Rijkswaterstaat betrekt omgeving bij herstelmaatregelen Genderensche Uiterwaard
Nieuws
GENDEREN • Het ingenieursbureau Arcadis werkt momenteel in opdracht van Rijkswaterstaat aan verschillende maatregelen om de ecologische waterkwaliteit in en langs de Maas te verbeteren. Eén van de locaties waarvoor dit gebeurt, is de Genderensche Uiterwaard langs de Bergsche Maas in Altena. Rijkswaterstaat wil bij het bedenken van oplossingen voor dit gebied de brede omgeving betrekken.
Het doel van de Genderensche Uiterwaard is om de variatie aan groeiplaatsen voor water- en oeverplanten en leefgebieden voor vis en macrofauna (mosselen, slakken, insectenlarven, etc.) te vergroten.
Ligging
De Genderensche Uiterwaard ligt op de rechteroever van de Bergsche Maas. Eb en vloed hebben in deze benedenloop van de rivier nog enige invloed. Het waterniveau stijgt en daalt dagelijks met zo’n 20 tot 30 centimeter. Dit zoete getijdenwater brengt karakteristieke flora en fauna met zich mee. Door menselijke ingrepen, zoals het dempen van getijdengeulen, zijn deze natuurwaarden echter achteruitgegaan. Rijkswaterstaat wil door middel van gerichte herstelmaatregelen deze waarden herstellen en zo de ecologische waterkwaliteit verbeteren.
Oplossingsrichting
De oplossingsrichting die voor de Genderensche Uiterwaard wordt verkend, is de aanleg van een twee kilometer lange meestromende oevergeul. In de plannen wordt rekening gehouden met de getijdenwerking. Na het graven van de geul - die aan beide kanten is verbonden met de rivier - blijft een vooroever over. Dat is een stenige ‘rug’ die werkt als golfbreker als er schepen langskomen. Het is de bedoeling om enkele openingen voor vissen in deze vooroever te maken.
Het doel is om parallel aan de rivier een beschutte zone met rietmoeras te laten ontstaan, die dient als kraamkamer voor jonge vis en waar waterplanten en allerlei waterdiertjes zich thuis moeten gaan voelen. Voorbeelden van vogels die graag in rietkragen vertoeven zijn de blauwborst en rietgors.
Om dit te kunnen realiseren, moet de grond achter de huidige Maasoever flauw worden afgegraven, zodat een geleidelijke overgang van water naar land ontstaat. De zomerkade wordt daarbij aan rivierzijde minder breed gemaakt, maar blijft wel in functie.
Weidevogelgebied
In dit voorstel blijft het achterliggende weidevogelgebied bestaan zoals het is. Dit is een broedgebied voor soorten als de scholekster, gele kwikstaart, kievit en patrijs. Diverse trekvogels komen er graag overwinteren en in het vroege voorjaar zijn er steltlopers als de wulp en grutto te vinden die een vetlaagje komen kweken.
Ook de bestaande lichtmasten en het afwateringsgemaal dat dient om dat gebied te ontwateren na een hoogwaterperiode, blijven behouden. Net als de Amerikaanse windmolen, die de status van rijksmonument heeft.
Bomen
Om de oevergeul te kunnen realiseren, is het noodzakelijk de aanwezige bomen in het plangebied te verwijderen. Ze staan namelijk op de plek waar de ingreep is voorzien. Ongeveer een derde daarvan zijn zogenoemde bakenbomen. Rijkswaterstaat streeft er naar de gekapte bomen in de Genderensche uiterwaard zoveel mogelijk een nuttig tweede leven te geven door ze als ecologisch waardevol rivierhout in de beoogde geul neer te leggen. Vanzelfsprekend stevig verankerd om wegdrijven te voorkomen.
Afstemming en planning
In 2020 is Rijkswaterstaat het initiatief voor de herinrichting van de Genderensche uiterwaard gestart, in overleg met de gemeente Altena, provincie Noord-Brabant en waterschap Rivierenland. Ook zijn bij grondeigenaren en –gebruikers en andere belanghebbenden relevante informatie en aandachtspunten over het gebied opgehaald. Vanzelfsprekend worden beschermde flora en fauna gerespecteerd als die aanwezig zijn.
Verder houden Rijkswaterstaat en Arcadis zo goed mogelijk rekening met eventuele archeologische, landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Dat geldt ook voor de eisen die gesteld worden aan de hoogwaterveiligheid. De komende periode wordt met behulp van diverse specialisten een ontwerpnotitie opgesteld. De maatregel moet uiterlijk in 2027 zijn gerealiseerd.
Meedenken
Met de gepubliceerde Kennisgeving Voornemen en Participatie nodigt Rijkswaterstaat de brede omgeving uit om mee te denken over de voorgenomen herstelmaatregelen. Reacties kunnen gestuurd worden naar krw.nz@rws.nl, een gesprek met de omgevingsmanager kan worden aangevraagd of een gefrankeerde brief kan worden gestuurd naar Rijkswaterstaat Zuid-Nederland (Postbus 2232, 3500 GE Utrecht).
