Provincie wil kleine kerncentrale in Gelderland: mogelijk in regio Rivierenland

WEST BETUWE • Provincie Gelderland kijkt naar mogelijkheden om kleine kernenergiecentrales in de provincie te bouwen. Inmiddels zijn er vier mogelijke plekken aangewezen. Een van die plekken ligt in het Rivierengebied. Een gebied dat aan de Waal ligt tussen Haaften en Tiel.

De gemeente spreekt zich fel uit tegen dit plan. “Ik heb als bestuurder pas een officieel bericht ontvangen op maandag 17 februari, terwijl het nieuws al eerder in de krant stond, er is helemaal geen overleg geweest”, vertelt wethouder Joke van Vrouwerff verontwaardigd. 

“Het college is echt verrast met dit plan. Een kernenergiecentrale past niet in het grondgebied van West Betuwe. We zijn een landelijke gemeente. Bovendien liggen er al genoeg claims van hogere overheden zoals de radartoren, de wegverbreding van de A2 en een laagvlieggebied voor Defensie.”

Kleine kerncentrales

De provincie wil kleine modulaire kerncentrales (SMR’s) plaatsen. Een SMR is een nieuw soort kleine kerncentrale. De centrale bestaat uit kleine onderdelen die van tevoren gebouwd zijn. Op locatie worden ze in elkaar gezet. Een SMR produceert kernenergie. Deze energie kan worden omgezet naar elektriciteit, warmte of waterstof. Doordat SMR’s kleiner zijn, zijn ze betaalbaarder en kunnen ze sneller ontwikkeld worden. Een SMR heeft een vermogen tussen de 50 en 300 megawatt elektrisch per reactor.  Een normale kerncentrale heeft een vermogen tussen de 1000 en 1600 megawatt elektrisch per reactor. Daarnaast heeft een kerncentrale vaak meerdere reactors waardoor het totale vermogen nog hoger is. 

Op dit moment zijn er nog niet veel functionerende SMR’s. Alleen Rusland heeft sinds 2019 twee functionerende kleine kernreactoren op een drijvend platform bij het schiereiland Kamtsjatka liggen. Dit ligt in het oosten van Rusland. Ook heeft China sinds 2022 één functionerende kleine kernreactor gebouwd in de provincie Shandong, dat in het noordoosten van China ligt. In de Verenigde Staten, Canada, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk wordt er gewerkt aan de de ontwikkeling van SMR’s. 

Studiereis naar het VK

In april 2024 maakten Ans Mol (BBB) en Helga Witjes (VVD), gedeputeerden, bestuurders voor de provincie Gelderland, een studiereis naar het Verenigd Koninkrijk om meer te leren over SMR’s. Daarbij bezochten ze een onderzoekscentrum waarin onder meer Rolls-Royce SMR prototypes test. Rolls-Royce test op dit moment een SMR met een vermogen van 470 megawatt elektrisch. Dit staat gelijk aan het vermogen van 150 windmolens op land. En kan ongeveer één miljoen huishoudens van energie voorzien.

“Een SMR wordt een krachtige, stabiele en veilige energiebron voor Gelderland. Ik heb in Groot-Brittannië met eigen ogen gezien hoe de sector zich inspant om kernenergie ook in onze provincie mogelijk te maken. Wij stimuleren en ondersteunen dat”, aldus gedeputeerde Ans Mol. 

Onderzoek van de provincie

Om een SMR te bouwen, moet de omgeving aan een aantal voorwaarden voldoen. De provincie heeft op basis van die voorwaarden onderzoek gedaan. Zo moet er voldoende ruimte zijn, een garantie van veiligheid voor de omgeving en er moet voldoende koelwater in de omgeving zijn. Verder heeft de provincie de vraag naar energie in de gebieden meegenomen. Met deze voorwaarden kwamen er vier regio’s uit de bus. Arnhem-Nijmegen, Rivierenland, IJssel-Zuid en Randmeren.

De provincie vervolgd haar onderzoek in deze vier regio’s. Daarbij wordt er onder andere gekeken naar het draagvlak en de maatschappelijke randvoorwaarden. Daarom gaat de provincie nu ook in gesprek met de gemeenten om erachter te komen welke gemeenten positief tegen de bouw van een SMR aan kijken. 

De provincie hoopt voor 2027 twee geschikte locaties aan te kunnen wijzen.