Alblasserwaardse stikstofaanpak blijft overeind: ‘Voorwaarde is wel dat we resultaten kunnen laten zien’
Nieuws
Alblasserwaard - Stikstofuitstoot terugdringen: boeren in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden kunnen dat ondanks de nieuwe stikstofplannen van minister Jaimi van Essen op hun eigen manier blijven doen.
‘Kabinet haalt Nederland van het stikstofslot’. De verwachtingen in Den Haag van de nieuwe strategie om de uitstoot van stikstof terug te dringen zijn hoog. De aangekondigde landelijke maatregelen, zoals bufferzones van 1.000 meter langs stikstofgevoelige natuurgebieden en een maximum van 2,6 koeien per hectare, zorgden desondanks voor veel onrust in de boerensector.
“De bijeenkomsten die we erover hebben gehouden, zorgden voor gevarieerde reacties”, blikt Henry Voogd, LTO-voorzitter Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en melkveehouder in Leerdam, terug. “Er waren boeren heel boos. Bij anderen was er vooral de onzekerheid. Wat betekent dit precies voor mijn bedrijf en de toekomst ervan? In de landelijke plannen staan veel details, maar als je gaat kijken wat het per boerderij betekent, dan levert het nog steeds heel veel vragen en onzekerheden op. Het raakt de bestaanszekerheid van boeren. Dat levert veel emoties op.”
Resultaten zijn voorwaarde
Maar de LTO-voorzitter ziet net als wethouder Jan Lock van de gemeente Molenlanden ook een andere kant: het feit dat de landelijke overheid ruimte blijft bieden aan al bestaande gebiedsgerichte plannen. “Voorwaarde is daarbij wel dat je resultaten kunt laten zien en dat die standhouden bij de rechter”, vult wethouder Lock aan. “Lukt het niet, dan krijgen we alsnog te maken met de generieke landelijke maatregelen.”
Wethouder Lock zet zich samen met de boeren in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden al jaren in om de stikstofuitstoot op een manier terug te dringen die bij deze streek past. Dat resulteerde in een breed gedragen aanpak. De kern is dat coöperaties van 50 tot 75 boeren gezamenlijk de komende jaren hun stikstofuitstoot terugdringen naar wat geëist wordt. “Zo wordt er niet per boer gekeken, maar is er de mogelijkheid om onderling gebruik van elkaar te maken. Het gaat er uiteindelijk om dat je als geheel het doel haalt.”
‘Wel een keuzemogelijkheid voor boeren’
De voorbereidingen voor de eerste coöperatie van 50 boeren zijn in volle gang. Lock: “We zijn al bezig om bedrijfsontwikkelplannen op te stellen.” Voortgang is ook nodig, benadrukt Henry Voogd. "De tijd die de landelijke overheid ons gegeven heeft, tikt door. Maar naast dit feit is het gewoon voor alle partijen in ons land van groot belang dat de verlening van vergunningen, die nu op slot zit, weer op gang gebracht gaat worden.”
Wethouder Lock is positief gestemd. “Ja, de tijd is beperkt om te laten zien dat we de doelen halen. Daarnaast moeten we er met twee provincies, Zuid-Holland en Utrecht, uit zien te komen. Maar de ruimte voor eigen aanpak én de erg zware maatregelen binnen de generieke aanpak, geven boeren wel een keuzemogelijkheid. En dan staan we met de gebiedsgerichte aanpak daadwerkelijk klaar. Wij hebben er vertrouwen in dat het met onze aanpak gaat lukken.”
Aantoonbare resultaten
LTO-voorzitter Voogd nam pas begin mei deze functie over van zijn voorganger Gerrit de Jong uit Meerkerk. “Daarom moet ik me nog verdiepen in de ins en outs van de werkwijze van de coöperaties. Maar het principe is sowieso hartstikke goed, omdat je via deze opzet kunt borgen dat er aantoonbare resultaten komen.”
De zeer ruime bufferzones worden als echt vervelend en pijnlijk ervaren
Bij de landelijke maatregelen vielen onder meer de forse bufferzones langs stikstofgevoelige natuurgebieden op. In de streek gaat het daarbij om zones van 500 meter rond de Lingedijk en Diefdijk Zuid, de Zouweboezem, de Biesbosch en de uiterwaarden van de Lek. “Voor de boeren in de Alblasserwaard hebben die weinig invloed, in Vijfheerenlanden is dat veel meer een punt”, stelt Henry Voogd. “Zij krijgen te maken met stikstofgevoelige gebieden. De zeer ruime bufferzones worden als echt vervelend en pijnlijk ervaren. En ook weer een stuk verwarring: de uiterwaarden bij de Lek bestempelde de provincie Utrecht als niet-stikstofgevoelig en in de landelijke stikstofplannen zijn ze dat opeens weer wel.”
Extra druk op de grondmarkt
Wat betreft het maximum van 2,6 koeien per hectare: daar voldoet een groot deel van de boeren in de regio al aan. Lock: “Dat gaat op voor ongeveer 85 procent. Maar die norm gaat er wel voor zorgen dat er extra druk komt op de grondmarkt, waar de prijzen toch al hoog zijn.”
Henry Voogd vult hem aan: “Daar zit voor ons als LTO wel een flink pijnpunt. Deze norm is landelijk opgenomen vanwege de grondwaterkwaliteit. In veel gebieden, waaronder de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden, worden de grondwaternormen gewoon gehaald. LTO vindt dat voor die gebieden de veebezettingsnorm daarom niet van toepassing moet zijn.”
Liever zekerheid dan subsidie
De landelijke overheid kondigt aan 20 miljard uit te trekken om boeren te helpen de stikstofuitstoot terug te dringen. De wethouder verwacht dat slechts een bescheiden deel daarvan in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden terechtkomt. “Maar in mijn contacten vang ik op dat boeren liever zelf investeren met de zekerheid dat wat ze doen toekomst biedt voor hun bedrijf, dan subsidie krijgen zonder die zekerheid. Al kan subsidie zeker nodig zijn om snelheid in het proces te krijgen. Wij gaan ons inzetten om dit geld op het erf te laten landen.”
