Machinebrugschip van 127 jaar oud te zien: schip lag 40 jaar op de Lek tussen Vianen en Vreeswijk
Nieuws
VIANEN • Tussen 1840 en 1936 waren Vreeswijk en Vianen met elkaar verbonden via een op scheepjes rustende brug, een zogenaamde schipbrug. Om deze schipbrug makkelijk en snel te kunnen openen voor de scheepvaart waren er drie machinebrugschepen nodig. Eén van die brugschepen is bewaard gebleven, dit schip lag 40 jaar op de Lek en is nu zo’n 127 jaar oud.
Met enige trots vertelt Jack Grondel, directeur van Museumwerf Vreeswijk, dat dit unieke en originele machinebrugschip nu ter keuring op de Museumwerf ligt, “Eens in de zeven jaar moet, met name het onderwatergedeelte van het schip gekeurd worden. Wij kijken dan onder andere naar de sterkte van de scheepsromp en de stabiliteit van het schip.”
• Oude foto van de schipbrug tussen Vreeswijk en Vianen. - © Museumwerf Vreeswijk / Nauta, Velsen
Dat het machinebrugschip nu op de Museumwerf ligt, komt mooi uit. Bij de Museumwerf wordt in augustus een tijdelijke expositie geopend over de verbinding tussen Vreeswijk en Vianen. Daarbij is het machinebrugschip als topstuk het neusje van de zalm. Het machinebrugschip is een bijzonder fenomeen als platte spitse schuit met op de ene helft een hoge witte opbouw met wel 25 ramen en een omloop met een reling. Ze is een tastbare herinnering aan de oude schipbrug en is daarmee Viaans/Vreeswijks erfgoed pur sang.
Lieraandrijving
“Veel mensen denken dat het machinebrugschip, met zijn twee toentertijd krachtige petroleummotoren van 6 pk, door een scheepsschroef werd aangedreven. Niets is minder waar, dit schip heeft geen schroef, maar werkt met een lieraandrijving. Bij de oever lagen ankers en aan die ankerkettingen werd het machinebrugschip van zijn plaats, en weer terug, getrokken”, aldus Grondel.
“De lieren voor de ankerkettingen werden oorspronkelijk met de hand bediend. Het was zwaar werk om een brugschip, tegen de stroom in, weer op zijn plaats te krijgen. Openen, doorvaart van schepen en sluiten duurde soms drie kwartier. Het plaatsen van petroleummotoren was dus een zegen, het openen en sluiten van de scheepjesbrug ging direct een stuk sneller.”
Schipbrug vervangen
In 1936 werd de schipbrug vervangen door de vaste boogbrug over de Lek. Deze nieuw vaste oeververbinding werd op 5 januari 1945 tijdens een bombardement door de geallieerden verwoest. Het oude brugschip werd van stal gehaald en heeft, tot het herstel van de boogbrug in december 1948, wederom dienst gedaan. Het brugschip werd voor de tweede keer ontmanteld. Een van de drie machinebrugschepen bleef behouden doordat Rijkswaterstaat (RWS) haar gebruikte als kantoor, opslag- en aanlegsteiger.
In 2002 had RWS echter geen emplooi meer voor haar en wilde niemand haar hebben. Ja, de sloper. Dat vond Vreeswijker Marco Thijssen te gortig. Hij redde haar en deed haar over aan scheepsliefhebbers Edu van de Velde en Nelly Derksen. Na een grondige restauratie, deels op de Museumwerf, ligt het oude motorbrugschip alweer zo’n twintig jaar te pronken als bezoekerscentrum annex cultuurpodium in Museumhaven Zutphen.
Grondel komt nog met een nieuwtje: “Ik ben er achter gekomen dat in de haven, bij de post van Rijkswaterstaat aan de Lek bij Vreeswijk, nog een schip ligt dat deel heeft uitgemaakt van de scheepjesbrug. Met het pontje, komende vanuit Vianen, kan je hem links van de post zien liggen. Rijkswaterstaat gebruikt hem nu als opslag voor bakens. Ik zit op het vinkentouw tot het moment dat Rijswaterstaat dit schip afstoot. Het zou toch een mooie aanvulling zijn voor de collectie van ons museum.”
Motorbrugschip te bezichtigen
De doelstelling van de Museumwerf is om het motorbrugschip tot en met de Monumentendagen van 14 en 15 september in Vreeswijk te houden. Tussentijds is het schip is opengesteld voor het publiek, het machinebrugschip bevat een eigen tentoonstelling over schipbruggen van Nederland.
Na de Monumentendagen gaat het schip weer terug naar zijn vaste ligplaats in Zutphen.
Henk Lammertink
