Uitkomst verkenning Tiel: er is nu (nog) geen werkbare coalitie-variant dus moet raad flink met elkaar aan de praat

Tiel – Informateurs Caroline Folmer en Peter Drenth gaven dinsdagavond toelichting bij hun eindrapportage van het informatieproces in Tiel. Hoe moet het verder na de gemeenteraadsverkiezingen? Hun conclusie: op dit moment is er geen levensvatbare meerderheidscoalitie te fabriceren, rekening houdend met wat elk van de zes partijen in de gemeenteraad wil.

Wél stelden zij een ‘Tielse variant’ voor waarin álle fracties vertegenwoordigd zijn met elk een wethouder. Basis voor deze variant zou het door een meerderheid van de raad (Forum, CDA, PRO en D66) zo gewilde raadsakkoord op hoofdlijnen moeten zijn. Echter, deze Tielse variant is nu ook nog niet levensvatbaar maar de informateurs vinden het de moeite waard dat de raad zich ook hier over buigt.

Helder document

Was de samenwerking binnen de Tielse politiek maar net zo efficiënt en daadkrachtig als tussen het gelegenheidsduo Folmer en Drenth. Zij van D66-huize en werkend in de gemeentepolitiek en hij, christendemocraat met als werkveld de provincie. Ondanks hun verschillen ligt er in no-time een helder document waaraan zij samen werkten op voor beiden redelijk onbekend, want Tiels, terrein. Helaas zonder klip-en-klare uitkomst maar wel met gevraagde én ongevraagde adviezen om het onderlinge vertrouwen in de gemeenteraad te herstellen om zo uiteindelijk tot een levensvatbare en werkzame coalitie te komen.

Rapen gaar

Vlak na de gemeenteraadsverkiezingen van jongsleden maart, leek alles nog koek en ei tussen de collegepartijen Partij van de Burgers, VVD en PRO in Tiel. Maar toen vlak na de installatie van de nieuwe gemeenteraad op 1 april, de fracties van CDA, PRO, D66 en Forum een motie indienden om bij het ingaan van de verkennende gesprekken aan te sturen op een raadsakkoord, waren voor de VVD en PvdB, de rapen gaar. Deze partijen geven de indruk nooit in de veronderstelling te hebben verkeerd dat coalitiegenoot PRO dit zou doen.

De reden waarom de andere vier Tielse partijen een raadsakkoord als goede basis zien voor de komende vier jaar, is onder meer omdat zij een andere bestuurscultuur willen. Bijvoorbeeld met meer dualisme, dus meer afstand tussen de wethouders en de raadspartij namens welke zij in het college zitten. Tel daarbij op dat bijvoorbeeld de nieuwe wethouder-kandidaat van D66 niet direct goed valt bij VVD, dan heb je al snel een lastige politieke situatie.

‘Goud in handen’

Informateurs Caroline Folmer en Peter Drenth hebben zich regelmatig afgevraagd hoe het toch kan, dat er bij een zeer behapbare hoeveelheid van maar zes partijen met programma’s die elkaar voor 90 procent overlappen, met politici die allemaal het beste voor hebben met Tiel, die trots zijn op Tiel, hoe het toch kan dat er toch met deze partijen geen coalitie te smeden is.

Zij concluderen onder meer, dat ‘zender en ontvanger hetzelfde willen maar elkaar niet begrijpen’. Dat de betrokkenen elkaar ‘ergens onderweg’ zijn kwijtgeraakt. Terwijl ze in Tiel ‘goud in handen’ hebben. Het vertrouwen moet daarom teruggewonnen worden met veel gesprekken waarin de betrokkenen zich open stellen zonder dubbele agenda.

De volgende drie varianten zijn onderzocht:

1. PvdB, VVD en CDA

2. PRO, VVD, D66 en CDA

3. PRO, Forum (gedoogsteun), D66 en CDA

De informateurs kwamen met de Tielse variant:

4. PvdB, PRO, VVD, Forum, D66, CDA

5. Eventueel, verder door geen enkele partij genoemd: PvdB en PRO

Waarom deze varianten (nu nog) niet levensvatbaar zijn:

Variant 1: niet mogelijk want CDA wil niet deze bemensing van het college na ervaringen tussen PvdB en CDA.

Variant 2: niet mogelijk want VVD wil liever niet met PRO vanwege hoe de laatste maanden is gehandeld.

Variant 3: CDA, PRO en D66 met gedoogsteun Forum. Qua raadszetels meerderheid alleen de gedoogsteun van Forum telt niet als collegezetel en dus een minderheid. Weinig slagkracht. Forum uit bezwaren over kandidaat-wethouder D66.

Variant 4: alle zes partijen. PRO, D66 en CDA is vanwege landelijke partijlijnen alleen mogelijk met Forum via gedoogsteun van de laatste en PvdB, VVD en Forum hebben bedenkingen bij wethouder kandidaat D66. Beletsel ook tussen Forum en PvdB.

Variant 5: PvdB en Pro. Kwamen de formateurs mee, maar beide partijen willen dit niet. PRO heeft bezwaren ten aanzien van PvdB en PvdB heeft net als VVD moeite met de opstelling van PRO de laatste maanden.

Conclusie

‘Wij kunnen op dit moment geen advies geven over welke van deze vijf varianten de grootste kans van slagen heeft’, schrijven de informateurs. Daarnaast zijn er nog andere varianten mogelijk en daar mag de raad zich zelf over gaan buigen.

Er is dus werk aan de winkel. Voor het zomerreces moeten twee wegen bewandeld zijn: een keuze maken voor een levensvatbare coalitie en het vertrouwen voor elkaar terugwinnen in de raad door middel van gesprekken. Omwille van de tijd moet dit tegelijkertijd worden ingezet. Belangrijk voor dit vertrouwen is onder meer ook, dat wethouders en raadsleden niet lekken naar de pers, dat ze niet roddelen en evenmin dat er onnodig scherpe bewoordingen naar elkaar worden geuit.

Woensdag 27 mei worden in de raadsvergadering de vervolgstappen uiteen gezet.