De Beurs: bijna 140 jaar in Geldermalsen
Nieuws
Wie over het Marktplein in Geldermalsen loopt en naar De Beurs kijkt, ziet een markant overblijfsel van het dorp uit het einde van de negentiende eeuw. Het gebouw bestaat uit twee met elkaar verbonden delen. Het rechterdeel verrees in 1888, het linkerdeel werd in 1899 toegevoegd.
De naam De Beurs was letterlijk bedoeld. In het rechterdeel werd graan verhandeld; in het linkerdeel brachten boeren boter en eieren naar de markt. De ligging was gunstig. Het Marktplein bevond zich dicht bij de Lingekade en bij de weg tussen Utrecht en ’s-Hertogenbosch. Ook de komst van de spoorlijn in 1868 versterkte de positie van Geldermalsen als regionaal knooppunt. Boeren, kooplieden en vervoerders ontmoetten elkaar hier, wisselden nieuws uit en deden zaken.
In de twintigste eeuw veranderde het gebruik verschillende keren. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bood het gebouw tijdelijk onderdak aan ongeveer tweehonderd Belgische vluchtelingen. In 1918 verbleven er ook Franse vluchtelingen. Daarmee kreeg de handelsruimte onverwacht een humanitaire functie als gevolg van de onrust in Europa.
Rond 1925 deed De Beurs dienst als gymzaal voor leerlingen van School A. Voor de Tweede Wereldoorlog was in het rechterdeel bovendien een stempellokaal ingericht, waar werklozen zich moesten melden. Tijdens de mobilisatie van 1939 werden Nederlandse militairen in het gebouw ondergebracht.
Na de oorlog begon opnieuw een ander hoofdstuk. In 1946 vestigde drukkerij Elserman zich in het linkerdeel. Vanaf 1950 ging het bedrijf verder onder de naam Grafica. Hier werden uiteenlopende drukwerken vervaardigd, waaronder het Nieuws- en Advertentieblad van Geldermalsen.
Later werd het complex opnieuw een plaats voor ontmoeting. Speciaalzaak Le Mélangeur, gericht op koffie, thee en chocolade, was jarenlang in het rechterdeel van De Beurs gevestigd. De zaak is inmiddels verhuisd naar de Herman Kuijkstraat en dit gedeelte staat nu leeg. Lidl heeft plannen om de winkel in het leegstaande gedeelte uit te breiden. Laten we hopen dat in ieder geval de karakteristieke buitenkant van het beursgebouw behouden blijft.
Links in het historische gebouw is nu Schenkerij De Beurs gevestigd, een lunchroom en grand café. Bezoekers kunnen er terecht voor koffie, lunch en een borrel, terwijl live muziek en culturele activiteiten opnieuw publiek naar het Marktplein brengen.
Juist die opeenvolging van functies maakt De Beurs bijzonder. Het gebouw is geen stilstaand monument, maar een tastbare kroniek van Geldermalsen. Wie vandaag naar De Beurs kijkt, ziet daarom niet alleen een karakteristiek gebouw, maar bijna anderhalve eeuw plaatselijke geschiedenis.
José Buijs
