Wilgentenen verbouwen op natuurgrond Hellouw: vervuilde grond, herplantplicht en complexe vergunning

Hellouw – Aan de Zeek in Hellouw steken allemaal wilgentakken uit de grond, wilgentenen, ze worden op dit moment door wilgentenenboer Van Aalsburg verbouwd. Eerder stonden hier ook al wilgen en ander soort bomen en was het in beheer van Staatsbosbeheer. Nu wordt het stuk grond gebruikt voor de verbouw van wilgentenen, terwijl de grond aangemerkt staat als natuur.

Toch kan Van Aalsburg hier deze takken verbouwen, omdat het bedrijf een vergunning van de gemeente gekregen heeft.

Vereniging tot Behoud van het Lingelandschap (VBL) en Dorpsbelangen Hellouw trokken aan de bel. Zij claimen dat de vergunning rammelt en begrijpen niet waarom er wilgen verbouwd kunnen worden op natuurgrond. “Daarnaast is de grond voor de verbouw van machinaal te oogsten wilgentenen opgehoogd, met vervuilde grond”, legt Vera van Loon van VBL uit.

De vergunning rammelt.

“Ten eerste stellen wij vraagtekens bij deze ophoging, omdat dit stuk grond onderdeel is van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en we ons afvragen of deze grond wel verhoogd mag worden”, vertelt Van Loon. “Daarnaast is er vervuilde grond op een natuurperceel gestort.”

Vergelijking

De Zeek was volgens Van Aalsburg te vergelijken met het stuk grond dat aan het achterste deel van de Zeek ligt, voorbij het toegangshek van de Achterste Molen.

Natuurgrond als landbouwgrond

“Dit is niet de enige plek in gemeente West Betuwe waar natuurgrond als landbouwgrond gebruikt wordt”, geeft Vera van Loon aan. “Voor twintig hectare grond (28 voetbalvelden, red.) in de gemeente kunnen wij sowieso al aantonen dat het gebruik van de grond niet klopt.”

‘Productiebossen als natuurgebied’

Van Aalsburg ziet het anders. “Wij denken dat het heel goed mogelijk is om een natuurperceel op zo’n manier te beheren dat er ook oogst vandaan komt. Natuur en houtproductie hoeven geen tegenstelling te zijn”, aldus Jaco van den Brink, de advocaat van het wilgentenenbedrijf. “Er zijn productiebossen die ook gewoon als natuurgebied gelden”, vervolgt hij. “De productiefunctie en natuurfunctie staan naast elkaar en moeten elkaar in evenwicht houden. Voor het stuk bij De Zeek geldt dit ook.”

Onderdeel van Staatsbosbeheer

Het stuk grond langs de Zeek was in het bezit van Staatsbosbeheer. Die verkochten het op 30 december 2019 aan een bedrijf uit de omgeving. In 2024 is het stuk grond officieel overgedragen aan wilgentenenboer Van Aalsburg. Maar het wilgentenenbedrijf was al eerder betrokken bij het stuk grond. “Het bedrijf uit de omgeving kwam naar ons toe met de vraag of wij wilgen wilden planten aan De Zeek. In ruil daarvoor zou dit bedrijf een vergoeding krijgen”, legt Dick van Aalsburg, de eigenaar van het wilgentenenbedrijf uit. Van Aalsburg ging akkoord.

Verplichting tot bomen herplanten

Vervolgens vroeg het bedrijf uit de omgeving een kapvergunning aan. Deze werd afgegeven onder bepaalde voorwaardes van de Provincie. Zo is de herplantplicht van kracht. Dit is een wettelijke verplichting om bomen of bospercelen te herplanten als deze gekapt worden. “Op dit moment is er nog niet voldaan aan het op bosbouwkundige wijze herplanten van de houtopstand”, laat een woordvoerder van Provincie Gelderland weten.

Op dit moment is er nog niet voldaan aan het op bosbouwkundige wijze herplanten.

Verder vertelt hij dat het planten van wilgentenen niet voldoet aan deze herplantplicht. “Op deze locatie moet bosbouwkundig verantwoord worden herplant. We hebben de initiatiefnemer daarover geïnformeerd. Als hij niet voldoet aan de herplantplicht, gaan we handhaven”, aldus de woordvoerder van Provincie Gelderland.

Overleg met de provincie

Dick van Aalsburg geeft echter aan dat er in de kapvergunning vermeld stond dat er wilgen terug geplant zouden worden op het perceel. “Dit is goedgekeurd door Omgevingsdienst Rivierenland (ODR), de uitvoeringsorganisatie van onder andere de provincie en gemeente West Betuwe.” Verder geeft Van Aalsburg aan in overleg te zijn met de provincie over deze herplantplicht.

Grond ophogen

Na het kappen van de originele begroeiing was de grond niet vlak. “De weg de Zeek lag hoger dan het omliggende land”, legt Van Aalsburg uit. “Er waren greppeltjes, akkertjes en dan weer greppeltjes. Het was geen vlakke grond.” Daarnaast stonden er gekapte boomstronken. “Eerst wilden we alle stobben eruit frezen (boomstronken en wortels verwijderen, red.), maar dat zou een hele klus worden”, vertelt Van Aalsburg.

Er waren greppeltjes, akkertjes en dan weer greppeltjes.

“Als we ergens grond vandaan konden halen, konden we alles rondom de stobben opvullen met grond en zouden we gelijk een nieuw maaiveld krijgen.” Daarom is er door het bedrijf uit de omgeving ook een vergunning aangevraagd bij de gemeente om de grond op te hogen. Ook deze werd verleend.

Nieuwe Hollandse Waterlinie

VBL begrijpt dit niet. “Het gaat volgens de dossiers om meer dan 20.000 kubieke meters. Op sommige plaatsen werd het terrein ongeveer één meter opgehoogd”, aldus VBL. “Hierdoor verandert het landschap aanzienlijk. Het oorspronkelijke natte en drassige gebied met oude bosgronden is verdwenen. Ook het talud van De Zeek waarin de historische verhoging ligt van de Nieuwe Hollandse Waterlinie werd door de opgebrachte grond onherkenbaar. Het leefgebied van onder meer de beschermde kerkuilen uit de naastgelegen molen werd dusdanig aangetast dat ze zijn vertrokken.”

Het oorspronkelijke natte en drassige gebied met oude bosgronden is verdwenen.

Ook Provincie Gelderland vindt het ophogen van de grond niet passen bij de bescherming van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. “Binnen erfgoed is alleen ruimte voor ingrepen die de aanwezige waarden behouden of versterken. De ophoging en het aantasten van de kade voldoen daar niet aan”, aldus een woordvoerder van de Provincie. Verder geeft de woordvoerder aan dat het “ophogen en onzichtbaar maken van de voormalige rand van de inundatiekom en het ophogen van de inundatiekom de kwaliteit van het voormalige linielandschap verlaagt.”

Complexe vergunningsaanvraag

Gemeente West Betuwe, de vergunningverlener van het ophogen van de grond geeft aan dat het onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie meegewogen is bij de beoordeling van de vergunningsaanvraag. Verder geeft de gemeente aan dat het om een complexe vergunningsaanvraag ging. “Tegen de verleende vergunning is geen bezwaar of beroep ingediend. De vergunning is dan ook onherroepelijk”, aldus de gemeente. Daarom gaat de gemeente de vergunning niet intrekken.

De vergunning is onherroepelijk.

Maar VBL geeft aan dat de gemeente bij de bezwaarschriftencommissie erkend heeft dat het onderdeel de Nieuwe Hollandse Waterlinie niet meegewogen is bij de beoordeling van de vergunning.

Handhaving vanwege vervuilde grond

Wel heeft de gemeente een handhavingsbesluit genomen, maar dat gaat over de kwaliteit van de grond. Dat besluit kwam er nadat VBL aan de bel trok. “Wij hebben in april 2023 gevraagd of de gemeente de Zeek kon controleren. Er bleek PFAS, zouten, glas, stenen en zware metalen in de opgehoogde grond te zitten”, geeft Van Loon van VBL aan.

Onderzoek

Om Van Aalsburg te verplichten iets aan deze situatie te doen, heeft de gemeente het bedrijf een last onder dwangsom opgelegd. “Op grond hiervan moet de huidige eigenaar de vervuilde grond verwijderen. Wij hebben nog geen compleet beeld van de herkomst van de vervuilde grond. Dit is nog in onderzoek”, aldus gemeente West Betuwe.

Er bleek PFAS, zouten, glas, stenen en zware metalen in de opgehoogde grond te zitten.

Van Aalsburg geeft aan op dit moment onderzoek te doen naar de vervuilde grond. “Aan de grondleveranciers is destijds opgedragen schone grond te brengen en alles te melden. Voor zover wij weten is alles ook met de juiste papieren gemeld. Van Aalsburg is hierin geheel te goeder trouw. Maar als die grond toch niet de juiste kwaliteit had, willen wij het in orde maken. Daarom loopt er nu een onderzoek in goed overleg met de ODR”, geeft Van den Brink, de advocaat van Van Aalsburg aan.

Rechtszaak

Gemeente West Betuwe verklaart verder dat nog niet alle vragen over perceel de Zeek beantwoord kunnen worden, omdat er nog juridische procedures lopen. “Tegen het handhavingsbesluit is door zowel de eigenaar (Van Aalsburg) als de verzoeker om handhaving (VBL) bezwaar en beroep ingesteld.”

“De zaak ligt nu bij de bestuursrechter. Wanneer de eerste zitting is, is nog niet bekend”, aldus VBL.