Internationale prijs voor essay ‘Through the eyes of love’ van Simon Polinder uit Molenaarsgraaf: ‘Liefde biedt meer dan angst’

12 oktober 2024, 07:39 Nieuws

MOLENAARSGRAAF • Liefde inzetten in internationale politieke relaties, in plaats van je alleen door angst te laten leiden. Een essay met deze tegendraadse insteek leverde Simon Polinder uit Molenaarsgraaf een internationale prijs op.

Het handvest van de NAVO lijkt misschien niet de meest voor de hand liggende plek om liefde te vinden. Maar met de juiste bril op kom je het volgens Simon Polinder tegen.

“Daar was ik verbaasd over. Het draait om vrijheid, democratie, beschaving en rechtsorde. Allemaal zaken die we liefhebben en die we willen beschermen, veel meer dan de angst voor bedreigingen van buitenaf. De insteek is juist positief.”

Tegendraadse insteek

Het is een opmerkelijke manier om tegen de internationale politiek aan te kijken. Het essay van de inwoner van Molenaarsgraaf, postdoctoraal onderzoeker bij de afdeling Geschiedenis van de internationale betrekkingen aan de Universiteit Utrecht, heeft dan ook een tegendraadse insteek.

“De basis was de vraag om voor studenten een lezing te houden over hoop en angst in internationale betrekking”, blikt Polinder terug. “Al schrijvende ontstond het essay ‘Through the eyes of love’.”

‘Ik had niet verwacht dat ik kans maakte’

De volgende stap was het zoeken van een podium. “Het online internationale podium E-International Relations bood dat. Bijzonder was dat zij ook een essaywedstrijd uit hadden staan. Ik had niet verwacht dat ik kans maakte. Met een vierde of vijfde plek hoopte ik toch onder de aandacht te komen.”

Veel mensen reageerden positief op dit hoopvolle verhaal

Hij vervolgt: “Zeker omdat de insteek van liefde in plaats van angst niet gangbaar is, verwachtte ik sceptische reacties. Het was dan ook heel mooi dat juist mijn essay als winnaar uit de bus kwam. Veel mensen reageerden positief op dit hoopvolle verhaal.”

Niet de gemakkelijke weg

Een gesprek met Simon Polinder maakt al snel duidelijk dat hij niet de gemakkelijke weg kiest van veel politici en commentatoren, om voor wereldwijde problemen gemakshalve één oorzaak en één oplossing aan te dragen. Conflicten en verstoorde relaties hebben vaak vele onderliggende bronnen.

Zo doet de Molenaarsgraafse wetenschapper onderzoek naar de rol van religieuze leiders ten aanzien van terrorisme in Nigeria en Kenia. “Daar is in de media weinig aandacht voor. Als dat al gebeurt is het frame: moslims vermoorden christen vanwege hun religie. Maar er zijn zoveel meer problemen, zoals droogte en schaarste. Het is belangrijk om die complexiteit onder ogen te zien.”

Angst is niet de enige drijfveer

Het essay past daar naadloos in. De boodschap: blijf niet hangen in het eenzijdige perspectief dat angst de enige drijfveer is in internationale betrekkingen. Polinder noemt in het stuk als voorbeeld de totstandkoming van de Europese Unie.

“Was dat, na de Tweede Wereldoorlog, puur omdat men bang was weer in een verwoestende oorlog te belanden? Nee, het draaide veel meer om de liefde voor eenheid en het streven om dat mogelijk te maken. Dat zie je nu weer in de houding ten opzichte van Rusland en China. Ja, er is sprake van angst voor de dreiging van buitenaf Maar het gaat ook om de liefde voor onze Europese cultuur, voor de onderlinge solidariteit, de waarde die we hechten aan mensenrechten.”

Pacifisme of flower power-aanpak

Voor de goede orde: Simon Polinder pleit niet voor pacifisme of een flower power-aanpak. Liefde kan, net als bij de opvoeding, betekenen dat je anderen corrigeert. “Dat heb ik niet in het essay opgenomen, maar het is een gedachtegang die eruit voortkomt. Liefde geeft ons de moed om te verdedigen wat wij waardevol vinden én anderen terecht te wijzen die letterlijk en figuurlijk over grenzen heengaan. Daarbij kun je denken aan wat Augustinus zegt over de rechtvaardige oorlog. Om het kwaad te bestrijden mag je geweld gebruiken. Maar dat mag nooit voortkomen uit de lust om te doden.”

‘Is alles onze liefde waard?’

Ook ontkent hij niet de kracht van angst als drijfveer. In het essay roept hij wel op om verder te kijken en de tekortkomingen van alleen uitgaan van angst voor de ander te onderkennen. “Dan kun je ook de vraag stellen: ‘Waar houden we van en is alles onze liefde waard?”

“Door de tientallen jaren vrede in het westen van Europa zijn we het ontwend om na te denken over de waarde van vrijheid en andere zaken die voor ons vanzelfsprekend zijn. De afgelopen twintig jaar is dat veranderd. Met de ogen van liefde kijken naar wat belangrijk voor ons is, kan in die situatie heel waardevol zijn.”

‘Ik heb een gevoelige snaar geraakt’

Als wetenschapper is hij blij met het podium dat zijn pennenvrucht krijgt. “De vele reacties die het oplevert, geven aan dat ik een gevoelige snaar heb geraakt. Ik hoop er ook op andere plekken een podium voor te vinden. Het mooie van de vorm van het essay bewijst zich hierin: het is geen wetenschappelijk stuk waar alleen ingewijden hun weg in weten te vinden, maar een toegankelijk en hoopvol verhaal wat ook buiten mijn vakgebied resoneert.”

Boek Reinhold Niebuhr

Simon Polinder is een bewonderaar van de Amerikaanse theoloog en activist Reinhold Niebuhr (1892-1971). Niebuhr is de architect van ‘christelijk realisme’. Uitgangspunt is dat de politiek neder en moedig moet werken aan verbetering, wetende dat perfecte rechtvaardigheid onbereikbaar is. Internationale bekendheid kreeg hij toen de Amerikaanse president Barack Obama hem als inspiratiebron noemde.

Polinder wist de vertaalrechten van een boek van Jeremy L. Sabella (’Reinhold Niebuhr, Amerika’s politieke geweten’) te verwerven. Het boek kwam onlangs op de markt, met een voorwoord van hoogleraar Beatrice de Graaf. “Het is een mooie en leesbare introductie van het leven en het denken van Niebuhr”, stelt Simon Polinder.