Hij vangt duizenden rivierkreeften per week: nu zoekt Jan de Waard een opvolger

Lekkerkerk - Met het naderen van zijn pensioengerechtigde leeftijd zoekt Jan de Waard (66) uit Lekkerkerk al enige tijd naar een opvolger voor zijn vissersbedrijf. Zijn specialisme? Dat is het vangen van de Amerikaanse rivierkreeft en het ouderwets roken van paling en zalm.

Dat Jan ooit visser zou worden, lag vroeger niet direct voor de hand. “Mijn vader was rietsnijder langs de Lek en de Biesbosch”, vertelt hij. “Als jonge jongen hielp ik altijd mee. Dat was buffelen in weer en wind.”

Omdat er uiteindelijk weinig brood meer in te verdienen was, gooide Jan het roer om. Hij werd internationaal vrachtwagenchauffeur. “Een heerlijke tijd, ik heb veel op het voormalig Oostblok gereden.”

Andere wending

Ruim vijftien jaar geleden kreeg zijn carrière een andere wending. Zijn oude jeugddroom om visser te worden, werd werkelijkheid. Samen met zijn vrouw Ramona (67) zag Jan een gat in de markt: de Amerikaanse rivierkreeft die in de regio een ware plaag vormde. “Niemand die deze beestjes ging vangen voor consumptie in restaurants.”

Wekelijks lopen er duizenden kreeften in de fuiken en netten die Jan in de polders heeft uitgezet. Met de dagelijkse vangst van dit uitheemse schaaldier wordt door hem ongemerkt een ecologisch probleem grotendeels opgelost. Het beestje vermeerdert zich razendsnel en vreet de inheemse natuur weg.

“Er leven hier vier soorten”, weet Jan. “Je hebt de rode, geknobbelde, gevlekte en de gestreepte kreeft. Op het moment dat ik stop met de vangst, dan ontstaat er narigheid. De overheid, boeren en het Hoogheemraadschap zitten direct met een gigantisch, onbeheersbaar issue.”

Exclusieve rechten

Onderdeel van de unieke kans is dat het bedrijf exclusieve contracten voor visrecht heeft afgesloten. In de loop van de jaren zijn deze overeengekomen met talloze boeren, particulieren, gemeenten en provincies.

“Het is het alleenrecht om in deze wateren te vissen”, legt Ramona uit. “De vergunningen blijven op onze naam staan, tenzij we de boel verkopen en overdragen.”

Waar veel echtgenotes op de rem zouden trappen bij een dergelijke carrièreswitch, was het juist Ramona die destijds de knoop doorhakte. Ze spendeerde twee jaar aan het uitzoeken van alle ingewikkelde vergunningen. “Op een gegeven moment kwam Jan thuis en zei ik tegen hem: lever je papieren van de vrachtwagen maar in, we gaan vissen”, lacht ze. Vanaf het begin stond ze achter zijn besluit om het vissersvak te gaan beoefenen.

‘Klanten stonden eerst niet in de rij’

De start als beroepsvisser was echter verre van romantisch te noemen. Jan begon in de winterperiode, met tot laat in het seizoen ijs in de sloten. Toen de eerste vangsten eenmaal binnen waren, diende de volgende uitdaging zich aan: hoe verkoop je de gevangen kreeft?

“De klanten stonden echt niet in de rij”, blikt Ramona terug op de eerste maanden. “Het was veel bellen om een klantenkring op te bouwen. Het was allemaal niet zo eenvoudig.”

De taakverdeling is duidelijk: Jan maakt zijn vaste rondes door de regio om de korven en fuiken te lichten. De administratie en het contact met de afnemers zijn het domein van zijn vrouw.

Inmiddels ligt deze moeilijke opstartperiode voor het echtpaar De Waard ver achter hen. Beiden zijn trots dat het gelukt is om er een rendabel bedrijf van te maken. Ramona: “We leveren een mooi product, onze kreeften worden in veel restaurants geserveerd.”

Naast het leveren van de delicatesse is Jan bedreven in het ouderwets roken van paling en zalm. Dit ambacht van weleer toont hij vooral op braderieën en jaarmarkten. “Bezoekers vinden het prachtig, het trekt altijd veel bekijks.”

‘Jaren gaan tellen’

Voor de woning van het Lekkerkerkse koppel is de beschikbare ruimte geheel ingenomen door twintig grote bakken. In ieder reservoir staat een laag water waar tientallen kreeften in zwemmen. In afwachting van distributie naar de afnemers worden deze compartimenten regelmatig gecontroleerd op dode exemplaren. Jan: ”De kreeften knokken wel eens met elkaar, er vallen er altijd een paar af.”

Voor een ambitieuze opvolger staan Jan en Ramona klaar om hem of haar volledig wegwijs te maken in het vak. “Je bent eigen baas en veel buiten”, motiveert Jan. “Het is een fantastisch beroep om te doen, maar de jaren gaan tellen. Ik moet er een keer een punt achter zetten.”

Dirk Molenaar