‘Het is een zeldzaam ras geworden’

Deil/Culemborg - Het is 2026. Het jaar van de Deilenaar. En nee, de Deilenaar is geen bekend persoon uit Deil zoals bijvoorbeeld wielrenner Thymen Arensman. Nee, de Deilenaar is een konijnenras. Een konijnenras dat in 1940 een officieel ras werd.

De Deilenaar is dit jaar bij de categorie konijnen door de Kleindier Liefhebbers Nederland (KLN), de landelijke bond voor liefhebbers van kleindieren, uitgeroepen tot Ras van het jaar. Op de kinderboerderij van Culemborg huppelen er twee rond dankzij Jan Bassa, een van de beheerders van de kinderboerderij.

Het konijnenras werd ‘gecreëerd’ door Gerard Willem Adrianus Ridderhof (Gerard senior). De opa van Gerard Ridderhof. Hij weet met veel enthousiasme over de konijnen te vertellen. “Mijn opa, maar ook mijn vader waren allebei fanatieke konijnenfokkers. In een schuurtje achter het huis stonden hokken vol met konijnen”, vertelt Gerard Ridderhof, die in Deil woont.

Uiterlijk van de Deilenaar

“Mijn opa wilde graag een specifiek ras fokken. Uiteindelijk werd dit de Deilenaar.” Een middelgroot konijn met een warme, roodbruine kleur. “Destijds is er veel te doen geweest om de onderkleur van de buik. Die mocht namelijk niet te ‘blauw’ zijn”, vertelt Gerard Ridderhof. “Naast dat het een mooi konijn is om te zien, heeft hij ook nog eens een lief karakter.”

Ontstaan van de Deilenaar

Om tot de Deilenaar te komen, kruiste Gerard senior een haaskleurige Vlaamse Reus met een Zwarte Tan. Hier kwamen zeven kleine konijntjes uit. Twee ervan gingen in de derde week al dood, vijf bleven in leven. Toen het vierjarige zoontje van de fokker, Adriaan, het moederkonijn een kilo maismeel gaf, ging de moeder dood. Gerard senior moest de overgebleven vijf kleintjes met de hand voeden. Deze werden groot. Vervolgens werden ze met elkaar gekruist. En na meerdere generaties werd de Deilenaar geboren.

Dirk Ridderhof

Nadat Gerard senior op 60-jarige leeftijd in 1944 overleed, was het de taak van zijn zoon, Dirk Ridderhof, om alles over te nemen. Het schildersbedrijf dat zijn vader runde, maar ook de liefhebberij van zijn vader. Het fokken van konijnen.
“Mijn vader was ook gek van konijnen. Naast dat hij de dieren fokte, studeerde hij bij de LOI de leergang Keurmeester Konijnen. Hij behaalde op 19 oktober 1957 zijn diploma. Als keurmeester kon hij naar verschillende konijnenshows en de diertjes beoordelen en keuren”, legt Gerard Ridderhof, de zoon van Dirk, uit.

“Destijds waren er veel shows met allerlei knaagdieren. Vaak stapte ik in Geldermalsen, met een vriendje, op de trein om naar Den Bosch te gaan en bij deze shows te kijken”, vertelt Gerard Ridderhof. “Mijn vader was daar dan keurmeester, of stond er zelf met zijn konijnen.”

In 1996 werd Dirk Ridderhof Europees kampioen met de Deilenaar, maar ook met andere konijnenrassen. In de klasse met Deilenaars had de Deilse konijnenfokker concurrentie van fokkers uit België, Duitsland, Luxemburg, voormalig Tsjecho-Slowakije, Oostenrijk en Nederland. De vier konijnen van Ridderhof waren volgens de jury de mooiste. Naast het Europese kampioenschap heeft Dirk Ridderhof meerdere keren meegedaan aan nationale wedstrijden en daar de eerste prijs behaald. Zo was er ook in september 1995 een show met een knaagdierenkeuring in het dorpshuis van Deil. In 1997, op bijna 72-jarige leeftijd, overleed de fokker.

Gerard Ridderhof

Gerard Ridderhof nam het schildersbedrijf van zijn vader Dirk over, maar niet de hobby konijnen fokken. “Na mijn pensioen ben ik gaan graven tussen de spullen van mijn vader en opa. Ik vond allerlei brieven, boeken, medailles en bekers.”

“Zo kwam ik een brief uit Zweden tegen van een stel dat graag een Deilenaar van mijn vader wilde kopen”, vertelt Gerard Ridderhof.

Voordat Gerard aan het uitzoekwerk begon, werd hij door een Noor al aan de geschiedenis van zijn familie herinnerd. “Ik kreeg een brief van een Noor, die Deilenaars in zijn tuin fokt. Omdat deze man regelmatig in Nederland kwam voor zijn werk, is hij ook een keer naar Deil gekomen om meer te weten te komen over de geschiedenis van de Deilenaar. Ik heb hem rondgeleid en hem meer verteld over de ontstaansgeschiedenis van de Deilenaar.”

Deilenaars in Culemborg

Inmiddels heeft Gerard Ridderhof de geschiedenis van de Deilenaar bij elkaar gezocht en gesorteerd, maar Deilenaars zijn er niet meer in Deil.
Wel zijn er twee van dit soort konijnen op de kinderboerderij van Culemborg te vinden. “We hebben deze konijnen nog niet heel lang hier”, vertelt Jan Bassa, van de kinderboerderij uit Culemborg. “Ik woon zelf in Deil en wilde dit konijn graag bij ons op de kinderboerderij hebben. Vervolgens ben ik hard op zoek gegaan naar dit konijn, en heb ik er twee voor de kinderboerderij aangeschaft.” Volgens Bassa is het moeilijk om dit konijnenras in Nederland te vinden. “Het is een zeldzaam ras geworden.” Terwijl Bassa een appeltje voor de konijnen in stukjes snijdt en de beestjes voert, komt er ook een Gouwenaar, een ander konijnenras, aangehuppeld. “Ik vind het belangrijk dat de Nederlandse konijnenrassen ook in Nederland behouden blijven.”