Eerste beschermde stadsgezichten
Nieuws
Tiel – De Vinkenhof en het Badhuisplein zijn aangewezen als beschermd stadsgezicht. Volgens stadshistoricus Emile Smit zijn de twee buurten bijzonder vanwege hun geschiedenis, architectuur en samenhang. Ze geven een beeld van de manier waarop Tiel ruim honderd jaar geleden met sociale woningbouw omging.
Op woensdag 23 september werden de informatieborden bij de buurten onthuld door René Wiersma van Thius en Tjapko van Dalen van Kleurrijk Wonen. Bewoners van beide buurten waren uitgenodigd om dit moment mee te vieren.
Geschiedenis doorverteld
“De gemeente wil graag dat deze geschiedenis van Tiel doorverteld wordt”, zegt Bregman. “We willen het erfgoed zichtbaar maken. Daarom plaatsen wij deze informatieborden. Op de borden is te lezen waarom deze wijken zo waardevol zijn en welke rol zij hebben gespeeld in de ontwikkeling van Tiel.”
De woningen aan de Vinkenhof en het Badhuisplein werden gebouwd in 1921 en 1922, kort na de Eerste Wereldoorlog. Dat gebeurde in een periode waarin Tiel nog veel krotten en onbewoonbaar verklaarde woningen kende.
“Het was een aanzienlijke vooruitgang ten opzichte van de woningbouw die er voor die tijd was”, vertelt Smit. De complexen waren niet alleen bedoeld om betere woningen te bieden, maar werden ook ruim opgezet, met groen en een centraal punt. De architectuur leunt volgens Smit tegen de Amsterdamse School aan.
Katholieke arbeiders
De Vinkenhof werd gebouwd door de katholieke woningstichting Sint-Josef en lag vlak bij de fabriek van Daalderop. Veel katholieke arbeiders van de fabriek woonden er. “Daalderop beschouwde zijn werknemers eigenlijk als een hele grote familie. Ze gingen zelfs samen op vakantie.”
Ook het Badhuisplein speelde een belangrijke rol in het dagelijks leven. Een douche in huis was destijds bepaald niet vanzelfsprekend. In het badhuis konden bewoners voor een klein bedrag wekelijks douchen. De woningen waren oorspronkelijk klein en slecht geïsoleerd.
Aangepast aan het heden
Inmiddels zijn beide complexen meerdere keren gerenoveerd en aangepast aan de eisen van deze tijd. Toch is het volgens Smit belangrijk dat het oorspronkelijke karakter behouden blijft.
“De afzonderlijke woningen zijn misschien niet heel spectaculair. Maar als complex zijn ze bijzonder. Als je er één tussenuit haalt en daar bijvoorbeeld een modern appartementencomplex neerzet, versnoei je eigenlijk het hele beeld.”
Samenhang van de wijk
Dat juist de samenhang wordt beschermd, vindt Smit belangrijk. De Vinkenhof en het Badhuisplein zijn volgens hem zeldzame voorbeelden van historische sociale woningbouw die als geheel bewaard zijn gebleven.
Voor inwoners die de buurten bezoeken, heeft Smit dan ook een eenvoudig advies: let op de sfeer. “Het zijn besloten, groene plekken waar alles bij elkaar hoort. Het geeft een beeld van hoe er honderd jaar geleden werd gedacht over wonen en leefomgeving.”
Bij beide locaties zijn de informatieborden vorige week geplaatst met uitleg over de geschiedenis van de buurten. Volgens Smit helpen die bezoekers om beter te begrijpen wat ze zien. “Je komt daar en denkt: hé, dit is leuk. Wat is het? Zo’n bord met een stukje historie maakt dan duidelijk wie het heeft gebouwd en waarom.”
Anne Starreveld
