Succesvolle eerste Duurzaamheidsdag met André Kuipers: ‘Stap dichter bij ons doel’
Nieuws Fotoseries
Lexmond - “Eigenlijk zijn we allemaal astronauten op een klein, kwetsbaar bolletje.” Met die woorden opende André Kuipers zijn lezing tijdens de eerste Duurzaamheidsdag Vijfheerenlanden, die op 15 mei plaatsvond in Huis Het Bosch in Lexmond. De metafoor raakte de kern van de dag: zorgen voor onze planeet alsof het ons enige ruimteschip is.
De brede belangstelling voor de eerste Duurzaamheidsdag laat zien dat het thema leeft in de gemeente: zo’n 150 mensen bezochten het evenement. De deelnemers vormden een gemengd gezelschap van inwoners, ondernemers, stichtingen en bestuurders. De helft bestond uit inwoners, gevolgd door 30% vertegenwoordigers van duurzame initiatieven en 20% beleidsmakers en bestuurders. De aanwezigheid van vijf wethouders Duurzaamheid uit de regio onderstreepte het bestuurlijke belang van het thema.
Energie en inspiratie
De middag begon met een reeks inspiratiesessies, waarin het thema energie centraal stond. De gemeente gaf een toelichting op het unieke concept Lokaal Bestuur Wind (LBW). In plaats van centrale besluitvorming wordt inwonersparticipatie hier op bijzondere wijze georganiseerd: elk van de drie zoekgebieden voor windenergie heeft een eigen LBW, bestaande uit negen inwoners en twee vertegenwoordigers van de gemeente. Zij leveren drie adviezen aan de gemeenteraad, die daarop een besluit baseert.
Ook de uitdagingen van netcongestie kwamen aan bod. Nu steeds meer mensen en bedrijven overstappen op elektrische oplossingen en duurzame energie, raakt het energienet overbelast. Vertegenwoordigers van Stedin, Generation Green en Dekker Vastgoed & Energie deelden hun inzichten, plannen en knelpunten.
Programmamanager Duurzaamheid Pedro van Eeuwijk gaf een doorkijkje in de gemeentelijke visie: “We willen ruimte geven aan initiatieven, maar het vraagt ook om slimme keuzes en samenwerking.”
Krachten bundelen
Samenwerking bleek de rode draad van de dag. Duurzaamheid vraagt om verbinding – tussen overheid, inwoners, ondernemers én maatschappelijke organisaties. Dat werd treffend onderstreept met een vergelijking met de ruimtevaart: landen die op aarde politiek lijnrecht tegenover elkaar staan, werken in het internationale ruimtestation ISS probleemloos samen. “Onder andere Amerika, Rusland, Japan, China én Nederland – daarboven telt alleen de missie,” aldus André Kuipers.
Ook op lokaal niveau zijn er tal van voorbeelden waarbij samenwerking loont. Zo kan de combinatie van duurzame opwek én goede energieopslag zorgen voor veel efficiënter gebruik van lokaal opgewekte stroom. Niet alleen techniek, maar ook vertrouwen en samen organiseren zijn daarin essentieel.
Lokale kracht
Binnen de gemeente Vijfheerenlanden zijn tal van duurzame initiatieven actief, opgezet door betrokken inwoners en organisaties. Vrijwilligers, stichtingen en coöperaties dragen op allerlei manieren bij aan een circulaire, groene toekomst. Denk aan kringloopwinkels en repair cafés die de levensduur van producten helpen verlengen, energiecoaches en tuincoaches die bewoners ondersteunen bij het verduurzamen van woning en tuin, en initiatieven als De Energieke Zouwe, waar met een authentieke windmolen energie wordt opgewekt.
Op de informatiemarkt presenteerden diverse organisaties hoe zij bijdragen aan een duurzamere gemeente. Onder hen waren kringloopwarenhuis Opnieuw & Co, Stichting Heerlijkheid Vijfheerenlanden, Stichting BlauwZaam, Stichting Duurzaam Vijfheerenlanden, Energiecoöperatie Huibertstroom, de energiecoaches en Stichting Ameide Duurzaam. Elk initiatief liet zien hoe het lokaal daadwerkelijk verschil kan maken. Van energietransitie tot biodiversiteit, van bewustwording tot gedragsverandering: de beweging groeit.
Leren vanuit de ruimte
Eregast van de dag was astronaut André Kuipers, die het publiek meenam naar een ongewoon perspectief: dat van buiten de aarde. “We leven met z’n allen op een ruimteschip met beperkte voorraden,” zei hij. Vanuit de ruimte is duidelijk te zien wat er gebeurt met onze planeet: ontbossing, smeltende ijskappen, droogte en verblekend koraal. Hij onderstreepte hoe urgent het is om zuinig om te gaan met wat we hebben.
Zijn boodschap was helder: duurzaamheid is geen luxe, het is noodzaak: “Er is geen planeet B. We moeten deze aarde tijd en ruimte geven om te herstellen. Nu krijgt ze die tijd niet.”
Wat veel indruk maakte, waren de voorbeelden uit het ruimtestation. Zoals het feit dat astronauten hun urine recyclen tot drinkwater – een illustratie van vergaand kringloopdenken. Maar ook het terugwinnen van warmte, het hergebruiken van CO2 om zuurstof te produceren, en het multifunctioneel inzetten van verpakkingsmateriaal: alles is ingericht op minimale verspilling. “In de ruimte leer je: niets is waardeloos. Alles heeft potentie.”
Een dag vol energie
Na de inspiratiesessies was er gelegenheid om te netwerken onder het genot van soep en broodjes, verzorgd door Huis Het Bosch. Op het buitenterrein spraken bezoekers met initiatiefnemers en organisaties op de informatiemarkt. De sfeer was positief en betrokken.
De gemeente kijkt met tevredenheid terug op deze eerste editie. Wethouder Duurzaamheid Joop van Montfoort verwoordde het treffend: “Een dag waarvan je energie krijgt.” Pedro van Eeuwijk voegde toe: “We zijn weer een stap dichter bij ons doel: duurzaamheid stevig op de kaart zetten in Vijfheerenlanden.”
Een vervolg komt er zeker. Want als deze dag iets duidelijk heeft gemaakt, dan is het dat duurzaamheid niet iets is van beleidsnota’s alleen, maar iets wat we sámen doen – van vrijwilliger tot wethouder, van ondernemer tot astronaut.
Kirstin van den Berg
