Herenboeren Gorinchem: voormalige maisakker geeft oogst én hoop

1 uur geleden Nieuws

Arkel – Waar vorige zomers metershoge maisplanten groeiden, als ondoordringbaar woud bestemd voor veevoer, groeien nu kruiden, groenten, fruitbomen en bloemen. De maisakker aan de Arkelse Onderweg is door leden van Herenboeren Gorinchem omgetoverd tot een plek waar ontmoeting, plezier en biologisch telen hand in hand gaan.

Verantwoordelijk voor de metamorfose aan de rand van het dorp zijn onder anderen Wilma Abspoel uit Arkel, Peter-Erik Ywema uit Langerak en Sophia Kraaijeveld uit Gorinchem. Aan een picknicktafel te midden van pas aangelegde ‘bedjes’ vertellen ze over het ontstaan.

Leden verspreiden compost over het land. (Foto: Wilma Abspoel)

Eerlijk voedsel

Grote aanstichter was Wilma, die al jaren droomde van een gemeenschappelijke tuin voor biologische teelt. “We willen dicht bij huis gezond, eerlijk voedsel kweken, met respect voor de boer, de dieren en de natuur”, vertelt ze, genietend om zich heen kijkend. “Rond kerst vorig jaar hoorden we dat de koop van dit land doorging. We hadden nog geen tuinder, maar zijn in februari zelf vast begonnen.” In regen, kou en modder veroverden ze het veld meter voor meter.

Door je te verbinden met een groep mensen is de tuinder verzekerd van een fatsoenlijk inkomen

Fatsoenlijk inkomen

Terwijl elders op de akker leden bezig zijn met schoffelen en zelfs al met oogsten, vertelt Wilma over haar motivatie: “Ik vind het superbelangrijk dat er meer lokaal voedsel geproduceerd wordt. Voor een tuinder is het lastig om dat rendabel te krijgen: duurzaam en lokaal telen en vermarkten. Door je te verbinden met een groep mensen is de tuinder verzekerd van een fatsoenlijk inkomen. Deze manier van werken is ook goed voor de natuur.”

Kinderen hebben lol in het meedoen. (Foto: Wilma Abspoel)

Kinderen doen mee

“We zijn dit met zestig à zeventig pioniers aan het ontginnen”, vertelt Peter-Erik. “Om preciezer te zijn: ruim zestig huishoudens. Ook kinderen doen mee.” In zelf beschilderde bakken hebben de jongste leden ook hun eigen tuintjes. Het land beslaat 4 hectare. “Achterin is het heel nat, dat stuk geven we aan de natuur. Op de voorste hectare hebben we nu houtsnipperpaadjes aangelegd, compost aangebracht, groenten gezaaid en geplant en fruitbomen en –struiken neergezet.”

Professionele boer

Wat is een Herenboerderij precies? Op hun website leggen ze het uit: ‘Een kleinschalige, gemengde boerderij ván en vóór onszelf’. Het is een plek waar ze met een professionele boer produceren en waar wordt gewerkt met de biologische richtlijnen als uitgangspunt, zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen. Daarbij zetten ze zich in voor natuurherstel, biodiversiteit en bodemgezondheid. Herenboeren Gorinchem werkt met een constructie van koop en pacht.

Wat ons samenbindt is dat we gezond willen leven en onder mensen willen zijn

Coöperatie

Nieuw is het concept niet: er zijn al ruim twintig Herenboerderijen in Nederland. De boerderij is een coöperatie waar leden ook mede-eigenaren zijn. Samen delen ze de opbrengst en dankzij hun jaarlijkse bijdrage heeft de boer of tuinder een inkomen. Wilma: “Onze coöperatie heeft een tuinder gevonden die twee dagen per week voor ons gaat werken: Jim Hoekwater uit Hardinxveld-Giessendam. Alle leden hebben per huishouden 400 euro gedokt. We hebben een begroting gemaakt, zaden, gereedschap en plantjes gekocht en een bron geslagen.”

Samen knoflookbollen pellen. (Foto: Wilma Abspoel)

Jong en oud

Dat het om meer gaat dan verantwoord eten op je bord blijkt uit wat Sohpia vertelt. “Ik ben sinds kort met pensioen en ben weduwe. Ik dacht: ik ga lekker op het land werken. Alle leden hebben hun eigen achtergrond. Wat ons samenbindt is dat we gezond willen leven en onder mensen willen zijn. Jong en oud komt hier samen, dat vind ik heel leuk.” Wilma: “We hebben aardappelen staan planten met zes kinderen en vier mensen van boven de zeventig. De tuinder gaat veel doen. Het is niet zo dat leden verplicht zijn een minimum aantal uren te komen helpen. Iedereen kan zelf bekijken wat mogelijk is: ’s avonds wat water geven en schoffelen is vooral ook ontspanning na een dag werken.”

Eenmalige inleg

Ze hopen op nog wat meer leden. Peter-Erik: “We moeten minstens honderd huishoudens hebben. Meedoen kan in allerlei vormen. We vragen een eenmalige inleg van 1500 euro, dan word je mede-eigenaar. Dat geld is nodig om de pacht op te brengen, kassen te bouwen en een gebouwtje voor opslag neer te zetten, parkeergelegenheid aan te leggen en een verhard pad te leggen, voor mensen in een rolstoel.” Wilma: “Voor een eenpersoonshuishouden is de inleg de helft. We zoeken nog oplossingen voor mensen die dit bedrag niet kunnen betalen.” Sophia: “Veel leden komen uit Gorinchem. Mensen in stedelijk gebied hebben geen moestuin.” Wilma: “Verder komen ze uit onder andere Arkel, Asperen en Heukelem.”

Contributie

Alleen de teler krijgt een inkomen. Bestuursleden doen hun werk als vrijwilliger. Peter-Erik: “In de loop van de tijd gaan leden elke maand contributie betalen, voor de groenten die ze afnemen. Je krijgt voldoende voor een hele week. En als je uit de coöperatie stapt, krijg je je inleg terug zodra een nieuw lid je aandeel overneemt.”

Het wordt steeds duidelijker dat het in de toekomst wellicht moeilijk is om aan eten te komen, door oorlog of klimaatverandering

Blije overburen

De overburen aan de Onderweg zijn enthousiast over alle veranderingen voor hun deur. Overbuurvrouw Lydia Blom: “We vinden dit kei-leuk.” Omdat het begint te regenen, zetten we het interview voort op haar veranda. Terwijl Lydia thee en chocolade op de tuintafel zet zegt ze: “Al die bedrijvigheid, het is een mooi gezicht. Onze kinderen lopen er veel. Onze zoon leerde hoe je moet zaaien. Het is superleuk dat de natuur dit zomaar laat groeien. Een paar weken geleden was het nog zwarte grond, nu groeit er van alles.” Wilma lacht. “Als je nog snijbiet wilt; we krijgen het niet aan gegeten.”

Lokaal voedselsysteem

Het gesprek komt op de motivatie van leden. Wilma: “Het wordt steeds duidelijker dat het in de toekomst wellicht moeilijk is om aan eten te komen, door oorlog of klimaatverandering. Dan is een lokaal voedselsysteem belangrijk. Veel goede kleigronden zijn volgebouwd. Straks is er geen plek meer om eten op te verbouwen voor mensen in de omgeving. Hier ligt klei, heel goede grond. Het is ons streven om op te schalen naar minstens tweehonderd huishoudens. Dat is mogelijk dankzij efficiënt grondgebruik. De tuinder maakt een plan op basis van wat leden gaan afnemen. Leden nemen besluiten: we willen meer courgettes bijvoorbeeld. Dan wordt dat geteeld en afgenomen.”

Hoop en troost

Samen op een biologische manier telen geeft ook handelingsperspectief, merkt Wilma. “Veel mensen hebben zorgen over het klimaat. Dit geeft hoop en troost, mensen voelen zich minder verloren doordat ze met gelijkgestemden iets kunnen doen.”

Oogstfeest

Het eerste oogstfeest hebben ze al gevierd. Wilma: “We waren zo verrast over wat we al konden oogsten. Dat moeten we vieren, dachten we. We hebben soep gemaakt en met elkaar gegeten. Het was echt een feest.”