• Jan den Boer.
• Jan den Boer. Foto: Geurt Mouthaan

Jan den Boer uit Brandwijk schrijft ‘De oversteek’ om drempel voor praten over depressie lager te maken voor boeren

Nieuws 644 keer gelezen

BRANDWIJK • Het zwijgen van boeren over hun moeiten en depressies doorbreken; dat wil Jan den Boer met zijn boek ‘De oversteek’.

Een boer is kapitein op zijn schip, maar bij wie kan hij terecht als de zorgen en problemen over de reling heen klotsen? Afgezien van gezinsleden vaart er niemand mee. Depressies, zelfmoordgedachten, ruzies binnen de familie, echtscheidingen; de gevaren liggen in het groeiende isolement op boerderijen op de loer. Dat benadrukt oud-melkveehouder Jan den Boer uit Brandwijk, al jaren in heel het land werkzaam als pastoraal agrarisch coach.

De stap zetten om hulp te zoeken is voor een agrariër geen gemakkelijke stap. Met zijn boek ‘De oversteek’ wil Den Boer meehelpen om de drempel te verlagen. “Achter veel voordeuren van boerderijen is het motto: niet klagen, maar dragen en hard werken om staande te blijven. Met mijn boek wil ik helpen om het gesprek aan te gaan. Mensen zijn sociale wezens, die verbindingen met anderen nodig hebben. Door mijn ervaringen te delen kan iedereen en in het bijzonder elke agrarische ondernemer de vruchten daarvan plukken of zich spiegelen.”

Terugkerende depressies
Jan den Boer is namelijk verre van de stuurman die vanaf de kant alles beter weet. Op zijn 47e liet hij vanwege terugkerende depressies de boerderij, die al generaties in de familie was, en het leven als boer achter zich. Een oversteek waar hij niet zonder hulp aan begon. 

“Mijn vrouw heeft alle keren de huisarts gebeld, zonder dat ik het wist. Voor mij onverwacht liep hij dan de stal binnen. Mijn eerste gedachte reactie was soms, grof gezegd: ‘Pleur op’. Maar de huisarts wist bij mij telkens een snaar te raken en me aan de keukentafel te krijgen. Ik ben hem daar nog steeds ontzettend dankbaar voor.”

Not done
Gemakkelijk was het proces dat hij inging niet. “Vergis je niet in de druk die er op boeren ligt. Vaak is een boerenbedrijf van vader op zoon al vele malen overgedragen. Hoe kun je dat opgeven? En in de kleine wereld van boeren onder elkaar is het gewoon not done om vanwege psychische klachten er mee op te houden. In mijn geval heb ik dat ook zo ervaren.”

In het boek omschrijft Den Boer het als volgt: ‘Een voor mij niet te ontlopen gevoel van schaamte sijpelde als kwelwater door mijn hele wezen. (..) Het voelde alsof ik, alle redelijke tegenargumenten ten spijt, het vertrouwen van mijn vader zaliger had beschaamd door de boerderij van de hand te doen, en op het punt stond de agrarische erecode te schenden door zijn levenswerk te verkopen aan de hoogste bieder.’

Bekende boer
Hij vervolgt: “Wat het extra zwaar maakte, is dat ik als bestuurder een bekende boer was en ik naar de buitenwereld nooit iets had laten blijken. Iedereen ging ervan uit dat alles in orde was. Thuis vluchtte ik in mijn werk om mijn problemen te vergeten. Dat kan op een boerderij: er is áltijd wat te doen. Mijn vrouw en gezin merkten het wel, want ik werd stil en zei niets meer.” Met een glimlach: “En dat is bij mij erg ongebruikelijk.”

Zijn persoonlijke situatie is - en daar is Jan den Boer voor honderd procent van overtuigd - herkenbaar voor veel agrariërs. De ontwikkelingen in de afgelopen jaren hebben alleen maar bijgedragen aan een verdere isolatie. 

“Zeker in mijn jeugd was het boerenleven nog een stuk socialer. Neem de hooibouw: je ging met zijn allen het land in om het hooi binnen te halen. Mensen uit het dorp werkten mee, net als de boeren in je eigen buurt, die jij op jouw beurt ook weer hielp. De schaalvergroting heeft dat sociale deel laten verdwijnen. Je zit nu alleen op een hypermoderne trekker. Wie zie je nu nog op je boerderij? De veearts, een paar leveranciers, maar daar houdt het wel mee op. De coronajaren hebben hier uiteraard geen goed aan gedaan, maar het isolement nog verder versterkt.”

Giftige cocktail
Het vormt een giftige cocktail met de manier waarop de landelijke overheid met de boeren omgaat. “Het wantrouwen richting de buitenwereld is daarmee alleen maar gegroeid. De onzekerheid over de stikstofmaatregelen, het dictatoriale stikstofkaartje, investeringen in een duurzamere productie die door veranderende regelgeving na een paar jaar al waardeloos blijken, het zorgt allemaal voor een grote druk op boeren. Het stormt in de agrarische wereld. Als pastoraal agrarisch coach herken en zie ik vaak hoe zwaar dit is, zeker als je geen klankbord hebt.”

In het eerste autobiografische deel van ‘De oversteek’ beschrijft Jan den Boer zijn eigen levensverhaal, van zijn onbezorgde kindertijd tot en met zijn bestaan als boer en in het bijzonder over het nemen van besluiten die leidden tot het stoppen met de boerderij. In de jaren erna ging hij onder meer aan de slag als pastoraal agrarisch coach. 

Zes praktijkgevallen
Het tweede deel van het boek beschrijft zes praktijkgevallen, met onder meer depressies, ruzies over de opvolging en de worsteling om te stoppen als boer. De insteek van het derde deel: ‘Bespiegelingen over de grote maatschappelijke bewegingen en de kleine stappen naar meer menselijkheid’. 

Hierin beschrijft de inwoner van Brandwijk het grotere plaatje, met filosofisch getinte hoofdstukken over onder meer het omgaan met de wereld, de staat van de natuur en de toekomst van de boeren. “Ik richt me ook tot een breder publiek dan alleen de boeren. Het is van groot belang om de diepe kloof tussen stad en platteland te dichten.”

Uitgeknipt
“Het vastleggen van mijn levensverhaal was één van de doelen, maar het belangrijkste is dat dit boek de drempel voor boeren lager maakt om over hun problemen te gaan praten”, benadrukt Den Boer. “Dat is de eerste stap om naar een oplossing toe te werken. Die stap zetten neemt vaak lange tijd in beslag.”

Hij vervolgt: “Enkele jaren geleden belde een mevrouw mij op. Zij was de tante van een boer die vastgelopen was en voor wie zij de boekhouding deed. ‘Hoe komt u bij mij terecht?’ vroeg ik haar. Ze bleek een interview in het Reformatorisch Dagblad van drie jaar eerder uitgeknipt en bewaard te hebben. Toen al signaleerde ze dat het de verkeerde kant opging. Het laat zien hoe lang het vaak duurt voor de stap naar professionele hulp wordt gezet. Mijn oproep is om dat veel eerder te doen. Je hoeft er niet alleen uit te komen.”

Eigen beheer
Jan den Boer geeft ‘De oversteek, een ex-melkveehouder over de hang naar traditie en de wil tot verandering’ in eigen beheer uit. Er zijn duizend exemplaren van gedrukt, waarvan er inmiddels al meer dan 150 van zijn verkocht. Het boek van Den Boer, die jarenlang in Oud-Alblas een boerderij runde, kost 20 euro en is te bestellen via de website www.jandenboer.com.

Geurt Mouthaan

Redacteur/fotograaf van Het Kontakt-Alblasserwaard en Het Kontakt-Klaroen.nl. Daarnaast actief voor de magazines van Kontakt Mediapartners.

Stuur jouw foto
Mail de redactie
Meld een correctie

Download onze app

• In het huis van Wim van Dijk is één van zijn grootste hobby's terug te zien: vissen.
Markante Wim van Dijk nam afscheid van de gemeenteraad: 'Ik had vroeger niets met ambtenaren' Nieuws 5 uur geleden
• De vertraging liep op tot meer dan een uur.
Ongeval op A27 bij Lexmond met meerdere auto's 112 5 uur geleden
• Het pand aan de Melkweg in Bleskensgraaf, waarvan een deel gebruikt wordt voor de crisisnoodopvang voor vluchtelingen.
Spreidingswet voor opvang asielzoekers bezorgt regio flinke uitdaging Nieuws 17 uur geleden