De verkiezingen in Altena brengen verrassende verschuivingen teweeg: ‘Dit resultaat verbaast ons allemaal’

Altena – De bekendmaking van de verkiezingsuitslag in het gemeentehuis van Almkerk bracht een bijzondere sfeer met zich mee. Waar anders gejuich en applaus klinkt, bleef het woensdagavond opvallend stil. De uitslag werd anders dan veel aanwezigen hadden verwacht.

De druiven zijn zuur voor de ChristenUnie (CU). Waar de partij in de afgelopen raadsperiode nog vier zetels had, mede dankzij een nipt gewonnen restzetel, is de CU nu gehalveerd. Slechts twee zetels blijven over voor de partij van lijsttrekker Anne Duizer. “Ik ben behoorlijk teleurgesteld”, liet hij enkele minuten na het bekend worden van de voorlopige uitslag optekenen.

Dit resultaat verbaast ons allemaal

“Dit resultaat verbaast ons allemaal. Natuurlijk is er een verschuiving naar rechts, maar dat wij zouden halveren, had ik niet verwacht. We hebben de afgelopen vier jaar ontzettend hard gewerkt en een positieve bijdrage geleverd, maar blijkbaar telt dat niet in het stemhokje.”

Een tik voor Progressief Altena

Ook bij Progressief Altena was een mengeling van hevige teleurstelling en verbazing zichtbaar. De partij verloor een zetel en houdt er nu drie over. ‘Er is geen alternatief voor ons in Altena, dus hoe is dit te verklaren?’, klonk het bij de partij.

“Er zijn nog veel vraagtekens”, zegt lijsttrekker Rieka Vos. “Misschien is een deel van onze achterban niet naar de stembus gegaan. Niet alleen procentueel, maar ook in absolute aantallen hebben we minder stemmen gehaald.” Het is zoeken naar verklaringen: “We tasten echt nog in het duister.”

Dan is het extra zwaar om zo’n tik te krijgen

De nieuwe realiteit moet nog landen bij Vos en haar fractiegenoten. “We hebben een drukke campagneperiode achter de rug en leefden erg toe naar deze dag. Dan is het extra zwaar om zo’n tik te krijgen.”

Blijdschap bij VVA en FVD

Het contrast is groot met de winnaars van deze verkiezingen: Vrije Volkspartij Altena (VVA) en Forum voor Democratie (FVD). VVA-lijsttrekker Henno Timmermans gaf vooraf aan te hopen op een verdubbeling van de zetels. Die verwachting is uitgekomen. Vanaf april mogen vier VVA-kandidaten plaatsnemen in de raad. “Ik ben heel blij dat we als enige zittende partij gewonnen hebben en twee zetels hebben toegevoegd”, zegt Timmermans.

“Vooraf spraken we de wens uit om te verdubbelen, maar er waren natuurlijk ook andere partijen die het spannend maakten”, doelt hij op de deelname van FVD. Er werd gedacht dat de partijen elkaar mogelijk in de weg zouden zitten. “Maar dat lijkt mee te vallen.”

Had de VVA zonder FVD misschien meer zetels gehaald? “Misschien wel, maar je kunt niet zomaar het rekensommetje maken dat we dan acht zetels zouden hebben behaald”, aldus Timmermans.

Hoewel er bij FVD niet hard gejuicht werd, was er wel degelijk grote blijdschap. Dat is begrijpelijk, want als nieuwkomer maak je met vier zetels meteen een sterke entree. “We hebben een buitengewoon goed resultaat behaald”, zegt FVD-lijsttrekker Sem van Rij.

“Dit is boven verwachting.” Hij wijst ook op het hogere opkomstpercentage, ongeveer 6,4 procentpunt, en ziet dat deels als verdienste van FVD. “Je kunt zeggen dat FVD het vertrouwen in de politiek terugbrengt.”

Scheve gezichten

Tijdens de uitslagenavond werd er af en toe ontzet gereageerd toen het aantal stemmen voor FVD werd voorgelezen. Dat viel ook Van Rij op: “Ik heb wel wat scheve gezichten gezien. Maar aan het einde van de avond werden we door een aantal lijsttrekkers van andere partijen gefeliciteerd; dat vind ik wel sportief.”

CDA blijft de grootste partij

Het CDA blijft ook in de komende raadsperiode de grootste partij van Altena, tot tevredenheid van lijsttrekker Arno Bouman. Wel verloor de partij twee zetels, waardoor er zes overblijven. “Ik houd er een dubbel gevoel aan over”, zegt Bouman.

Ik houd er een dubbel gevoel aan over

“Ik ben trots dat we de grootste partij van Altena zijn gebleven, ondanks de druk van rechts. Tegelijkertijd ben ik teleurgesteld dat we twee zetels hebben verloren. Eén zetel had ik wel verwacht, omdat we de vorige keer een kleine restzetel hadden; dan weet je dat zeven zetels het maximum kunnen zijn. Dat hebben we net niet gehaald, dus dat is jammer. Maar met zes zetels hebben we nog steeds een goed resultaat behaald.”

Dat partijen aan de rechterkant van het politieke spectrum winst hebben geboekt, verbaast hem niet. “Dat is ook een landelijke trend. Als je kijkt naar de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen in Altena, zie je dat het rechtse geluid groot was. Het is dus niet vreemd dat dat sentiment hier leeft.”

Stabiele partijen

De SGP en VVD zijn stabiele partijen gebleken. Beide behielden hun zetels, respectievelijk vijf en twee. De SGP kreeg zelfs ruim 450 stemmen meer dan in 2022. “Daar zijn we dankbaar voor”, zegt lijsttrekker Henri de Raad. “Vergeleken met de uitslagen van andere partijen mogen we blij zijn dat we onze vijf zetels hebben vastgehouden.”

VVD-lijsttrekker Jan Kolff is eveneens tevreden over het behaalde resultaat. “Het is goed om te zien dat we een stabiele partij zijn. De uitslag laat zien dat er een bepaalde mate van onvrede is, maar daar zijn wij niet door geraakt. We staan bekend als een betrouwbare partij en keren met twee bekende gezichten terug in de raad.”

Opluchting bij AltenaLokaal

Bij een deel van de achterban van AltenaLokaal was er opluchting na het bekend worden van de verkiezingsuitslag. De partij kreeg weliswaar ongeveer 400 stemmen minder en verloor één zetel (van zes naar vijf), maar ondanks de verschuivingen die plaatsvonden bleef de schade voor hen beperkt.

Dat we boven het gemiddelde zitten, geeft ons veel tevredenheid

Lijsttrekker Shah Sheikkariem heeft geen moment getwijfeld aan een goede uitslag. “Voorafgaand aan de verkiezingen zei ik: met vier zetels kan ik leven, met vijf zetels ben ik tevreden en met zes zetels is er reden voor een feestje. Er zijn 31 zetels te verdelen over acht partijen, wat neerkomt op een gemiddelde van 3,8 zetels per partij. Dat we daarboven zitten, geeft ons veel tevredenheid.”

Coalitievorming

Het wordt interessant om te zien welke coalitie gevormd wordt. Eén van de opties is het voortzetten van de vorige coalitie, bestaande uit CDA, AltenaLokaal, SGP en Progressief Altena. Deze partijen hebben samen nog altijd een ruime meerderheid van 19 zetels.

“Bij de vorige verkiezingen zeiden we tegen elkaar: als het even kan, gaan we met elkaar door. Die afspraak is nu niet gemaakt”, zegt Arno Bouman (CDA). “We gaan eerst allemaal in gesprek met de informateur (Dirk Louter, red.) en daarna bekijken we wat de verschillende partijen willen en of er een stabiel bestuur gevormd kan worden.”

Duidelijk is dat in principe alle partijen openstaan voor deelname aan de coalitie en dat er niet vooraf partijen worden uitgesloten. Ongetwijfeld zullen er voor elke partij breekpunten zijn, bijvoorbeeld in de discussie over een asielzoekerscentrum, maar iedereen lijkt bereid goede gesprekken te voeren en te ontdekken waar de raakvlakken liggen. Het initiatief ligt in ieder geval bij het CDA, als grootste partij.