Dodenherdenking op Joodse begraafplaats

• Link ophalen

  Gekopieerd

Maak ons je Google-favoriet!

Tiel - Dit jaar op 5 mei herdachten we tachtig jaar vrijheid. Daags ervoor is op de Joodse begraafplaats in Tiel stilgestaan bij de slachtoffers uit de Joodse gemeenschap. Er was een bijeenkomst in het metaheerhuisje, waar vroeger overledenen ritueel gereinigd werden.

“Tiel kent 29 slachtoffers van de shoah, het Hebreeuwse woord voor vernietiging”, vertelt Pierre van der Schaaf. “Onder hen Isaac Dasberg, vermoord in Tiel en getrouwd met een niet-joodse vrouw. Hij is in april 1943 opgepakt door de Tielse politie. Na ‘vrijwillige’ sterilisatie mocht hij terug naar huis. Echter, op 23 december 1944 werd juist hij ‘uitgekozen’ als gijzelaar, een wraakactie die met het verzet te maken had. Samen met vier anderen is hij een dag later gefusilleerd en begraven in Zoelen. Hij werd niet ritueel gereinigd maar heeft wel een officieel graf. Alle andere Tielse slachtoffers werden vermoord in vernietigingskampen, zoals Auschwitz en Sobibor. Ook zij kregen geen rituele reiniging en werden zelfs verbrand, zeer tegen de joodse wetten in.”

Stolpersteine

Namens het college van gemeente Tiel spreekt wethouder Marringa. Hij prijst de prachtige historische locatie van de begraafplaats. “Het is belangrijk om herinneringen te bewaren en door te geven. In Tiel waren veel overlevenden in de joodse gemeenschap. Dat kwam door politiecommissaris De Jong, die de razzia van 18 november 1942 aankondigde, waardoor velen konden onderduiken. De kleine Elly Frank uit Lienden was het eerste slachtoffer in de joodse gemeenschap. Sinds 1996 liggen er 21 Stolpersteine in Tiel, een krachtig symbool van herinnering. Sinds 1997 wordt de vervallen joodse begraafplaats weer hersteld. Het is geweldig wat al die vrijwilligers hier opgeknapt hebben”, aldus Marringa.

Familie van Blijdesteijn

Franklin van Blijdesteijn was lid van de joodse gemeenschap in Tiel, die sinds 1987 niet meer bestaat. Bij het monument met de namen van de slachtoffers vertelt hij over zijn familie. “Mijn ouders zijn in mei 1942 ondergedoken, apart van mijn oudere broers, die toen pas een jaar of drie en vijf waren. Kunt u zich voorstellen dat ze drie jaar lang niets meer hoorden van hun kinderen? Er waren vier onderduikadressen. Zoals een meubelwinkel in Schaik en juist daar was een razzia. De Duitsers kamden alle winkels uit. Mijn ouders hadden geluk, ‘hun’ winkel werd overgeslagen. Er was precies voor de winkel een ongeluk gebeurd met een fiets en een auto.” De wethouder legt hierna een bloemstuk bij het monument.

Ook het graf van de familie Gerzons krijgt een bloemstuk. Het is een half leeg graf want moeder Gerzons is voor de oorlog overleden. Zij kreeg wel eeuwige grafrust in Tiel. Veel andere leden van haar gezin werden vermoord. “Op dit bijzondere grafmonument staan alleen de geboorte- en sterfdata van het gezin. Daardoor is het een symbool voor de shoah. Als wij groepen schoolkinderen hier rondleiden dan staan wij hier altijd bij stil. Vooral als ze zien dat er jonge kinderen vermoord werden zijn ze allen echt onder de indruk”, aldus Pierre van der Schaaf.