Oorlogsverhaal van marechaussee uit Ameide die uiteindelijk ‘nee’ zei tegen de bezetter
Algemeen
AMEIDE • Onlangs verscheen het oorlogsverhaal over Hotze Jorritsma, bij de marechaussee (politie) in Leidschendam, Zoetermeer, Ameide, Heenvliet-Nieuwesluis en Spijkenisse.
Het boek heet ‘Onder de pet van Hotze Jorritsma’ en is geschreven door zijn zoon Jan P. Jorritsma. Deze bundel persoonlijke verhalen bevat verborgen ervaringen van deze marechaussee tijdens zijn zoektocht naar een combinatie van politietaken met illegale activiteiten.
Politiemensen waren tijdens de Tweede Wereldoorlog meestal volgzame, gezagsgetrouwe ambtenaren. Sommigen kwamen in dorpen en steden in verzet tegen de Duitse bezetter. Maar waarom zeiden deze handhavers van de openbare orde ‘Nee’ tegen hun baas, de Duitse bezetter? Waarop zeiden zij dan ‘Ja’? Voor antwoorden zijn persoonlijke verhalen onmisbaar.
Zwijgen
Zoals vele verzetsmensen zweeg de Fries Jorritsma tot zijn dood bijna altijd over zijn verzetswerk. Door onderzoek van zijn zoon Jan P. Jorritsma zijn ervaringen met politie- en verzetswerk aan het licht gekomen. Hij balanceerde regelmatig op het slappe koord tussen meebuigen met of verzet tegen de politiek van de bezetter.
Een zoektocht
Hotze Jorritsma ging in verzet omdat mensen en hun samenleving na het vertrek van de Duitsers sterk genoeg moesten zijn om weer te werken aan een rechtvaardige toekomst. Naast tot nu toe onbekende feiten over oorlogsgebeurtenissen gaan de verhalen over zijn zoektocht door het ‘niemandsland’ tussen zijn Friese en Hollandse levensfasen. Die tocht bracht hem ervaringen met verslagenheid en hoop, vallen en weer opstaan, tegenwerking en samenwerking, verdriet en liefde. Hij versaagde niet tot hij in de dodencel belandde. Daar kwam hij weer tot geloof.
Soms onbekende feiten
Die ervaringen bestaan uit gedetailleerde feiten van gebeurtenissen. Hij ondersteunde in Zoetermeer zijn politiechef Jaap van Rij bij de hulp aan onderduikers. In Ameide leidde het politieoptreden tijdens de meistaking in 1943 hem tot zelfreflectie en een wending in zijn politieoptreden. Korte tijd later kwam die ommekeer in Nieuwesluis (Heenvliet) naar voren na de reddingspoging van de Amerikaanse piloot Orlando H. Koenig.
Deze piloot landde op 19 augustus 1943 met zijn parachute in de Botlek. Na de liquidatie van groepscommandant Kreeft in hielp hij tenminste een inwoner een onderduikadres te zoeken. Onderduikershulp en het onopvallende stille verzet namen tijdens de oorlogsjaren toe. Stil verzet betekende waarschuwen van mensen en door de vingers zien van overtredingen. In de zomer van 1944 ontmoette hij zijn latere echtgenote Jo van den Berg in Spijkenisse.
De organisatie van het verzet
Wachtmeester Jorritsma hielp met de organisatie van de Orde Dienst (OD) en het Strijdend Gedeelte van de Binnenlandse Strijdkrachten op Voorne Putten. Op 12 april 1945 bracht de SD hem naar een dodencel aan de Rotterdamse Noordsingel. Dat gebeurde nadat zijn aanstaande zwager Jan van den Berg tijdens een illegale overtocht met zijn verloofde over de Oude Maas door Duits geweervuur omkwam. In hun roeiboot van het verzet uit Poortugaal bevonden zich ‘wat wapens’, waaronder een zender voor instructie van het verzet Spijkenisse. Die wapens waren aan Hotze Jorritsma op zijn kosthuisadres bodedienst Van Genderen, Voorstraat 41 in Spijkenisse gericht.
De onderzoeker
Jan P. Jorritsma (Zuidland, 1951), bestuurskundige, woonde tot 1986 in Spijkenisse. Hij werkte lange tijd voor de lokale overheid in Rotterdam en omgeving en vanaf 1990 in Friesland en Drenthe. Hij was onder andere lid van de gemeenteraad van Spijkenisse.
Het boek (eigen uitgave) is verkrijgbaar via de boekhandel en www.boekenbestellen.nl/boek/onder-de-pet-van-hotze-jorritsma.
