Honderden mensen bij dodenherdenking in Alblasserdam; burgemeester waarschuwt voor verharding in samenleving

Alblasserdam – Enkele honderden mensen hebben maandagavond 4 mei de dodenherdenking in Alblasserdam bijgewoond. Bij het oorlogsmonument aan de Polderstraat werd stilgestaan bij de slachtoffers van oorlog en geweld.

De herdenking begon met een stoet die om 19.30 uur verzamelde op het Raadhuisplein en om 19.40 uur vertrok naar het monument. Om 20.00 uur werd, gelijktijdig met de nationale dodenherdenking, twee minuten stilte gehouden.

Twee verzetshelden

Tijdens de bijeenkomst hield burgemeester Jan Willem Boersma een toespraak. Hij stond stil bij twee Alblasserdamse verzetshelden: Adriaan Gerard Smit en Hilmar Johannes de Haan. Smit sloot zich tijdens de oorlog aan bij een verzetsgroep en was betrokken bij sabotageacties tegen de Duitse bezetter. Hij werd verraden, gevangengenomen en op 22-jarige leeftijd gefusilleerd. In een afscheidsbrief aan zijn ouders schreef hij “Geen haatgevoelens jegens wie ook hebben mijn geest vertroebeld. Geleid aan de hand van Christus heb ik mijn kruis met vreugde mogen dragen en hoewel ik zonder enige verdienste voor Gods aangezicht zal komen te staan, zal Hij mij niet verlaten. Liefde en vrede zij U beiden tot in eeuwigheid. Adriaan.”

Oversteken naar Engeland

Johannes de Haan probeerde met studiegenoten naar Engeland over te steken om bij te dragen aan de bevrijding van Nederland. In juni 1941 vertrekken zij ’s nachts met een verborgen motorboot vanuit de Katwijkse duinen. Door zwaar weer slaat de boot om. Negen jonge mannen vechten voor hun leven en bereiken het strand, maar daar worden vijf van hen opgepakt en gefusilleerd. Hilmar weet met drie anderen te ontkomen.

Omdat een overtocht over zee te gevaarlijk blijkt, kiezen zij voor een route over land naar Spanje. Het wordt een uitputtende tocht door bezet Europa, vol angst, honger, ziekte en gevangenschap. Zijn lichaam is gebroken, zijn wil niet. Zelfs na medische afkeuring blijft hij zeggen: “Ik wil dienen.”

Royal Air Force

Uiteindelijk wordt hij opgeleid door de Royal Air Force en dient hij als militaire motorrijder bij het vervoer van berichten en de bescherming van colonnes. Slechts één keer keert hij terug naar Alblasserdam: in juli 1945, na vier jaar stilte, staat hij plots in uniform voor de deur. De vreugde is onbeschrijfelijk. Kort na de oorlog overlijdt hij, maar zijn moed en volharding blijven voortleven.

De burgemeester benadrukte in zijn toespraak het belang van vrijheid en democratie. “Onze vrijheid is zwaar bevochten. Maar het is lang geleden. Soms vraag ik mij af of wij ons nog werkelijk realiseren hoe hoog de prijs van vrijheid is,” aldus Boersma.

Verharding in de samenleving

Hij waarschuwde voor toenemende spanningen en verharding in de samenleving en riep op tot respect en begrip. “Het beschermen van de democratie is ieders verantwoordelijkheid. Niemand mag worden uitgesloten of weggezet. De Tweede Wereldoorlog herinnert ons aan wat er gebeurt als groepen worden uitgesloten en als hun rechten worden afgenomen.” 

De burgemeester legde samen met Lisa en haar opa een krans. Lisa zit in groep 8 van de Beukelmanschool. Zij legde samen met haar klasgenoten op 16 april al een krans bij dit monument, dat elk jaar door een school wordt geadopteerd.

Bulderen van kanonnen

Lisa’s opa, meneer Van den Burger, werd geboren in 1937 en hij maakte de oorlog als kind mee. Zijn gezin werd geëvacueerd naar Nieuw-Lekkerland. Duitse soldaten waren ingekwartierd in school Het Kompas. Hij herinnert zich nog goed het bulderen van de kanonnen in Zeeland, de angstaanjagende V1‑raketten en het neerstorten van de Hawker Typhoon.

“Wat je als kind meemaakt in oorlogstijd, vergeet je nooit. Sta daar eens bij stil en denk aan de kinderen die vandaag opgroeien in oorlogsgebieden. Oorlog laat diepe sporen na. Meneer Van den Burger vindt het belangrijk zijn verhalen door te geven aan zijn kleinkinderen. Juist nu. Daarom leggen wij straks samen een krans: als symbool voor het doorgeven van herinneringen en verantwoordelijkheid, van generatie op generatie. Dames en heren, jongens en meisjes… We herdenken de oorlog om ervan te leren. Om in vrijheid te kunnen leven. Geniet ervan, knok ervoor en wees er zuinig op."

Drie kransen

Tijdens de herdenking droegen kinderen van de Ds. Joannes Beukelmanschool een gedicht voor en lazen zij de namen van de gevallenen voor. Verder werden drie kransen gelegd: namens het college van burgemeester en wethouders, namens de veteranen en namens de gemeenteraad. De krans namens het college werd gelegd door Lisa van den Burger, haar opa Teun van den Burger en burgemeester Boersma.

Voor, tijdens en na de herdenking bracht muziekvereniging Soli Deo Gloria muziek ten gehore. Om 20.00 uur werd het trompetsignaal ‘stilte’ geblazen en volgden 2 minuten stilte. Direct na de stilte klonken het eerste en zesde couplet van het Wilhelmus.