De dijkversterkingen zorgen voor onrust bij de dijkbewoners: ‘Het leek wel een aardbeving’

VARIK • Tussen Tiel en Waardenburg (TiWa) wordt aan de dijkversterkingen gewerkt. Waterschap Rivierenland (WSRL) en aannemer Mekante Diek begonnen in Tiel en zijn inmiddels in Varik aangekomen met de dijkversterkingen. Voor de bewoners gaat dit niet ongemerkt.

Een dijkbewoner: “Ik heb een oud pand gekocht. Toen er voor mij bij de dijk gewerkt werd, stond m’n hele huis te trillen. Het leek wel een aardbeving.”
Dat er waarschijnlijk schade aan huizen zou komen door de dijkversterkingen, werd verwacht. Dit is dan ook de reden dat het waterschap een portaal open heeft gesteld voor bewoners. Hierin kunnen bewoners een schadeclaim doen en vragen invullen, zoals: Wanneer is de schade ontstaan? Wat denk je dat de oorzaak is van de schade? Ook kunnen hier foto’s van de schade aan worden toegevoegd.

Als alle vragen zijn ingevuld wordt er volgens het waterschap binnen drie werkdagen contact opgenomen met de bewoner. Toch loopt het volgens een andere dijkbewoner daarna moeilijker dan het op ‘t eerste gezicht lijkt.

‘Het ligt niet zo makkelijk’

Bewoners die verenigd zijn in het collectief Dijkbewoners Belangen laten via een woordvoerder, die sinds oktober 2022 actief betrokken is bij de dijkversterkingen, weten dat het niet zo makkelijk ligt. “Nadat een bewoner een schademelding gedaan heeft, komt een schade-expert langs om te kijken naar de schade. Het probleem is dat deze expert betaald wordt door het waterschap. Daardoor kan de schade-expert niet echt onafhankelijk zijn.”

De dijkbewoner die twee weken geleden zijn schadeclaim deed merkte dit ook: “De schade-expert is nog geen vijftien minuten binnen geweest. Het leek erop dat hij zijn oordeel al klaar had, voordat hij de deur binnenstapte.”

Wat is de schaderegeling
De schaderegeling is een regeling die geldt voor de eigenaren van de panden in de directe omgeving van de dijkverzwaringen. Het waterschap heeft ervoor gekozen om alleen panden die binnen vijftig meter van de werkzaamheden staan mee te nemen. Dus voor alle huizen die, vanaf de voet van de dijk gemeten, binnen vijftig meter van de werkzaamheden staan geldt de speciale schaderegeling. Deze panden hebben voordat de dijkwerkzaamheden begonnen ook een 0-meting gekregen. Een 0-meting houdt in dat er foto’s van het pand gemaakt zijn voordat de werkzaamheden begonnen. Hiervan wordt een rapport gemaakt en dit rapport wordt met de eigenaar van het betreffende pand gedeeld.
De panden die binnen deze vijftig meter vallen mogen hun schade melden en een schade-expert komt langs om de schade vast te stellen. Voor het project TiWa is één bedrijf gekozen om de schades vast te stellen.
De eigenaars van de panden die erbuiten liggen mogen ook schade melden, maar zijn zelf verantwoordelijk voor het bewijs. Zij moeten zelf voor een schade expert zorgen en met bewijs naar het waterschap stappen.

Deze dijkbewoner is niet de enige die een schadeclaim heeft gedaan. Er zijn inmiddels veertien schademeldingen gedaan op het traject TiWa. Al deze schademeldingen zijn nog in behandeling. Het waterschap laat weten dat alle meldingen pas definitief worden afgehandeld als alle werkzaamheden zijn afgerond.

De schade-expert

Waterschap Rivierenland claimt dat deze schade-expert onafhankelijk werkt: “De kosten van de schade-expert worden door WSRL vergoed. In die zin is WSRL de opdrachtgever, maar de schade-expert opereert zelfstandig en onafhankelijk.” Verder laat het waterschap weten dat de schade-expert aangesloten is bij het Nederlands Instituut Van Register Experts (NIVRE). Dit is een organisatie die zich inzet om de kwaliteit en de professionaliteit van schade-experts te waarborgen.

Hoe werkt een schadeclaim?

Eerst wordt de schade door de bewoner gemeld. Binnen drie werkdagen krijgt de bewoner een ontvangstbevestiging van deze schadeclaim. Dan neemt, binnen twee weken, een schade-expert contact op met de bewoner om een afspraak te maken. De schade-expert komt langs en vertelt daarover in een rapport. Hierin gaat het normaal gesproken over de oorzaak, de grootte en de waarde van de schade.

Bewoners en het waterschap kunnen ervoor kiezen de ‘waarde’ van de schade pas nadat alle dijkverzwaringen zijn afgerond te bepalen. In dat geval wordt een tussentijds rapport opgesteld met alleen de schade en de oorzaak ervan. Alle veertien schadeclaims die zijn ingediend hebben dit tussentijdse rapport ontvangen.

Dit (tussentijds) rapport wordt naar het waterschap en naar de bewoners gestuurd. Zij krijgen allebei vijf werkdagen de tijd om op- en aanmerkingen over dit rapport op te sturen. Vervolgens stuurt de schade-expert zijn definitieve (tussentijds) rapport op naar beide partijen. En kunnen die ervoor kiezen om dit wel of niet te ondertekenen.

‘Het is heel frustrerend’ 

Ook de dijkbewoner die de schade recentelijk gemeld heeft kreeg een tussentijds rapport. Hierin werden nog geen geldbedragen genoemd. Wel werd er verteld dat er niet voor alle schade aangetoond kan worden dat het door de dijkwerkzaamheden komt. Verder moet deze dijkbewoner wachten op het definitieve rapport. “Het is heel frustrerend. Alles loopt zo moeizaam en ik heb het idee dat ik gesust word. Al dat wachten haalt de urgentie van het probleem weg.”
Ook een woordvoerder van het collectief Dijkbewoners Belangen laat weten dat het heel moeilijk is om te bewijzen dat de oorzaak van de schade door de dijkwerkzaamheden komt: “Er kan altijd wel een andere reden gegeven worden voor de schade, zoals te nat, te koud, er zijn net zonnepanelen geplaatst, etcetera.”

Eén of vijf jaar?

Tot één jaar nadat de dijkversterkingen zijn afgerond helpt de schade-expert mee met schade bekijken. Ook is het waterschap in dit jaar verantwoordelijk om het bewijs te tonen. De twintig jaar daarna mag nog een schademelding worden gedaan, maar moeten de bewoners zélf de oorzaak van hun schade bewijzen.
Tijdens het opstellen van het schadebeleid heeft WSRL advies ingewonnen bij adviesbureau Prosperus Expertise BV. Dit is een bureau dat onder andere diensten aanbiedt op het gebied van schade en risicopreventie. Dit bureau raadde het waterschap aan om in plaats van één jaar vijf jaar de verantwoordelijkheid te nemen om het bewijs te tonen.

Twee werknemers van het waterschap beamen dit. Zij laten weten dat het schadebeleid is geschreven om omwoners te ontzorgen en vertrouwen te geven. Het termijn van één jaar helpt niet mee aan het wekken van vertrouwen bij bewoners. Daarom adviseerden zij de dijkgraaf en heemraden om het overnemen van bewijslast minimaal vijf jaar te laten duren.

Ook bewoners hebben al eerder aangegeven liever meer tijd te krijgen om met de schade-expert naar hun schade te kijken. Zij vroegen om drie jaar, maar hier is niet op ingegaan.

Dijkgraaf en heemraden
De heemraden vormen, met de dijkgraaf, het dagelijks bestuur van het waterschap. Samen zijn zij verantwoordelijk voor onder andere waterbeheer, waterkwaliteit en infrastructuur. Ze zijn te vergelijken met de burgemeester en wethouders.

*De namen van de dijkbewoners zijn bekend bij de redactie.