Beleef acht eeuwen dorpsgeschiedenis in Centrumkerk
Nieuws
Geldermalsen - Wie door de Kerkstraat in Geldermalsen loopt, ziet een gebouw waarin ruim acht eeuwen dorpsgeschiedenis samenkomen. De kerk wordt tegenwoordig meestal Centrumkerk of Hervormde Kerk genoemd, maar historisch is Suitbertuskerk de juiste naam. De middeleeuwse kerk was gewijd aan de missionaris Suitbertus, een tijdgenoot van Willibrord.
De oudste bouwsporen dateren vermoedelijk uit de twaalfde eeuw. Tegen de huidige toren zijn resten van een klein tufstenen kerkje aangetroffen. Omstreeks 1250 verrees de zware bakstenen westtoren.
Klokkenverdieping
In de vijftiende eeuw werd het oude kerkje vervangen door het huidige middenschip. Later kwamen daar het koor en de noordelijke zijbeuk bij. De toren werd verhoogd en kreeg een nieuwe klokkenverdieping. De grote klok dateert uit 1460 en werd gegoten door de broers Johannes en Wilhelmus Hoerken. De klok draagt de naam Martinus en is een van de tastbaarste getuigen van de grote vijftiende-eeuwse verbouwing.
Middeleeuwse burcht
De kerk staat op een bijzondere plek. Archeologisch onderzoek wijst op een omgrachte middeleeuwse burcht of versterkte residentie in de directe omgeving. Deze wordt in verband gebracht met de heren van Malsen. De precieze geschiedenis van de burcht is echter niet volledig bewezen. Ook het verhaal dat Suitbertus hier persoonlijk een kerk zou hebben gesticht of gewijd, behoort tot de plaatselijke overlevering. Wel staat vast dat de kerk in de middeleeuwen zijn naam droeg en verbonden was met het kapittel van Sint-Pieter in Utrecht. Omstreeks 1580 ging de kerk over naar de protestantse eredienst. Het interieur veranderde mee.
De preekstoel werd het middelpunt en in de zeventiende en achttiende eeuw kwamen onder andere een herenbank, tekstbord en koperen lichtkronen in de kerk. Ook het vijftiende-eeuwse hardstenen doopvont en verschillende oude grafzerken bleven bewaard. Bijzonder is de witmarmeren grafzerk uit 1684 voor Jacobus van Borssele van der Hooge, heer van Geldermalsen, en zijn echtgenote Maria van Varick.
Open Monumentendag
De Suitbertuskerk is geen gebouw uit één tijd, maar een opeenstapeling van generaties. De kerk is tijdens de Open Monumentendag op zaterdag 12 geopend.
Dit artikel is geschreven door Nelis van Ooijen en aangeleverd door de historische kring West-Betuwe.
