Podcast: Verhalen bij graven Buurmalsen
Nieuws
Buurmalsen - Deze week kan op de begraafplaats van Buurmalsen de nieuwste aflevering van Verborgen Verhalen van West Betuwe worden beluisterd. Dit keer met drie oorlogsverhalen verteld door amateurhistoricus Richard van de Velde. Onder andere dat van vliegenier Penry Thomas, van wie maar een half lichaam in het graf ligt.
Op de website van Richard van de Velde staan meer dan zeshonderd oorlogsslachtoffers. Van de meesten heeft hij naast persoonlijke gegevens zelfs een foto kunnen opsporen.
‘Ik wil die vaak vergeten slachtoffers een gezicht geven’, zegt hij. Er zijn omgekomen burgers maar ook geallieerde militairen en Indiëgangers, en zelfs een paar Duitse soldaten. ‘Veel van die knullen werden van het schoolplein geplukt en naar hier gestuurd.’ Een van de hoogtepunten was toen hij bezoek kreeg uit Nieuw-Zeeland en familieleden zoveel jaar na de oorlog naar het graf van hun oom en broer kon leiden.
Hoe het begon
Richards vader werd rond 5 mei altijd gillend wakker. Dan herleefde hij de oorlog. Als lid van de Prinses Irene Brigade lagen ze met vijftien jongemannen bij Beneden-Leeuwen. Terwijl zij in een schuur sliepen, stonden twee kameraden op wacht. Er werd geschoten; de Duitse kogel raakte een handgranaat. Vader van de Velde rende naar buiten en zag een tafereel dat hem nooit meer losliet.
Als Richard van de Velde een keer bij de graven van zijn vaders kameraden staat, voelt hij het verhaal van zijn vader nog dieper. Aan de zuidkant van de Waal liggen veel oorlogsslachtoffers begraven en hij hoort al snel dat er korte bio’s geschreven zijn zodat deze mensen niet vergeten worden.
Als blijkt dat er in de gemeenten boven de rivier niets bekend is over in de oorlog omgekomen mensen, begint zijn grote project. ‘Een uit de hand gelopen hobby!’ Vele uren brengt hij door in zijn werkhok in de tuin of in het Rivierenlandarchief in Tiel. ‘Zo’n persoon gaat als familie voelen. Je kent papa, mama, broers, zusters en ik beweeg me daartussen.’
Verborgen Verhalen
Al eerder vertelde Richard van de Velde in Verborgen Verhalen van West Betuwe oorlogsverhalen bij graven in Opijnen, Ophemert, Beesd en Deil. Deze podcast van de Heesseltse Jacqueline Maris neemt je mee over kerkhoven en begraafplaatsen. Afgelopen jaar was Verborgen Verhalen genomineerd voor de Cultuurprijs West Betuwe.
Het opvallende beeld bij de ‘luistertochten’ is van de Heesseltse fotograaf Esther de Bruijn. Luisterend naar de eerste montage loopt zij over de begraafplaatsen en zoekt ‘een gemene deler als verlies, oorlog, liefde’. Ze fotografeert en maakt thuis collages. Haar beelden geven hints naar de verhalen. Bij aflevering veertien gebruikte ze een foto van Penry Thomas die Richard van de Velde na lang speurwerk boven water kreeg.
Thomas was pas 27 toen zijn vliegtuig werd neergeschoten. In de andere verhalen over Buurmalsen zijn het eveneens jonge mannen die het leven laten. Richard van de Veldes laatste woorden bij het graf van Thomas: ‘Zo oud als je eigen zonen…..’ Even blijft het stil. En dan lopen ze verder naar het volgende graf en het volgende verhaal.
De luistertochten zijn te vinden op: www.beleefwestbetuwe.nl/verborgenverhalen of op Spotify. De tochten zijn gemaakt in opdracht van gemeente West Betuwe.
De website van Richard van de Velde: https://www.oorlogsslachtofferswestbetuwe.nl/
