Is Fruitcorso aan de Waal toekomstbestendig?

Regio - Het stof na het 63e Fruitcorso is neergedaald. De officiële evaluatie komt nog maar het bestuur van 4-Stromenland geeft al een inkijkje in de bevindingen. Bouwers en stokers gaan ook in op het rapport dat is gepubliceerd over hoe het Fruitcorso toekomstbestendig kan worden. Spoiler: een corsowagen van tachtig procent fruit zoals wordt voorgesteld, dat ziet niemand zitten. Maar eerst nog even kort naar het nu.

Dit evenement blijft Fruitcorso aan de Waal heten. Het parcours voor komend jaar en de jaren daarna blijft hetzelfde als dit jaar, dus met startpunt en de tribunes langs de Waal. Voorzitter Martin Hommersom van organiserende stichting 4-Stromenland is er duidelijk over. “Er is geen alternatief”, zegt hij. “In 2016 lag deze keuze al op tafel en heeft het toen net niet gemaakt. Vervolgens zijn eind 2023 verkenningen geweest van het nieuwe parcours en is met overtuiging voor dit parcours met startpunt op de Waalkade gekozen.”

Vertraging

We moeten nog evalueren en we hebben leergeld betaald bijvoorbeeld over de bocht. 

Er is volgens hem niets mis met het parcours als zodanig. Natuurlijk leest hij ook van alles op social media maar dan is het juist uit hoofde van zijn functie zaak om het geheel terug in perspectief te brengen. Feit: er ontstond vertraging en die was zo groot dat er besloten werd om de tweede ronde van de corsowagens te skippen. Dat was een grote teleurstelling voor bouwers, voor het publiek en een moeilijke beslissing om te nemen voor de organisatie.

De man uit Neder-Betuwe wil het liever niet meer hebben over de wagen die zoveel pech had in de eerste bocht. “We moeten nog evalueren en we hebben leergeld betaald bijvoorbeeld over de bocht. Toch beter aangeven dat die erg wijd genomen moet worden.” Terechte kritiek was er volgens hem over de entree. “Volgend jaar blijft de entree tien euro maar dan kun je als bezoeker wel gewoon van het terrein af en weer op. Dat is nu niet goed gegaan.”

De toekomst

We willen proberen evenementen aan elkaar te knopen.

Vlak voor het fruitcorso in Tiel dit jaar begon, presenteerde Stichting 4-Stromenland, een onderzoek met aanbevelingen om het fruitcorso in de toekomst te kunnen waarborgen. Het bestuur gaat de komende tijd kijken welke aanbevelingen meegenomen kunnen worden naar de toekomstige fruitcorso’s. Het rapport ‘Van traditie naar transitie’, probeert in kaart te brengen hoe het fruitcorso kan blijven bestaan. Hommersom wil meteen iets rechtzetten.

“Er is geconcludeerd dat Tiel drie weekenden gaat bruisen in september met het corso. Dat klopt niet. We gaan echt niet heel Tiel op zijn kop zetten. We willen proberen evenementen aan elkaar te knopen door het jaar heen en zo bezoekers van ‘bloesem tot pluk’ door de Betuwe te nemen. Wat Appelpop twee weekenden daarvoor gaat doen, is de verantwoordelijkheid van Appelpop en daar kunnen en willen wij ook niets mee suggereren. Samenwerking met Appelpop is altijd onderwerp van gesprek.”

Fruitlikeuren

Verder wordt er in het plan gesproken over een collectieve manier om het fruit een tweede leven te geven. ‘Laat overgebleven fruit fermenteren om later tot grappa’s, eau de vie’s, kombucha, fruitlikeuren of andere alcoholvrije alternatieven om te zetten’, zo stelt de toekomstvisie. “Op dit moment is elke club op z’n eigen manier bezig met duurzaamheid”, legt ontwerper  van de corsowagen Geldermalsen Merel Vos uit. “Ik zie er zeker de meerwaarde van in om dit als collectief op te pakken.”

Borrels van corsofruit

Wel is het van belang dat het fruit dan niet met bisonkit op de wagen wordt geplakt. 

Joost Lubberhuizen is stoker bij Stokerij Lubberhuizen in Varik. Hij vind het stoken van corsofruit een leuk idee. “Technisch gezien is het ook zeker mogelijk”, weet hij. “Wel is het van belang dat het fruit dan niet met bisonkit op de wagen wordt geplakt. Als het bijvoorbeeld met een soort suikerstroop aan de wagen is bevestigd kan het fruit gewoon gebruikt worden om eau de vie van te maken”, vertelt de stoker. “Het is belangrijk dat de plak-substantie een zo neutraal mogelijke, eetbare substantie is.” Lubberhuizen maakt verschillende soorten eau de vie’s. “Ik gebruik het liefst valfruit dat zolang mogelijk aan een boom heeft gehangen.”

Obstler Schnaps

Daarnaast gebruikt hij graag hoogstamfruit. “Ik verwacht dat het fruit van de corsowagens van lagere kwaliteit is, hierdoor wordt de smaak van de eau de vie ook anders.” Toch vindt de stoker het een idee om verder uit te kristalliseren. “Ik denk dat je er bijvoorbeeld een leuke Obstler Schnaps, een traditionele Duitse en Oostenrijkse fruitbrandewijn, van kan maken.” Hij geeft toe dat hij zoiets nog nooit geprobeerd heeft en dat je het resultaat altijd moet afwachten. “Het levert wellicht een leuke borrel op.” Verder moet eau de vie minimaal een jaar rijpen. Dus stel dat het fruit van volgend corso gebruikt wordt, dan is er pas over twee jaar een borrel van corsofruit.

Duurzaamheid

Duurzaamheid moet volgens het plan ook centraal komen te staan. ‘Maak duurzaamheid onderdeel van de jurering, en overweeg een jaarlijkse prijs voor het meest innovatieve idee’, vertelt de brochure. George Brand, bestuurder van 4-Stromenland begrijpt dit onderdeel uit het rapport niet helemaal. De schrijvers van het plan hebben de Teun Luijendijk prijs waarschijnlijk over het hoofd gezien. Dat is namelijk al een extra award voor vernieuwing of originaliteit of iets dat in het oog springt. Dit jaar kregen Zoelen en Varik deze prijs omdat zij het fruit in potten en bakjes bewaarden, om het eetbaar te houden.

Onuitvoerbaar

Daar zie ik de meerwaarde niet van in.

Het ‘plan Van traditie naar transitie’ plan wil fruit weer de hoofdrol laten spelen door een ondergrens voor het fruit op de corsowagen in te stellen. ‘Bijvoorbeeld dat elke corsowagen voor minimaal tachtig procent uit fruit moet bestaan’, aldus de brochure. “Daar zie ik de meerwaarde niet van in”, aldus Merel Vos, de ontwerper van de corsowagen van Geldermalsen van dit jaar. “Het maakt het allemaal een stuk lastiger en ook qua kleur heb je veel minder mogelijkheden. Op dit moment gebruiken we denk ik meer groente dan fruit. ”Bestuursleden Brand en Hommersom van 4-Stromenland zien een dergelijk hoge grens evenmin zitten. Brand: “Voor het fijnere werk heb je echt de zaden nodig.”

Beperkt budget

De onderzoekers keken ook naar de herkomst van het fruit en stellen aan de bouwers voor hier kritischer op te zijn. Dat is wel wat kort door de bocht klinkt er uit het werkveld. “Op dit moment kijken we naar waar we de producten het goedkoopste kunnen krijgen”, legt Vos uit. “We hebben maar een beperkt budget.”
De corsoverenigingen krijgen een startbudget van Stichting 4-Stromenland. Daarnaast wordt er door de lokale verenigingen sponsorgeld opgehaald. “Als we alle producten lokaal moeten kopen, wordt het een stuk duurder.”

Op de foto v.l.n.r.: opsteller van het rapport Jeroen Everaert, voorzitter 4-Stromenland Martin Hommersom, wethouder Rutger Stappershoef (West Betuwe), bestuurslid 4-Stromenland Kees van Gent en wethouder Dave Verbeek (Tiel). Foto: Jan Bouwhuis.

Coalition of the Willing

Het rapport beschrijft de noodzaak van een betaald bestuur om alles rond het corso professioneel aan te pakken. “Gaat niet gebeuren”, zegt bestuurslid George Brand meteen.

Hij ziet het al voor zich: al die vrijwilligers die vol passie zich het schompes werken om niet, en die aangestuurd worden door betaalde mensen. “Dat gaat niet werken.” Voorzitter Martin Hommersom van 4-Stromenland denkt dat het genuanceerder ligt. “Als we door het jaar heen Van bloesem tot Pluk in de Betuwe evenementen onder een zelfde paraplu krijgen, dan zou een bureau à la Bureau voor het Toerisme dit kunnen coördineren. Dat is dan de spin in het web tussen evenementen, gemeenten, provincie en sponsoren.” Daaruit volgt een ‘coalition of the willing’: een samenwerkingsverband van overheden, lokale ondernemers, fruitbedrijven en sponsoren die zich gezamenlijk inzetten voor het festival in de vorm van financiële ondersteuning. Hommersom: “Dat is voor ons als organisatie een heel belangrijk punt.’

In het toekomstplan over het fruitcorso ‘Van traditie naar transitie’ komt duidelijk naar voren dat er meer ruimte moet zijn om te netwerken. Bestuurslid George Brand van Stichting 4-Stromenland, vindt een ‘Fruitgala’ -zoals de onderzoekers het voor zich zien - wel erg sjiek klinken voor een van oorsprong agrarisch evenement, maar weet ook dat er een podium moet zijn voor de sponsoren. “Wij hebben nou eenmaal de sector nodig”, beaamt voorzitter Hommersom.

Netwerken met Flipje

Good old Flipje van de Betuwe wordt in het rapport naar voren geschoven als perfecte mascotte voor het Fruitcorso. “Dat roepen wij al jaren”, zegt George Brand. Het geluidscherm langs de A15 met een grote afbeelding van Flipje is een van de ideeën. Of het er ooit van komt is van meerdere partijen buiten de gemeente en de stichting afhankelijk. In het Flipje en Streekmuseum in Tiel hangen mooie voorbeelden hoe Flipje door inwoners toekomstbestendig is gemaakt. Een bezoek waard.