Ministerie: het Rijk heeft nooit toegezegd alle transitiekosten van opvang Oekraïners te vergoeden (terwijl Molenlanden dat wel dacht)

10 december 2024, 15:20 Nieuws

MOLENLANDEN • Molenlanden rekende erop, maar het Rijk heeft nooit beloofd de kosten voor het geschikt maken van de opvanglocatie in Waal voor Oekraïense vluchtelingen volledig te vergoeden. Dat stelt het Ministerie van Asiel en Migratie.

Het weerspreekt daarmee het uitgangspunt van het Molenlandse gemeentebestuur, dat op basis van een complete vergoeding hier ruim 3,3 miljoen euro voor uitgaf. De landelijke overheid maakte daarvoor een vergoeding van 1,8 miljoen euro over, zodat de gemeente uit de eigen kas bij moet passen.

Wethouder Arco Bikker was er tijdens de afgelopen commissievergadering duidelijk not amused over. Volgens hem had de landelijke overheid klip en klaar toegezegd alle kosten voor het geschikt maken van opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen te vergoeden. Hij gaf daarnaast aan zelfs een gang naar de rechter te hebben overwogen.

‘Meermaals financiële grenzen aan compensatie aangegeven’

Maar het Ministerie van Asiel en Migratie laat desgevraagd weten dat er nooit sprake is geweest van een volledige vergoeding. Per opvanglocatie kon een aanvraag worden ingediend. ‘Wij zijn al sinds 2023 in contact met de gemeente Molenlanden en ook met de wethouder zelf. Daarbij hebben we meermaals aangegeven dat er financiële grenzen bestaan aan de compensatie.’

Wethouder Bikker vertelde de gemeenteraad daarnaast dat in de loop van 2023 de regels wat betreft de vergoeding van deze kosten zijn aangepast, zodat de volledige vergoeding uit beeld raakte. “Halverwege het spel zijn de regels veranderd”, stelde hij. “Dat is zeer ongepast.”

Geen sprake van, reageert het minister. ‘Het beleid omtrent de vergoeding van transitiekosten is sinds juli 2022 enkel verruimd, niet vernauwd.’

Vergoeding van de werkelijke kosten

Het gemeentebestuur baseert de volledige vergoeding op een zin uit de zogenaamde bekostigingsregeling voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, waarin de regels voor compensatie vanuit het Rijk staan. ‘Gemeenten ontvangen ter bekostiging van de transitiekosten een vergoeding van de werkelijke kosten.’

Het Ministerie Asiel en Migratie ontkent dat hiermee bedoeld wordt dat alle kosten voor het geschikt maken van een opvanglocatie sowieso vergoed worden. ‘Dat heeft men wel te lezen in samen met een ander deel van de regeling, dus dat de compensatie voor transitiekosten op aanvraag wordt verstrekt en aan welke criteria die aanvraag dient te voldoen.’

Geen financieel nadeel voor gemeenten

In een reactie laat het Molenlandse gemeentebestuur weten er nog steeds van overtuigd te zijn dat de landelijke overheid alle transitiekosten zou vergoeden. ‘Want bij het begin van de oorlog in Oekraïne is gezegd dat gemeenten hier geen financieel nadeel aan over moeten houden.’

Daarvoor halen zij een passage aan uit een brief van de toenmalige staatssecretaris van 31 maart 2022:

‘Uitgangspunt is reële compensatie van de extra kosten als gevolg van de opvang van ontheemden uit Oekraïne. De hoogte en omvang daarvan vragen om een politiek bestuurlijke afweging, met als uitgangspunt dat gemeenten er als gevolg van de opvang van ontheemden uit Oekraïne niet slechter voor komen te staan dan daarvoor.’

‘Voor het eerst contact met wethouder op 3 september 2024’

Dat het ministerie vanaf 2023 met de gemeente en met de wethouder in contact is, ontkent het gemeentebestuur. ‘Deze eerste contacten waren ambtelijk. De wethouder heeft voor het eerst bij een overleg met het Nationale Opvang Organisatie gezeten op 3 september 2024.’

Het ministerie stelt meermaals te hebben aangegeven dat er financiële grenzen aan de compensatie zijn. ‘Zoals het er nu staat lijkt het erop dat ze dit al vanaf 2023 aan ons aangeven. De eerste keer was echter telefonisch aan een bij ons betrokken collega op 24 april 2024 en later in de Teams-gesprekken die we met hen hadden. Overigens is het ministerie van Asiel en Migratie pas in juli 2024 ingesteld bij het aantreden van het huidige kabinet.’

‘Transitiekosten opvanglocatie Groot-Ammers wel 100% vergoed’

Ook verwijst het gemeentebestuur naar de opvanglocatie voor vluchtelingen uit Oekraïne in Groot-Ammers. ‘Daarvoor zijn de transitiekosten voor 100% vergoed, net als de uitbreiding van die locatie.’

Wat betreft de tussentijdse wijzigingen van de bekostigingsregeling: Molenlanden blijft erbij dat die aan de VNG en Veiligheidsregio zijn doorgegeven en niet rechtstreeks aan de gemeente.