Evacuatie 1995: Van Horssen laatste bewoner van Heesselt

HEESSELT • Het hele dorp was uitgelopen. Iedereen was geëvacueerd. “Als ik in die tijd ‘s avonds thuis kwam, leek het wel een oorlogsgebied. Alles was donker, nergens brandde licht, er liep niemand op straat”, vertelt Mari van Horssen terugkijkend op begin 1995.

Van Horssen, geboren in Waardenburg, vertelt in plat Betuws over zijn ervaringen in 1995 ten tijde van het hoge water. “Ik woonde in Heesselt vlakbij de dijk. Ik werkte als stratenmaker voor een aannemer in Varik. Daarom mocht ik ook in Heesselt blijven, om zandzakken te vullen en bij de dijk te leggen. Deze zakken zorgden voor versteviging. Daarnaast had ik ook helemaal geen zin om weg te gaan, dus was ik blij dat ik mocht blijven.”

Leven in een leeg dorp

Overdag werkte Van Horssen om de dijk zo stevig mogelijk te maken. “Als ik over de dijk liep, voelde ik de grond gewoon bewegen. Het voelde net alsof je dronken was als je over de dijk liep. Je kon er gewoon niet in een rechte lijn op lopen.” 

‘s Avonds ging Van Horssen met alle andere ‘achterblijvers’ naar de kroeg in Opijnen. “We fietsten dan met z’n allen over de dijk naar Opijnen. Als je daar aankwam was je hele rug nat door het opspattende water.”

Toen het water op het hoogste punt was kon je als het ware je handen wassen in de Waal

“Toen het water op het hoogste punt was kon je als het ware je handen wassen in de Waal. Door alleen al door je knieën te gaan, raakte je het water al aan.” 

Café Van Riessen was een van de weinige plekken die nog open was tijdens het hoge water. “Hier kregen we ‘s avonds te eten en deelden we verhalen. Naast de ‘achterblijvers’ die bij de dijk werkten kwamen hier ook militairen en journalisten. De sfeer bij Café Van Riessen aan de Waaldijk was reuze gezellig. Meestal zaten we daar met dertig tot veertig mensen te eten, drinken en kaartspellen te spelen.”

De evacuatie

In de dagen voor de evacuatie was er onrust in Heesselt. “Mensen waren echt bang en begonnen dagen van tevoren met het inpakken van hun hele hebben en houden. Mijn vrouw was ook bang en wilde liever weg. Daarom heb ik haar naar kennissen in Kamerik gebracht. Normaal gesproken zou dat een uurtje duren, maar die dag deed ik er meer dan 3,5 uur over. De weg van Tiel tot Amsterdam stond helemaal vast. Het was een ware uittocht uit het Rivierengebied.”

“Naast mijn vrouw, evacueerde mijn schoonmoeder ook. Zij stapte op de ‘evacuatie bus’ die haar naar de jaarbeurs in Utrecht bracht. Er werd voor eten, drinken en een bed gezorgd, maar omdat er zoveel mensen kwamen, was het geen prettige verblijfsplaats. Mijn schoonmoeder moest haar spullen gewoon ‘bewaken’. Uiteindelijk heeft haar kleindochter, haar mee naar huis genomen.”

Speciaal pasje

Iedereen moest weg, mensen mochten alleen thuis blijven als daar echt een reden voor was. “Omdat ik meehielp met het versterken van de dijk, mocht ik blijven. Ik kreeg daar een speciaal pasje voor. Door het speciale pasje dat nodig was om het Rivierengebied binnen te komen, werden veel nieuwsgierige mensen uit de randstad tegengehouden.”

Verboden te betreden

Tijdens de laatste dagen van het hoge water mocht niemand de dijk meer op. Toch gebeurde dit wel. “Er was een veewagen die de dijk op wilde. Wij waarschuwden de bestuurder dat, dat niet kon omdat de dijk teveel bewoog. Daarnaast mocht het ook helemaal niet. De bestuurder was eigenwijs en reed door. De veewagen kantelde en kwam vast te zitten. De wagen heeft daar meerdere dagen vast gestaan. Pas toen het water weer gezakt was, is de veewagen los getrokken.”

De wind draaide

Op zondag draaide de wind en begon het water te zakken. “De eerste mensen keerden op zondag ook weer terug. En het dorp begon weer te leven.”

Terugblik

Nog steeds praat Van Horssen regelmatig over het hoge water in ‘95. “Inmiddels woon ik niet meer in Heesselt, maar ik kom er nog regelmatig terug om mijn oude buurman te ontmoeten. Dan hebben we het over de bizarre tijden van het hoge water.”