Radartoren Herwijnen: op weg naar de Raad van State

Herwijnen - Op vrijdag 14 maart begon Defensie aan de bouw van de radartoren in Herwijnen. De vergunning was rond. Er werd op de eerste dag gegraven en er werd een bouwkeet op het terrein geplaatst. Daarna bleef het stil. 

14 maart was ook de dag dat alle stukken rondom de vergunningsaanvraag gepubliceerd werden. Waaronder de beantwoording van de 510 zienswijzen die op de omgevingsvergunning en het inpassingsplan gekomen waren. Stichting niet nog een radar in Herwijnen was niet tevreden met deze beantwoording. “Op veel zienswijze punten is niet of niet concreet ingegaan”, aldus Edwin Rijkse, voorzitter van Stichting niet nog een radar in Herwijnen.

Twee bezwaarschriften

Tijdig hebben gemeente West Betuwe en Stichting niet nog een radar in Herwijnen een bezwaarschrift ingediend bij de Raad van State. De hoogste bestuursrechter in Nederland. Hier is tot nu toe nog geen reactie opgekomen. “Op dit moment wachten wij op de reactie van ons bezwaarschrift”, legt Edwin Rijkse uit. “Daarnaast hebben we nog veel WOO (Wet Open Overheid) verzoeken liggen en wachten wij op deze documenten. Ook bereiden wij ons al voor op de zitting. Het is nog onduidelijk wanneer deze zitting zal plaatsvinden.”

De stichting heeft samen met advocatenkantoor Vos & De Lange uit Barendrecht het bezwaarschrift ingediend. Hierin verzoeken ze in 134 pagina’s, exclusief bijlages, of de rechter het eens wil zijn met het bezwaar van de stichting en de besluiten om de radartoren in Herwijnen te bouwen onrechtmatig wil verklaren. Volgens de stichting zijn de besluiten onzorgvuldig voorbereid en onvoldoende onderbouwd, gebaseerd op onjuiste informatie en daardoor niet geldig.

Straling overschrijding

De stichting en bewoners uit Herwijnen voelen zich niet gehoord.

In het beroepsschrift legt de Stichting niet nog een radar in Herwijnen allereerst de nadruk op de overschrijding van de ICNIRP (International Commision on Non-Ionizing Radiation Protection) norm. Dit is een norm. Deze norm wordt in de meeste Europese landen gebruikt, maar diverse landen hanteren strengere normen. De ICNIRP norm maakt duidelijk hoeveel straling van bijvoorbeeld een telefoon, WiFi, of een radar veilig is voor mensen. Stichting niet nog een radar in Herwijnen stelt dat de norm overschreden wordt en dat dit onder andere bevestigd wordt door antwoorden die de staatssecretaris heeft gegeven op vragen van leden van de Eerste Kamer. ‘De stichting en bewoners voelen zich niet gehoord én zijn niet gehoord. Er is feitelijk sprake van onjuiste en onvolledige informatie’, aldus Stichting niet nog een radar in Herwijnen in het bezwaarschrift.

De stichting is bezorgd over de langetermijneffecten van deze straling, ook onder de ICNIRP norm. Zo stellen zij in het bezwaarschrift: ‘Herwijnen is ongerust door haar stralingsverleden en onder andere de 400 % hogere ALS ziektegevallen dan het landelijk gemiddelde. Deze 400 % is in 2020 bevestigd door de GGD. Daar komt bij dat uit nieuwe informatie blijkt bij navraag bij de huisartsenpraktijk Boone in Herwijnen dat er ook 300 % meer patiënten zijn met ICD’s en pacemakers dan dat je op basis van een landelijke gemiddelde zou aantreffen.’ Op dit moment staat er een KNMI radar in Herwijnen en in het verleden heeft er ruim veertig jaar een radar van Luchtverkeersleiding Nederland (LVLN) en van Eurocontrol gestaan.

Onbeantwoorde WOO verzoeken

De meeste WOO-verzoeken worden pas na ruim een jaar tot ander halfjaar afgehandeld. 

Om meer duidelijkheid te krijgen heeft Stichting niet nog een radar in Herwijnen meerdere WOO verzoeken gedaan. “Nog steeds wachten we op heel veel documenten”, aldus Edwin Rijkse. Ook in het bezwaarschrift wordt dit punt benoemd: ‘De meeste WOO-verzoeken worden pas na ruim een jaar tot ander halfjaar afgehandeld.’ Dat het wachten op WOO-verzoeken lang duurt is eerder voor een deel in een zitting bevestigd: ‘In een hoorzitting van januari 2025 over een bezwaar (en klacht) over een WOO besluit bij Rijksvastgoedbedrijf van oktober 2024 is het bezwaar en klacht voor een groot deel gegrond verklaard. Stukken over een periode van ander halfjaar ontbraken onterecht, en de onredelijke termijn van afhandeling van zestien maanden werden bevestigd.’

Gemeente West Betuwe heeft ook een bezwaarschrift ingediend. Daarnaast hebben zij al meerdere keren laten weten tegen dit radarstation te zijn. ‘West Betuwe wil geen radar dichtbij dorp Herwijnen omdat de overheid niet kan uitsluiten of garanderen dat er geen negatieve effecten zijn voor de gezondheid. Dat is ook te zien in alle disclaimers in de rapporten van TNO, DEKRA en Fraunhofer’, aldus het bezwaarschrift. Destijds heeft gemeente Lingewaal, nu opgegaan in gemeente West Betuwe, in oktober 2018 unaniem tegen de radar gestemd. West Betuwe heeft dit standpunt overgenomen. ‘Dit besluit is door Defensie genegeerd’, stelt Stichting niet nog een radar in Herwijnen in het bezwaarschrift. ‘De lokale democratie wordt zo systematisch ondermijnd.’