Een verhaal over de vergeten geneesheer uit Geldermalsen
Nieuws
GELDERMALSEN • De heren Herman Kuijk en Dirk Jan van Wijk leven in Geldermalsen voort in de straatnamen Herman Kuijkstraat en D.J. van Wijkstraat.Deze beide heren waren tijdgenoten van een man die bijna niemand zich herinnert, dr. Suffridus Renicus Hermanides. De genoemde heren waren allen lid van de leeskring Minerva in Geldermalsen.
Wie was deze dr. Hermanides? Zijn voorvaderen waren afkomstig uit Friese dorpen en veelal ook actief in de medische wereld. Dr. Hermanides vestigde zich in 1867 als praktiserend arts in Tricht.
Hij werd al snel lid van de geneeskundige kring in Tiel en van daaruit heeft hij grote invloed uitgeoefend op het geneeskundige en maatschappelijke leven in zijn omgeving.
Arts in Frans-Duitse oorlog
Hij maakte als arts op een Nederlandse ambulance een deel van de Frans-Duitse oorlog (1870-1871) mee. Zijn rol in deze oorlog moet wel heel bijzonder zijn geweest. Hij kreeg hoge onderscheidingen van beide oorlog voerende landen. De president van de Franse Republiek benoemde hem tot Ridder van het Legioen van Eer en de Duitse Keizer benoemde hem tot Ridder der Kroonorde. Ook andere hoge onderscheidingen vielen hem ten deel. Na het einde van deze oorlog werd hij een overtuigd pacifist. Dit betekent dat hij principieel tegen het gebruik van geweld was, ongeacht de situatie. Dr. Hermanides geloofde sterk dat conflicten niet met geweld of oorlog moeten worden opgelost, maar met vreedzame middelen zoals dialoog, onderhandelingen en samenwerking.
Dokterswoning op het Marktplein
Op 17 juli 1872 benoemde de gemeenteraad hem tot gemeentelijk geneesheer in Geldermalsen op een jaarwedde van fl. 250,-. Wel onder de voorwaarde dat hij in Geldermalsen kwam wonen. Hij was toen dertig jaar oud. Op 18 april 1876 kocht Hermanides de dokterswoning aan het Marktplein in Geldermalsen op de plek waar Mariska Timmer nu haar juwelierszaak heeft.
Binnen- en buitenland
Hij schreef veel medische artikelen en boeken, die zowel in binnen- als buitenland werden uitgegeven. Zijn hoofdwerk werd “Les affections parasyphilitiques”, opgedragen aan Fournier (een bekende Franse wetenschapper). Aan dit werk werd door de Académie de Medicine in Parijs de “Prix de Ricord” prijs voor het beste werk, wat over syfilis en verwante ziekten verschenen was, toegekend.
Betrokken bij onderwijs
Ook bij het onderwijs in Geldermalsen was Hermanides betrokken. Op 26 augustus 1890 kwamen, onder voorzitterschap van Hermanides, een aantal geloofsgenoten bijeen om te praten over de oprichting van een ‘vrije school’. Hij was ook de voorzitter van het eerste bestuur van de Vereniging tot stichting en instandhouding van Scholen met den Bijbel te Geldermalsen.
Van Geldermalsen naar Zeist
Zijn gehele leven is dr. Hermanides begaan met het lot van krankzinnigen en zenuwlijders. Hij had een bepalende stem in de oprichting en bouw van het krankzinnigengesticht Veldwijk in Ermelo en later van het bekende Christelijk Sanatorium in Zeist. Hij verliet na 30 jaar Geldermalsen en werd in Zeist de eerste geneesheer-directeur.
Medeoprichter Vrije Universiteit
Met Abraham Kuijper was hij medeoprichter van de Vrije Universiteit, maar raakte met deze in onmin toen deze zijn houding veranderde in meer rechtzinnige gereformeerde richting. De latere staatsman Kuijper verhinderde dat Hermanides een hoge landelijke onderscheiding kreeg. Dr. Hermanides overleed op Tweede Kerstdag, 26 december 1908, in ‘s-Gravenhage.
Geschreven door Ferd de Waal, bestuurslid HKWB en aangeboden door de Historische Kring West-Betuwe. Een uitgebreide versie van dit artikel is verschenen in het regionaal historisch tijdschrift ‘Mededelingen’ van de Historische Kring West-Betuwe.
Anne Ruth den Hertog
