Enspijk als voorbeeld voor Gelderland

ENSPIJK • De Coöperatie Duurzame Warmte Enspijk (DWE) wordt door steeds meer organisaties gezien als een pilot project voor aquathermie. In 2028 hoopt de coöperatie te beginnen met de realisatie van aquathermie.

Aquathermie is in het kort een manier van duurzame energie, waarbij warmte uit oppervlaktewater wordt gehaald.

Toen gemeente Geldermalsen nog bestond, werd er binnen die gemeente een aantal keer de verkiezing voor ‘Meest duurzame dorp in de gemeente Geldermalsen’ gehouden. Hijmen van Doornspeek, de voorzitter van DWE, vertelt dat deze verkiezing toen een aantal keer door Enspijk werd gewonnen. Zo ook in 2014. Tijdens het Elfdorpenspel werd deze prijs door Wethouder Niko Wiendels uitgereikt.

Enspijk dé plek voor de pilot

Dit is ook één van de redenen dat de pilot van de warmtetransitie in West Betuwe in Enspijk plaatsvindt, laat Van Doornspeek weten. “Enspijk is zeker niet de makkelijkste locatie voor zo’n pilot. De huizen liggen relatief ver uit elkaar waardoor er relatief lange warmteleidingen nodig zijn. Het is wel een realistische plek. Er zijn namelijk veel kleine kernen zoals Enspijk in de gemeente West Betuwe en in de provincie. Kleinere warmtenetten hebben de voorkeur over individuele oplossingen omdat dit betaalbaarder is voor iedereen en de netcongestie minder belast. Daarnaast wordt er verwacht dat het draagvlak hier hoog is, omdat Enspijk meerdere keren de prijs voor het duurzaamste dorp gewonnen heeft.”

Hoe werkt aquathermie?

Er wordt water uit de Linge gehaald, met dit water wordt het grondwater zo’n vier tot vijf graden verwarmd met behulp van een warmtewisselaar. Dit is een apparaat dat in dit geval de warmte uit de Linge in contact breng met ‘koud’ grondwater. Een warmtewisselaar doet dit zonder dat de vloeistoffen elkaar raken.  

Het iets koudere water wordt op een verantwoorde manier teruggepompt naar de Linge. Het warme water wordt in de grond opgeslagen totdat het nodig is.

Zodra het warme water nodig is wordt de temperatuur via een tweede warmtewisselaar verhoogd tot 70 graden en via het warmtenet naar de huizen vervoert.

80 procent moet meedoen

Als de warmtewisselaars en het wateropslag er liggen moeten deze aangesloten worden op alle huizen. “Om de aquathermie in Enspijk tot een succes te maken moet minstens 80 procent van de huizen meedoen”, stelt Van Doornspeek. Het gaat in Enspijk om 185 huizen, dus daarvan moeten minimaal 148 huizen meedoen. Van Doornspeek: “Natuurlijk kun je dit nooit helemaal van tevoren weten, maar ik ben positief.” KleurrijkWonen heeft al toegezegd om mee te doen. En tijdens een enquête die we in 2023 onder de inwoners van Enspijk verspreidden, vertelde zestig procent van de respondenten dat ze aan willen sluiten op het warmtenet.

De verandering biedt kansen

“Het warmtenet is ook een kans voor bewoners om de inrichting van het dorp te veranderen. Om het net aan te leggen moet de weg op de schop, daardoor kan er bijvoorbeeld gekozen worden om klinkers op de doorgaande weg te leggen in plaats van asfalt.” Van Doornspeek verwacht dat meer bewoners aan willen sluiten, mede om deze reden.

Warmte uit de Linge halen om daarmee het hele jaar 185 huizen in Enspijk te verwarmen; met tien miljoen euro is dit volgens de coöperatie haalbaar.

Op dit moment is de coöperatie bezig met het ontwerp en met de ontwikkeling. Hierbij werkt de coöperatie samen met meerdere partijen zoals de gemeente en BetuweWind. Door dit vanaf het begin te doen hoopt de coöperatie, dat ze niet in een later stadium tegen moeilijke vergunningen of procedures aanlopen. DWE hoopt in 2028 te beginnen met de aanleg van het warmtenet.

De coöperatie zoekt leden

Duurzame Warmte Enspijk is begin 2023 opgericht. Op dit moment zitten er drie mensen in het bestuur en bestaat de hele coöperatie inclusief het bestuur uit tien leden. Alle leden zijn onderdeel van de werkgroep en één of meerdere commissies. “We zijn op zoek naar meer leden, alles is nodig en ook als je niet uit Enspijk komt ben je van harte welkom om mee te doen”, vertelt Van Doornspeek. “De warmtetransitie is in de hele gemeente gaande, dus ook bewoners uit andere dorpen kunnen meedoen en vast ervaring opdoen voor als ook hun dorpen aan de slag moeten met gasvrij wonen.”

Afspraken met gemeente

DWE heeft een inmiddels een samenwerkingsovereenkomst met BetuweWind getekend. Ook zijn er afspraken met wethouder Joke van Vrouwerff namens gemeente West Betuwe gemaakt. Verder hebben Waterschap Rivierenland en BetuweWind geld gefinancierd voor de bekostiging van de ontwerpfase.

“Nu we steeds verder zijn met de plannen, komen er steeds meer partijen kijken en zien meerdere bedrijven ons dorp als een pilot voor de provincie. Zo ook Gelders Warmte Intrabedrijf (GWIB).”

GWIB is een bedrijf dat samenwerkt met gemeenten om warmtenetten te ontwikkelen en te realiseren. Dit bedrijf kijkt nauw mee met DWE, om te zien in welke gemeenten en dorpen deze methode ook toepasbaar is. Dit is dan ook een eis van de gemeente West Betuwe. Het plan in Enspijk moet reproduceerbaar zijn (met kleine aanpassingen) in andere kernen.