‘Ieder mens moet zichzelf kunnen zijn, zonder angst en uitsluiting’

Culemborg – Tom van Doesburg maakt zich als queer-activist zorgen over de teruglopende acceptatie van LHBTIQ+-personen in Nederland. Hij ziet allerlei alarmerende signalen. Nederland loopt inmiddels achter als het gaat om gelijke rechten, stelt hij. Ook op scholen ziet Van Doesburg de tolerantie afnemen. “Waar jongeren vroeger ruimdenkend waren, zie je nu juist meer uitsluiting. Dat raakt me. Zeker in een stad als Culemborg, waar ik me altijd veilig voelde.” 

Bij de komende Tweede Kamerverkiezing staat Tom nummer 29 op de kieslijst van Volt. “Deze keer dus nog geen verkiesbare plaats. Toch ben ik blij dat ik hiermee m’n eerste politieke stapjes kan zetten. ik hoop dat ik binnen de partij invloed kan uitoefenen.”

QueerVolt NL

De laatste periode ervaar ik veel meer intolerantie en problemen

Van Doesburg (39) is binnen de partij overigens al een tijdje actief. Bijvoorbeeld als penningmeester van Volt Gelderland. Ook werkte hij als coördinator tijdens de succesvol verlopen Europese campagne. De partij haalde toen twee zetels. Verder is Van Doesburg oprichter van QueerVolt NL en QueerVolt Europa. “Ik wil me inzetten voor een inclusieve samenleving, waarin iedereen veilig en vrij kan leven. Bij Volt geloven we dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn. Of je nu queer bent, een biculturele achtergrond hebt of leeft met een beperking — ieder mens is gelijk en verdient gelijke behandeling én gelijke kansen. Dat is geen idealisme, dat is een fundamenteel recht.”

Volt heeft het Regenboogakkoord ondertekend. Tom: “Niet als symbolische daad, maar als concrete belofte om ons actief in te zetten voor de rechten en acceptatie van de queercommunity en andere gemarginaliseerde groepen. We zijn zichtbaar en betrokken, niet alleen in Nederland, maar ook daarbuiten. Zo waren we aanwezig bij Amsterdam Pride, waar we samen met duizenden anderen opkwamen voor vrijheid en diversiteit. Maar ook bij de Pride Budapest, waar Volt Hongarije zich krachtig uitspreekt voor queerrechten in een politiek klimaat dat daar allesbehalve vanzelfsprekend is.”

Internationale samenwerking

Het verhaal van de Barmhartige Samaritaan heeft me altijd geraakt.

Die internationale samenwerking is geen toeval. “Gelijkheid en inclusie zijn kernwaarden van Volt — waarden die we in heel Europa willen uitdragen en verdedigen. Want emancipatie stopt niet bij landsgrenzen. Wat we hier in Nederland opbouwen, moet ook elders gevoeld en versterkt worden.” Volt Hongarije laat volgens Tom zien dat moed en solidariteit geen grenzen kennen. “Samen staan we voor een Europa waarin iedereen zichzelf mag zijn, zonder angst, zonder uitsluiting.”

Van Doesburg groeide op in Geldermalsen in een christelijk gezin. “Het verhaal van de Barmhartige Samaritaan heeft me altijd geraakt: iemand die helpt, juist als de ander wordt buitengesloten. Dat is wat ik wil doen — opkomen voor wie niet in het perfecte plaatje past.” Twintig jaar geleden kwam Tom uit de kast. “Het was niet makkelijk, maar ik werd geaccepteerd. Ik heb nooit problemen ondervonden. Maar juist de laatste periode ervaar ik veel meer intolerantie en problemen.” In zijn eigen woonplaats Culemborg wordt hij uitgescholden voor ‘pedo’. “Dat raakt mij, juist in een stad als Culemborg zou je dat niet verwachten. Die negatieve ervaringen hebben bij mij het vuur aangewakkerd om de politiek in te gaan en om m’n nek uit te steken.”

In de val gelokt in Heukelum

Afgelopen januari werd Tom in Heukelum in elkaar geslagen door een groep jongeren. “Ik dacht dat ik een date had, maar werd in de val gelokt. Ze scholden me uit voor ‘pedo’. Dat gun je niemand. Maar ik ben niet de enige. Ook tijdens Amsterdam Pride zijn weer meerdere mensen in elkaar geslagen en lastig gevallen. Daar mogen we niet langer over zwijgen. Iedereen moet z’n leven kunnen leiden, zoals ze dat zelf voelen en prettig vinden. Daar hebben andere mensen met hun poten van af te blijven.”

Tom maakt zich zorgen over de teruglopende acceptatie van queer personen in Nederland. “We liepen ooit voorop: als eerste land met het homohuwelijk. Nu staan we wereldwijd op plek 17. Kijk alleen maar naar het verbod op conversiehandelingen, gericht op het veranderen, verdringen of onderdrukken van de seksuele gerichtheid, genderidentiteit en/of genderexpressie van lhbtq+-personen. Zo’n verbod is in Frankrijk en in Spanje al ingevoerd.”

Transgenderwet 

Verontrustend is volgens Tom ook wat er vorig jaar is gebeurd met de Transgenderwet. De wet die al was goedgekeurd door de Tweede Kamer, werd uiteindelijk toch teruggetrokken. “Een aantal partijen binnen de regering bestempelde de wet als ‘gevaarlijk’, en dat is zorgwekkend. Deze partijen lijken zich te laten leiden door transfobische denkbeelden en ongefundeerde angsten. Ze verspreiden het idee dat transpersonen een bedreiging vormen in kleedkamers of toiletten — een beeld dat totaal niet strookt met de werkelijkheid.”

“Wat hier gebeurt”, zegt Tom, “is dat incidenten of misbruik door enkelen worden aangegrepen om een hele gemeenschap te stigmatiseren. In plaats van te kijken naar feiten en mensenrechten, wordt er een sfeer van wantrouwen gecreëerd. Het gevolg? Transpersonen krijgen te maken met onnodige obstakels bij iets fundamenteels als het wijzigen van hun geslachtsregistratie in hun paspoort.”

Een ander voorbeeld is de verkrachtingswetgeving. “Die is in veel landen in de Europese Unie veel strenger dan in Nederland. In Nederland moet je specifiek ‘nee’ zeggen op het moment dat je geen seks wilt. Terwijl we weten dat veel mensen die verkracht worden verstijven, die durven niks terug te doen. Dan is het nog steeds verkrachting, maar helaas niet volgens de Nederlandse wet.”