In vier jaar achthonderd nieuwe woningen bouwen in Molenlanden: lukt dat?

Molenlanden - Achthonderd woningen realiseren in vier jaar. Die belofte deed de kersverse coalitie van Doe mee! Molenlanden, SGP en VVD in 2022 aan de inwoners van Molenlanden. Bijna drie jaar later concluderen de drie partijen op basis van gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek dat de teller aan het einde van het eerste kwartaal in 2026 stil komt te staan op 797 nieuwe woningen. Mooie rapportcijfers, maar in hoeverre kan de vlag uit bij het Molenlandse gemeentebestuur?

In de eerste plaats: profiteert elke plaats van deze imposante aantallen? Een nieuwe wijk in Nieuw-Lekkerland is nu eenmaal voor een starter in Hoogblokland veel minder aantrekkelijk dan woningbouw in zijn of haar eigen dorp of buurdorp. 

Feit is dat er in het grootste deel van de Molenlandse kernen gebouwd is en wordt, in kleinere en grotere aantallen. Streefkerk is daar een goed voorbeeld van. “Langs de klimaatdijk verrijzen veel nieuwe huizen”, knikt wethouder Arco Bikker. “In Hoogblokland zijn daarnaast zeven nieuwe eengezinswoningen opgeleverd. In Kinderdijk ligt er een plan om zorgwoningen te ontwikkelen in het oude kantoor van Smit. Of neem Hoornaar, waar langs de Lage Giessen elf appartementen komen.”

En vanuit dit laatste dorp nog meer goed nieuws op woningbouwgebied: na het intrekken van het bezwaar van een omwonende, kunnen op de plek van het voormalige gemeentehuis nu ook woningen gebouwd gaan worden.

Scheve verdeling

Uit het overzicht van nieuwe woningen per kern uit 2023, van de jaren 2020-2022, blijkt wel dat Nieuw-Lekkerland (188), Giessenburg (91) en Langerak-Nieuwpoort (85) veruit het best scoren. Op enige afstand gevolgd door Groot-Ammers (48), Oud-Alblas (44) en Bleskensgraaf (41). Zeven Molenlandse plaatsen slokken in deze jaren bijna 74 procent van het totaal aantal nieuwe woningen op.

De kleinere dorpen sjokken daar ver achteraan. In de genoemde drie jaar stijgen de woningvoorraden in Kinderdijk en Wijngaarden met drie huizen, in Goudriaan en Hoogblokland met acht, in Ottoland met elf en in Brandwijk en Molenaarsgraaf met zestien woningen. 

Vergelijkbaar beeld

De cijfers van de toevoegingen van het aantal woningen in 2021, 2022 en 2023 leveren een vergelijkbaar beeld op. Giessenburg komt hierin op 130 nieuwe woningen, Nieuw-Lekkerland op 148, Langerak-Nieuwpoort op 58, Groot-Ammers op 52, Oud-Alblas op 49 en Bleskensgraaf op 35. Ottoland, Noordeloos en Arkel krijgen er wel meer huizen bij: respectievelijk 36, 36 en 25. 

De conclusie: ja, er zijn honderden woningen bijgekomen, maar de verdeling is wel scheef. Een goed voorbeeld daarvan is Giessenburg. Ruim bedeeld in de afgelopen jaren en er staat alweer een nieuw woningbouwproject in de steigers: de 102 woningen van Achter de Wetering. De planning is dat deze in de loop van 2025 in de verkoop gaan. 

Plaatsen als Kinderdijk, Wijngaarden, Molenaarsgraaf en Hoogblokland worden – ook relatief gezien hun grootte – voorzien van veel minder nieuwe woningen. Als kanttekening plaatst de gemeente daar bij dat met nieuwbouwproject De Overtuin in Arkel woningen dichtbij Hoogblokland worden gebouwd en dat in Kinderdijk ruimtelijk de mogelijkheden beperkt zijn.

Woningsplitsing

Bij nieuwe woningen denk je aan heipalen, bouwterreinen en nieuwe wijken die in de Molenlandse dorpen (en ene stad) verrijzen. Maar het is zeker niet zo dat de genoemde 800 woningen in die categorie vallen. Een nadere toelichting op de meest recente cijfers over 2022 en 2023, leert dat dit voor de nieuwe woningen in deze jaren opgaat voor slechts zestig procent.

De rest valt onder de noemer ‘Overige toevoegingen’. Een vergaarbak met onder meer boerderijen die in drieën gesplitst worden of een bedrijfsgebouw dat omgevormd wordt tot woonhuis. Een bijdrage leverde ook groene licht voor de permanente bewoning van de recreatiewoningen op de parken De Giessenburg en De Bilderhof in Giessenburg. 

Sturing daarop heeft het gemeentebestuur niet of nauwelijks. Het gaat grotendeels om initiatieven van inwoners en/of ondernemers. De gemeente komt pas aan bod om toestemming te verlenen. ‘Het klopt dat we geen sturing hebben op wie komt met welk initiatief. We kunnen wel sturen bij het maken van bestemmingsplannen’, reageert het gemeentebestuur.

Lastig hard te maken

Kijken we naar de daadwerkelijke nieuwbouw, dan is het lastig hard te maken dat het huidige gemeentebestuur van Molenlanden hier alle credits voor zou moeten krijgen. In veel gevallen gaat het namelijk om projecten die al jaren eerder in gang zijn gezet en nu pas afgerond worden. 

Goede voorbeelden: de tientallen woningen van Langerak-Zuid en de veertien woningen van het plan Notenhoeve in Ottoland. Daarnaast worden er ook andere toevoegingen gedaan als flexwoningen, tiny houses en zorgwoningen Voorbeelden daarvan zijn Huize Graveland in Bleskensgraaf en de Groene Wei in Giessenburg. 

De voorbereidingen voor deze en veel andere projecten gingen al (ver) voor het ontstaan van de gemeente Molenlanden van start. Het huidige gemeentebestuur oogst nu wat hun voorgangers gezaaid hebben. Met de kanttekening: volgende colleges zullen op hun beurt profiteren van de inspanning van de bestuurders van nu.

Park Rietveld

Een uitzondering is Park Rietveld in Noordeloos. Daar vielen alle puzzelstukjes van begin af aan keurig op hun plek. Op 21 april 2022 was er een eerste presentatie voor omwonenden, bijna drie jaar later zijn de woningen bijna klaar. Voor dit plan heeft de gemeente de rijkssubsidie ‘Startbouwimpuls’ ontvangen om het plan mogelijk te maken.

De medewerking van de gemeente Molenlanden speelde in dit vlotte verloop een belangrijke rol, zo stelt Wim Bak, één van de betrokkenen bij dit project. “Vooral door de snelheid waarmee ze werkten en de coöperatieve houding, ook van wethouder Arco Bikker. Tijd is namelijk geld, zeker in een tijd van stijgende materiaalkosten en een steeds hogere hypotheekrente. Dat is een dodelijke mix voor een projectontwikkelaar. Er zat olie in de machine, het liep aan alle kanten soepel.”

Hij noemt daarnaast nog een punt dat niet perse positief is voor de ontwikkelaar, maar wat hem betreft wel de opstelling van het gemeentebestuur tekent. “Er is vastgehouden aan de grens van 275.000 euro voor een sociale koopwoning, zodat deze betaalbaar bleven.” 

De zuidrand van Oud-Alblas (foto: Geurt Mouthaan)

De hoofdpijndossiers: realisatie lijkt nog ver weg

Vele tientallen woningen staan al jarenlang op papier, maar realisatie ervan lijkt of is nog ver weg. Het gaat daarbij om de projecten Bleskensgraaf West, Oud-Alblas Zuid, Nieuw-Lekkerland Oost en Molenaarsgraaf Zuid. 

In al deze gevallen lukt het de gemeente Molenlanden niet om een doorbraak te bewerkstelligen. Reden voor een onvoldoende op het rapport? Dat is te kort door de bocht. De opstelling van omwonenden, de medewerking van externe partijen én vooral ook de opstelling van de provincie Zuid-Holland vormen even zovele obstakels. 

Neem Molenaarsgraaf Zuid. Er lag in 2024 een compleet uitgewerkt plan voor ruim tachtig woningen, waar vrijwel iedere betrokkene enthousiast over was. Maar de starre opstelling van het provinciebestuur wat betreft bouwen in het Groene Hart en de bijbehorende regels betekenden een streep door het plan. De huidige stand van zaken? De ontwikkelaar werkt samen met de gemeente aan een aangepast plan. Dit moet ook gaan passen binnen de maximale oppervlakte van drie hectare, de grens die de provincie hanteert. Dat het vorige woningbouwplan in Molenaarsgraaf groter was, was voor Zuid-Holland reden het begin 2024 af te wijzen.

Tweede brug over de Graaf

Bij Bleskensgraaf West, dat inmiddels al zo’n zeven jaar op de tekentafel ligt, bleek na jaren van overleg en onderzoeken dat een tweede brug over de Graaf noodzakelijk was als verkeersontsluiting. Een extra kostenpost van miljoenen euro’s. En het proces gaat er voorzichtig gezegd niet sneller door verlopen. 

In Nieuw-Lekkerland Oost zijn er allerlei plannen de revue gepasseerd. Hier is de samenvatting van het laatste nieuws: terug naar de tekentafel, om met een uitgebreider zoekgebied de bouw van tientallen woningen mogelijk te maken. Ook de provincie en de projectontwikkelaar die een groot deel van de benodigde grond in bezit heeft, moeten nog definitief groen licht geven voor de ontwikkeling van deze nieuwe opzet. Overigens maakt een nieuw bedrijventerrein hier eveneens deel van uit.

Miljoenen extra investeren

Met name bij deze twee laatste projecten is de kans groot dat het gemeentebestuur miljoenen extra moet investeren om ze mogelijk te maken. Het kan een showstopper vormen, maar wethouder Bikker denkt van niet. “Door alle voorbereidingen zijn er zoveel verwachtingen gewekt, dat je het bijna niet kunt maken om het nu nog af te blazen. In Bleskensgraaf is de tweede brug ook los van de woningbouwontwikkeling op West hoogstwaarschijnlijk door de drukte op de huidige brug toch nodig.”

Bij Oud-Alblas Zuid, een jaar of vijf geleden van start gegaan, is realisatie ook nog ver weg. Het gemeentebestuur verlengde in 2024 de aanlooptijd met drie jaar. ‘Die extra tijd is nodig om de gesprekken met omwonenden en ondernemers, huidige gebruikers binnen het plangebied en andere overheden goed te kunnen voeren.’ Overigens gaat het daarbij alleen om te kijken of de woningbouwplannen überhaupt haalbaar zijn.

Meer zekerheid is over een ander al jaren voortslepend hoofdpijndossier. De eerste fase van De Overtuin in Arkel, op het braakliggende terrein van Betonson, komt volgens planning in het tweede kwartaal van 2025 in de verkoop. Doel is dat de nieuwe bewoners in de loop van 2027 de sleutel van hun huis krijgen. Deze gaan dus geen onderdeel vormen van de door het gemeentebestuur beloofde 800 nieuwe woningen.

Serie woningnood

Het Kontakt laat met de artikelenserie ‘In de knel’ de komende tijd de diverse gezichten van de woningnood in Molenlanden zien. We spreken met mensen die op allerlei manieren de eerste stap op de krappe woningmarkt niet kunnen zetten of vastzitten in hun huidige woning. Uw verhaal delen, reageren of suggesties, dat kan via redactie.alblasserwaard@kmp.nl

Lees ook

Nieuwe woningen, nieuwe kansen in Langerak Zuid