Het RAR, wat wordt er bewaard?
Nieuws
Tiel - Het Regionaal Archief Rivierenland, kortweg RAR, houdt jaarlijks een open dag. Als bezoeker kom je dan op plaatsen waar je gewoonlijk niet komt en krijg je ook stukken onder ogen die je alleen kunt opvragen en in vele gevallen nog uitsluitend digitaal kunt bekijken.
Het thema dit jaar was ‘de geschiedenis van een lichaam’. Directeur Ella Kok legt uit dat het gebouw ingericht is als menselijk lichaam en dat alle lichaamsdelen voor een functie van het archief staan. “De ruggengraat beschrijft ons hele werk, namelijk het inventariseren van waardevolle stukken, het immuunsysteem staat voor beheer en behoud en de handjes zijn onze vrijwilligers, zij doen zo veel goed werk, zoals alles digitaliseren. Oren staan voor geluidsmateriaal, ogen voor digitaal en darmen is acquisitie, oftewel de spijsvertering.”
Thema gezondheid
De belangstelling was groot, meer dan tweehonderd bezoekers. In de kelders van het pand (het depot) vindt de opslag van stukken plaats. Er is maar liefst vijftien kilometer plankruimte voor papier. Dat kan van alles zijn, kranten, affiches, (dag-)boeken, registers en natuurlijk ook échte archieven. Zoals van kerken en verenigingen en notariële akten. Het bewaren hiervan komt deels voort uit de algemene archiefwet, die verplicht overheidsorganen zoals gemeenten om hun stukken te bewaren. Daarnaast krijgt het RAR ook particuliere donaties zoals van families die een waardevol stuk aanbieden. Het archief heeft nauw contact met historische verenigingen uit de regio.
Bijzondere stukken
In het opslagdepot staan mobiele kasten in acht grote kluizen. De lucht is geacclimatiseerd en de temperatuur is constant. Bezoekers konden bijzondere stukken bekijken. Zoals een handgeschreven boek van begraafplaats Ter Navolging met het ‘Protocol voor grafstenen’, een register van de Maurikse artsenfamilie Batenburg en een collectebus van drukkerij Van Loon waarmee door de vakvereniging geld verzameld werd voor ‘betere gezondheid in de grafische industrie’.
Bouwtekeningen
Gezondheid heeft met hygiëne te maken, er was een bouwtekening van het badhuis van Geldermalsen. Ook één van het groene kruisgebouw uit Kesteren, compleet met de woning voor de wijkverpleegster én een foto van haar, genomen ter gelegenheid van haar 25-jarig dienstverband toen zij een Solex cadeau kreeg. Een blauwdruk van het Diaconessenhuis, gesticht door de gezusters Spiering in Tiel (de basis van het regionale ziekenhuis). Bijzonder ook de bouwtekening van het drenkelinghuisje van de begraafplaats in Culemborg, niet onbelangrijk in Rivierenland.
Evacueren
Eind 1944 (einde Tweede Wereldoorlog) moest het complete Tielse ziekenhuis evacueren. Alle zieken werden naar het noodhospitaal in Beesd gebracht, op landgoed Mariënwaerdt. Eén van de verpleegsters hield daar een dagboekje over bij, dat is door de familie aangeboden aan het RAR en wordt door hen trouw bewaard.
Oudste stukken
Iedereen kan bij het RAR stukken opvragen of komen bekijken. Zij bewaren de historie van zeven gemeeneten (West Betuwe, Culemborg, Buren, Neder-Betuwe, Zaltbommel, Maasdriel én Tiel).
Hun oudste stuk dateert uit de veertiende eeuw, een kerkboek uit Zaltbommel, en de Tielse Kroniek is ongeveer even oud. Omdat de mond een belangrijk deel van het lichaam is kon men tijdens de open dag ook proeven van gerechten met smaken van vroeger.
Marjon de Lange
Marjon de Lange schrijft als journalist voor Het Kontakt-West Betuwe en Het Kontakt-Tiel
