Van mest groen gas maken in Molenlanden: het wachten is op ‘duw’ 6,1 miljoen euro subsidie van provincie
Nieuws
Molenlanden - Mest in Giessenburg omvormen tot ‘groen gas’ en daarmee een bijdrage leveren aan het aardgasvrij maken van Bleskensgraaf: realisatie van dit ambitieuze plan lijkt dichterbij te komen. In de loop van volgend jaar hopen de initiatiefnemers dat de provincie Zuid-Holland een subsidie van 6,1 miljoen euro voor de noodzakelijke duw in de rug beschikbaar stelt.
Het overschot van mest van koeien staat te boek als één van de grootste problemen in de melkveehouderij. Maar op diverse plekken in Nederland is het juist onderdeel van een duurzame toekomst. Met mestvergisting kun je de poep en plas namelijk omvormen tot biogas, als duurzame vervanger voor aardgas.
In de Alblasserwaard is het al langer onderwerp van gesprek, maar meestal als de spreekwoordelijke stip op de horizon. Daar is de afgelopen tijd verandering in gekomen. Met als hoofdrolspelers: melkveehouder Nils den Besten en BLES2032, het initiatief om Bleskensgraaf voor 2032 aardgasvrij te maken.
‘Met het restproduct kunnen we eigen kunstmest maken’
Den Besten nam in 2023 de Heihoeve in Giessenburg over. Hij nam het initiatief om deze innovatie te integreren in zijn melkveehouderij. “Doordat we een relatief grootschalig bedrijf hebben, voelen we de verantwoordelijkheid om dan ook te streven naar een zo duurzaam mogelijke aanpak. Met het vergisten van mest wekken we zelf groene energie op en met het restproduct kunnen we eigen kunstmest maken. Zo zetten we stappen richting een circulaire bedrijfsvoering.”
Zijn plannen kregen een bredere basis nadat de werkgroep BLES2032 bij hem aanklopte. De leden peilden in 2023 bij tientallen boeren in Bleskensgraaf, Oud-Alblas, Molenaarsgraaf en Brandwijk de interesse voor mestvergisting. ‘Voorzichtig positief en nieuwsgierig’, dat waren de reacties.
Geen Giessenburgs gas direct naar Bleskensgraaf
In Giessenburg bleken concretere kansen te liggen. “Wij hebben contact gezocht met een aantal boeren, onder wie Nils den Besten”, vertelt Jan Boele één van de kartrekkers van BLES2032. “Zij raakten meteen enthousiast over ons idee om aan te haken. Het is een win-win-winsituatie: het verminderen van de uitstoot van stikstof en methaan, het produceren van groen gas én ons dorp aardgasvrij maken.”
In de praktijk zal er geen Giessenburgs gas direct naar Bleskensgraaf vloeien. Boele: “We weten vrij exact hoeveel gas ons dorp verbruikt. Dat kunnen we afzetten tegen hoeveel gas via de mestvergisting in het netwerk terechtkomt. Voor de inwoners van Bleskensgraaf verandert er niets, zij blijven dezelfde energierekening betalen. Maar als meer dorpen en steden op deze manier gaan werken, lever je zeker een bijdrage aan het toewerken naar een aardgasvrije samenleving.”
Forse uitdaging zijn sterk gestegen investeringskosten
Op papier ziet het er allemaal prachtig uit: Nils den Besten stak de nodige tijd en energie in het overwinnen van de hobbels om het ook in de praktijk te laten werken. Maar een forse uitdaging zijn de sterk gestegen investeringskosten. Niet eens zozeer voor de mestvergister zelf. “Voor het zuiveren van het gas en het injecteren in de gasleidingen is daarnaast namelijk een zeer kostbare installatie nodig. Daarom zijn we nu samen met de gemeente Molenlanden aan het kijken naar een mogelijkheid om voor meerdere boeren één locatie hiervoor klaar te maken, waar we dan allemaal gebruik van kunnen maken.”
Als deze installatie er eenmaal is, maakt dat voor andere boeren de drempel veel lager
Een voor de hand liggende optie om de kosten te drukken. Om het spreekwoordelijke eerste schaap over de dam te krijgen, daarvoor trekken Den Besten en het gemeentebestuur samen op. “We zitten in een traject om via een subsidie of een lening die eerste stap te zetten. Als deze installatie er eenmaal is, maakt dat voor andere boeren de drempel veel lager.”
‘In Giessenburg ligt de bal voor open doel’
Hij is lovend over de inzet van zowel ambtenaren als wethouder Jan Lock, maar in zijn woorden klinkt wel het verschil in tempo tussen een ondernemer en een overheidsorgaan door. “De SDE-subsidie voor de mestvergister die ik heb aangevraagd ligt al twee jaar op de plank. Ik zou morgen aan de slag kunnen gaan. Er is al heel veel geld besteed aan onderzoeken, ook voor de Regionale Energie Strategie, terwijl dat hier in de praktijk gebruikt had kunnen worden. In Giessenburg ligt de bal voor open doel.”
Je moet een behoorlijk groot melkveebedrijf hebben om mestvergisting lonend te maken
Terug naar BLES2032. De werkgroep klopte zoals gezegd voor mestvergisting ook aan bij tientallen boeren in Bleskensgraaf, Brandwijk, Molenaarsgraaf en Oud-Alblas. De sloot bleek voor hen echter te breed om overheen te springen. Jan Boele: “Uit onderzoek kwam naar voren dat je, met de huidige wetgeving, een behoorlijk groot melkveebedrijf moet hebben om mestvergisting lonend te maken. Het zal sterk afhangen van hoeveel geld een toekomstige regering ervoor over heeft om dit te stimuleren. We hebben wat dat betreft nog een drempel over te gaan.”
De kans is groot dat er langer gewacht moet worden
Hij vult aan dat er een provinciale subsidie van 6,1 miljoen euro, via het Gebiedsplan, voor het aanleggen van de infrastructuur aan de horizon gloort. “Het is vrijwel zeker dat er geld beschikbaar wordt gesteld. We hopen dat die in het eerste kwartaal van 2026 wordt toegekend.”
De kans is groot dat de betrokkenen echter langer moeten wachten. De provincie Zuid-Holland maakte begin december in een persbericht bekend dat zij een andere planning hebben. ‘In de tweede helft van 2026 wil de provincie een besluit kunnen nemen over het financieren van nieuwe projecten uit de gebiedsplannen.’
Het artikel gaat hieronder verder.
‘Meerdere vergunningen mestvergisting al aangevraagd of gekregen’
Het Molenlandse gemeentebestuur speelde een grote rol om mestvergisting en de miljoenen aan subsidie hiervoor in het Gebiedsplan op te nemen.
Niet voor niets, onderstreept wethouder Jan Lock: “Een toekomstbestendige melkveehouderij levert zo een bijdrage aan het aardgasloos maken van onze gemeente. Ik heb veel waardering voor de inzet van de boeren en hun doorzettingsvermogen om dit tot een succes te maken."
Wat betreft de gemeente biedt mestvergisting vele voordelen: het verminderen van de uitstoot van stikstof en broeikasgassen als methaan (dit komt anders vrij bij de opslag van onvergiste mest), extra inkomen voor de boer én het restproduct renure, een vervanger van kunstmest. ‘Als we minder kunstmest gebruiken, draagt ook dat bij aan minder uitstoot van stikstof en houden we in de melkveehouderij de kringloop gesloten’, stelt een woordvoerder. ‘Door mestvergisting is de druk om mest uit het gebied af te voeren (door het vervallen van de derogatie) kleiner.’
Volgens het gemeentebestuur is Den Besten niet de enige. ‘Meerdere agrarische bedrijven in onze gemeente hebben concrete interesse getoond om in mestvergisters te investeren. Een aantal van hen heeft al vergunning aangevraagd of reeds gekregen. Daarnaast zijn er bedrijven die veel aardgas verbruiken met interesse in het vervangen van aardgas door groen gas uit mestvergisting.’
De hoop is dat de provincie de gang erin houdt. ‘De ontwikkelingen gaan door en we kunnen niet langer wachten. De landelijke verplichting om aardgas bij te mengen met groen gas uit onder meer mestvergisting gaat per 1 januari 2027 in. Er zijn provincies die mestvergisting al stimuleren met subsidies en hun ruimtelijk beleid hierop aanpassen. We zien graag dat de provincie Zuid-Holland hun voorbeeld snel volgt, zodat we initiatieven niet langer hoeven te wachten.’
