Bouwvak in Spijk: Wat gebeurt er nu op het staalslakken terrein?

SPIJK • Op het terrein waar de staalslakken liggen, is het rustig. De bouwvak is begonnen, dus het opruimen van de staalslakken is even gepauzeerd.

Het enige wat er op dit moment nog doorgaat, zijn de watermetingen die door het waterschap gedaan worden en het bewateren van het terrein. Dit gebeurt zodat er met droog weer geen stof met staalslakken kan opwaaien en in de omgeving terecht kan komen. 

Wat was er aan de hand?
Op het terrein van The Dutch werden staalslakken gebruikt om een parkeerplaats en later een geluidswal te maken. Deze staalslakken kwamen in aanraking met water. Het Waterschap trok in maart 2019 aan de bel. Het oppervlaktewater tussen het Lingebos bij Spijk en de A15 was vervuild met zware metalen. Om verdere schade te voorkomen zette het Waterschap een gemaal stil, stopte het de inlaat vanaf de Linge en liet op drie plekken watergangen afdammen. Verder begon het Waterschap intensieve metingen uit te voeren. De metingen gebeuren nog steeds met regelmaat.

Herten en hazen

Inmiddels zijn de meeste staalslakken al opgegraven en is meer dan tachtig procent van het terrein schoon. Het schone stuk is duidelijk te herkennen en ligt aan de achterkant van het terrein. Er groeien zelfs al planten en struiken. Daarnaast gakken ganzen op het terrein en tjilpen vogels terwijl ze van plant naar plant vliegen. Soms zien BAM medewerkers zelfs herten en hazen voorbij rennen.

Alle staalslakken liggen verzameld op één plek, aan de voorkant. Om deze plek heen is een zogenaamde ringsloot gegraven die het water dat eerst op de staalslakken valt, opvangt. Dit water wordt naar de bassins afgevoerd waar het in blijft liggen totdat het naar het zuiveringsstation gepompt wordt. In het zuiveringsstation wordt het water gezuiverd met behulp van onder andere chemicaliën. Dan wordt het schone water de omliggende sloten ingepompt. 

Wat zijn staalslakken ook alweer?
Staalslakken zijn een bijproduct dat ontstaat bij de productie van staal. Ze bestaan uit gesmolten gesteente en mineralen die zich tijdens het smeltproces van het ijzer afscheiden. Na afkoeling en stolling vormen ze harde, steenachtige materialen. Als staalslakken in aanraking komen met water, kunnen er schadelijke stoffen vrijkomen. Ook kunnen staalslakken ervoor zorgen dat vaste materialen die in de grond zitten, en op zichzelf niet schadelijk zijn, vloeibaar worden en daardoor wel schadelijk zijn.

Rondleidingen over het terrein

We willen graag zo open mogelijk zijn over het werk dat wij hier uitvoeren. 

Robbie van Caem is de omgevingsmanager van het staalslakkenterrein in Spijk. Hij was ook degene die de rondleidingen begin juni op het terrein verzorgde. “We willen graag zo open mogelijk zijn over het werk dat wij hier uitvoeren. Daarom hadden we begin juni twee rondleidingen voor iedereen die geïnteresseerd was. Tijdens deze rondleiding was er een presentatie, reden we met een busje over het terrein heen en stonden we stil op verschillende plekken. In totaal kwamen er zo’n 25 mensen verdeeld over twee zaterdagen.”

De geschiedenis van het terrein

Arjen de Hoop werkt ook voor BAM op het staalslakkenterrein en is er bijna elke dag te vinden. “De geschiedenis van dit terrein is al heel oud. De eerste staalslakken waren in 2017 al op het terrein van The Dutch toen de parkeerplaatsen voor de Dutch Open werden aangelegd. Pas sinds 2023 zijn wij, BAM, erbij betrokken.” 

Gemeente Lingewaal, bestuursleden van The Dutch I en de eerdere aannemer van het project, SentOne waren eerder betrokken bij het project. Inmiddels is gemeente Lingewaal opgegaan in gemeente West Betuwe en zijn er nieuwe bestuursleden bij The Dutch. De aannemer van het project is verwijderd, omdat The Dutch en de gemeente geen vertrouwen meer hadden in deze aannemer. Er lopen nog steeds onderzoeken vanuit The Dutch II en de overheden om te achterhalen hoe het zo mis heeft kunnen gaan. “Maar het probleem moet worden opgelost”, legt Van Caem uit. “Daarom werken wij, The Dutch II, Gemeente West Betuwe, Omgevingsdienst Rivierenland en Waterschap Rivierenland samen om het probleem op te lossen.”

De Landmark en geluidswal

Ik ben van mening dat dit de best mogelijke oplossing is.

Sinds 2023 is BAM betrokken. Zij vonden samen met de betrokken partijen een oplossing in de Landmark. Dit is een grote opvallende berg met daarin de staalslakken. Om ervoor te zorgen dat deze staalslakken veilig liggen en niet in aanraking met water kunnen komen, worden ze volledig omhuld in folie. Deze folie is sterk en rekbaar. “Ik ben van mening dat dit de best mogelijke oplossing is”, laat De Hoop weten.

De geluidswal heeft al een vergunning, voor de Landmark loopt de vergunning nog. “Deze vergunning hebben we in december 2023 ingediend. Toen hadden het Waterschap, de gemeente, de Provincie, de Inspectie Leefomgeving en Transport en de Omgevingsdienst nog een aantal opmerkingen. We zijn nu druk om aan deze opmerkingen te werken”, legt Van Caem uit.

“Het moeilijke aan de Landmark is dat alle staalslakken erin moeten. Deze staalslakken zijn heel zwaar en in dit gebied ligt kleigrond en dat maakt het extra moeilijk. Zodra je kilo’s aan staalslakken op een hoop gooit gaat de grond verzakken en uitdijen. Om dit te voorkomen storten we eerst vier meter grond op de plek waar de staalslakken komen. Ook gaan we water met behulp van buizen uit de grond loodsen. Op deze manier kunnen we het proces controleren”, legt De Hoop uit. Vervolgens kunnen de staalslakken stapsgewijs in lagen worden aangebracht.

Hoe gaat het eruit zien?

Hoewel de geluidswal al een vergunning heeft wordt deze nog niet gebouwd. Van Caem: “We willen de geluidswal en de Landmark tegelijkertijd aanleggen.” De Landmark wordt ongeveer twintig meter hoog en de geluidswal wordt tien meter hoog. Impressies hiervan zijn te vinden op www.zuidbaan.nl.

Hoelang gaat het nog duren?

Van Caem: “De vernieuwde versie van de vergunningsaanvraag voor de Landmark willen we eind 2024 indienen. Dan zijn er veel partijen die hun mening willen geven over deze vergunningsaanvraag, ook hebben belanghebbenden de mogelijkheid om een zienswijze, reactie op de vergunningsaanvraag in te dienen. Daarom is het lastig om een duidelijke planning te maken. Maar, zodra deze vergunningsaanvraag is goedgekeurd, kunnen we binnen twee jaar de staalslakken veilig in de Landmark realiseren. Tegelijkertijd wordt er aan de geluidswal gewerkt.”

Waarom zonnepanelen?

Op het terrein waar de staalslakken lagen zou eerst een tweede golfbaan gebouwd worden. Maar door het opruimwerk van de staalslakken is daar op dit moment te weinig budget voor. Daarom wil The Dutch een tijdelijk zonnepark aanleggen voor in eerste instantie 25 jaar. Deze vergunning is door de gemeente verleend, vervolgens heeft de Raad van State naar de vergunning gekeken en de gemeente teruggefloten. De Raad van State ziet gebreken in de vergunning en wil dat de uitleg bij de vergunningsverlening duidelijker wordt. Zo moet de gemeente duidelijk kunnen uitleggen waarom daar wel een zonnepark kan komen, terwijl de provincie zei dat dit niet mogelijk was.