Landschapsarchitect Peter de Ruyter wil gesprek met Alblasserwaardse boeren

ALBLASSERWAARD • Landschapsarchitect Peter de Ruyter, opgegroeid in Boskoop, wil komend jaar in gesprek met Alblasserwaardse agrariërs over de toekomst van hun vak.

Het boerenvak staat onder druk, zeker in de inklinkende polders van de Alblasserwaard. Peter de Ruyter stelt daarom een Waardenverkaveling voor, een ‘verkaveling 2.0’.

Meer dan voedselproducent
Bij die Waardenverkaveling gaat het niet langer om maximale productie, maar om agrarische bedrijfsvoering die rekening houdt met aardbol en landschap. De Ruyter ziet boeren niet alleen als voedselproducent, maar ook als professionals die maatschappelijke diensten leveren. Hij wil graag aansluiten bij verduurzamingsprocessen die al lopen en in gesprek met boeren die openstaan voor een ideeënuitwisseling.

Geen verhuizing
“In de binnenwaard (het centrale deel van de Alblasserwaard, red.) hebben we te maken met bodemdaling en uitstoot van CO2”, zegt hij. De centrale vraag die hij zich daarom stelt is: “Hoe krijg je de juiste boer op de juiste plek, in een weerbaar landschap, in het licht van de klimaatopgave en teloorgang van biodiversiteit? Je kunt hergroeperen. Of kijken hoe collectieven van boeren hun aanpak kunnen aanpassen aan de plek waar ze zitten. Er hoeft geen enorme verhuizing van boerenbedrijven plaats te vinden.”

Wat is haalbaar?
Dat er iets moet veranderen aan onze manier van leven en werken, daarover is vriend en vijand het wel zo ongeveer eens. De kosten die bodemdaling, zeespiegelstijging en verzilting met zich meebrengen, zijn op de lange termijn niet meer te betalen. De Ruyter: “Als je kijkt naar de maatschappelijke kosten van de uitstoot van CO2 en het zakken van kaden en woningen, dan zie je dat niets doen geen optie is. We willen met boeren en deskundigen in gesprek over de vraag: wat is haalbaar en op welke termijn?”

Geldbedrag
De Ruyters bureau voor landschapsarchitectuur kreeg onlangs een bedrag van 25.000 euro toegekend van het Stimuleringsfonds voor Creatieve Industrie. “Het is een blijk van waardering voor ons idee voor een Waardenverkaveling. Het kan een langjarige verbintenis worden, want we kunnen onze plannen volgend jaar opnieuw indienen. Het is belangrijk dat je een langdurige verbintenis krijgt met de regio, dat je vertrouwen opbouwt. Het kan een voorbeeldproject worden voor andere delen van Nederland.” De toekenning door het Stimuleringsfonds volgt op het winnen van de Eo Wijersprijs vorig jaar, de prijs van de Eo Wijersstichting die ruimtelijke kwaliteit stimuleert.

Gebiedsfonds
Het onderzoeksgebied is het gebied rondom Bleskensgraaf, in de randzone van Natura 2000-gebied de Donkse Laagten. Deel van het project is een onderzoek naar de mogelijkheden van een gebiedsfonds. “Kunnen geldstromen van verschillende overheidslagen worden gebundeld en kunnen zachte en harde waarden worden verevend in zo’n fonds? Agrariërs moeten betaald worden voor hun bijdragen aan het landschap, niet alleen voor de melk die ze leveren. Je zou overgangszones kunnen creëren met natuurwaarden én agrarische waarden. Nu is het vaak het een of het ander.”

Gestapeld verdienmodel
Het team van De Ruyter wil diverse partijen betrekken bij de aanpak. “Bij het vasthouden van water ligt er een rol voor de waterschappen. Er zijn al waterschappen die het peil fixeren en niet meer meegaan met de bodemdaling. Als het gaat over biodiversiteit speelt de provincie een rol. Bij de CO2-uitstoot gaat het om doelen uit de klimaatwet. Gemeenten kunnen kijken naar toeristenbelasting. Neem bijvoorbeeld Kinderdijk: als toeristen genieten van het landschap, is het misschien gerechtvaardigd dat toeristen een bijdrage leveren aan dat landschap. We moeten proberen tot een gestapeld verdienmodel te komen voor onze boeren.”

Aansluiting zoeken
De Ruyter benadrukt dat er al heel veel gebeurt. “We willen aansluiting zoeken bij lopende processen. De Waardenverkaveling kan die bij elkaar binden, integraal denken bevorderen, het koppelen aan een goede boterham voor de boer. We willen er ook natuurbeheerders en burgers bij betrekken; het landschap is van ons allemaal.”

Huis van het Landschap
De Ruyter droomt van een ‘Huis van het Landschap’: “Een plek in de Waard waar je met elkaar nadenkt over de ontwikkeling van het landschap, voor uitwisseling van kennis. We proberen om eind april/begin mei 2022 een atelier te organiseren, om te peilen of er behoefte is aan een Waardenverkaveling.”

Zie ook: https://bit.ly/3whaJuL