Voedseleducatie in Vijfheerenlanden: de tuin is de school

Leerdam/Regio - Aan een van de tafels in basisschool De Wilgenhoek in Leerdam wordt druk gesneden, geraspt en gerold. Wortels, sla en andere groenten verdwijnen in een grote kom. "We maken een regenboogwrap!", roept een van de leerlingen enthousiast. Wat voor de leerlingen vooral een leuke kookles blijkt, is onderdeel van een groter verhaal: voedseleducatie.

Groene Weelde, het programma voor natuur- en voedseleducatie van Stichting Duurzaam Vijfheerenlanden, zet zich in de gemeente in om kinderen kennis te laten maken met natuur, voedsel en duurzaamheid. Dat gebeurt onder meer via moestuinieren op scholen, kooklessen, gastlessen en naschoolse activiteiten.

Tijdens de kookles gaan leerlingen van De Wilgenhoek en De Klim Op in gemengde groepjes aan de slag. Onder begeleiding van moestuincoach en kookdocent Renate Brouwer maken zij een gezonde lunch met ingrediënten die ze deels ook in hun eigen schoolmoestuin tegenkomen. Ook leerlingen van Het Fundament in Nieuwland, De Ark in Vianen en De Vlindertuin in Ameide nemen deel aan het programma.

“Snijden is echt makkelijk”, vindt de één, terwijl de ander een pleister vraagt nadat zijn vingertoppen de rasp hebben geraakt. Het hoort erbij. Juist door zelf te doen leren kinderen omgaan met ingrediënten, materialen en smaken.

Leren buiten de boeken

Volgens Sylvia Terpstra van Stichting Duurzaam Vijfheerenlanden zit daar de kracht van voedseleducatie. "Kinderen leren niet alleen waar voedsel vandaan komt, maar ervaren het ook echt. Ze zien een zaadje uitgroeien tot een plant, ontdekken welke delen eetbaar zijn en leren wat je ermee kunt maken."

De stichting kreeg subsidie van Duurzaamheidsfonds Betuwewind voor het maken van een moestuinprogramma. Deze praktische aanpak sluit goed aan bij de ontwikkelingen in het onderwijs. Thema’s als duurzaamheid, natuur en gezondheid komen steeds vaker terug binnen verschillende vakken. Een moestuin blijkt daarbij verrassend veelzijdig. Kinderen rekenen, schrijven en observeren, werken samen en leren ondertussen over voedsel.

Veel lessen spelen zich af in de schoolmoestuin, waar leerlingen ontdekken hoe groenten, kruiden en bloemen groeien. De oogst vormt vaak de basis voor een kookles. Aan het einde van het seizoen volgt het oogstfeest: een feestelijk moment waarop kinderen kunnen proeven van wat zij zelf hebben gezaaid, verzorgd en geoogst.

Ondersteuning voor scholen

Groene Weelde wil het scholen zo gemakkelijk mogelijk maken om aandacht te besteden aan natuur- en voedseleducatie. Daarom zijn er naast begeleiding ook kant-en-klare leskisten beschikbaar. Voor de jongste leerlingen zijn er bijvoorbeeld pannenkoeken- en broodbakkisten, waarmee leerkrachten direct aan de slag kunnen. Ook voor andere thema’s zijn lesmaterialen ontwikkeld die aansluiten bij de belevingswereld van kinderen.

Tijdens de kookles in Leerdam ondersteunen enkele hulpouders de kinderen bij het bereiden van de wraps. Samen met de leerkracht zorgen zij ervoor dat iedere leerling actief kan meedoen. Voor scholen betekent de ondersteuning van Groene Weelde dat zij niet alles zelf hoeven te organiseren.

"Steeds vaker worden we door scholen benaderd om mee te denken over programma’s die aansluiten bij hun eigen thema’s", vertelt Sylvia. "We willen een partner zijn die scholen ondersteunt bij voedseleducatie en vergroening."

In 2025 bereikte Groene Weelde bijna drieduizend leerlingen in Vijfheerenlanden. Sylvia hoopt dat nog meer scholen de weg naar het aanbod weten te vinden. "Voor sommige kinderen is het schoolplein de plek waar ze echt in aanraking komen met de natuur. Juist daarom is het belangrijk om die ervaringen mogelijk te maken."

Kirstin van den Berg