‘Deur staat open voor fraudeurs’ en ‘cultuur volledig vergiftigd door angst’: medewerkers Sociale Dienst Drechtsteden luiden noodklok

PAPENDRECHT/ALBLASSERDAM • Een giftige en destructieve cultuur, volop ruimte om zorgfraude te plegen: een groep anonieme medewerkers van Sociale Dienst Drechtsteden stelt dat de organisatie aan de rand van de afgrond staat. 

In een schrijven aan de gemeenten Alblasserdam, Papendrecht, Sliedrecht, Dordrecht, Zwijndrecht, Hardinxveld-Giessendam en Hendrik-Ido-Ambacht luiden deze medewerkers de noodklok. Zij signaleren al langere tijd een giftige en destructieve cultuur, systematische integriteitsschendingen en onhoudbare werkomstandigheden.

Volgens de briefschrijvers (die uit angst voor intimidatie en ontslag hun namen niet noemen) is er geen enkele ruimte voor kritische medewerkers. ‘Degenen die vragen stellen worden geconfronteerd met intimidatie, dreigementen en ontslagen. In veel gevallen worden zij gedwongen om zelf hun vertrek aan te bieden.’

Daarbij gaat de beschuldigende vinger ook naar directeur David van Maanen. ‘Hij heeft de volledige controle over de interne HR-afdeling (personeelszaken, red.), zodat er niemand van buitenaf meekijkt. (..) In de afgelopen maanden zijn twee HR-leidinggevenden vervangen, totdat er eindelijk een HR-manager werd gevonden die bereid was de wensen van de directeur zonder enig moreel bezwaar te volgen.’

‘Misdaad loont in Drechtsteden’

De verontruste medewerkers zien dat door het beleid er volop ruimte ontstaat voor zorgfraude. De reden daarvoor is naar hun zeggen het verdwijnen van de complete afdeling Handhaving, verantwoordelijk voor het opsporen van fraude. ‘Het heeft de deur opengezet voor fraudeurs, die nu vrij spel hebben.’

‘De inkomensconsulenten en fraude-opsporingsmedewerkers, die verantwoordelijk waren voor de controles en het opsporen van misstanden, zijn zonder hun toestemming herplaatst naar andere functies’, schrijven zij. ‘Bijzonder verontrustend is het feit dat de leidinggevende van de afdeling Handhaving, die zich fel verzette, uiteindelijk werd weggewerkt.’

Chaos en corruptie

Er is volgens de briefschrijvers nu geen effectief systeem meer om misbruik te voorkomen of te corrigeren. ‘Wij verzoeken de gemeenteraden dringend om de handhavingscijfers van de afgelopen jaren op te vragen en deze te vergelijken met die van voorgaande jaren. Dit zal de dramatische afname van de handhaving aantonen.’ 

Zonder ingrijpen zal de SDD verder afglijden in chaos en corruptie, is de overtuiging van de medewerkers die aan de bel trekken. En daarvan zijn volgens hen de inwoners van de Drechtsteden de dupe.

‘Inwoners moeten maandenlang wachten op hulp’

‘Door enorme achterstanden bij de afdeling Schuldhulpverlening, bedoeld om burgers met financiële problemen te ondersteunen, moeten inwoners maandenlang wachten op hulp, wat hun financiële situatie vaak verergert’, geven zij een voorbeeld uit de praktijk.

Om te vervolgen met een ander voorbeeld: ‘Medewerkers bij de afdeling die zorgindicaties op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) afgeven vertrekken in grote getale, vanwege de immense werkdruk en het gebrek aan ondersteuning van het management. (..) Hierdoor zijn de benodigde huisbezoeken, essentieel voor het goed inschatten van de zorgbehoeften van kwetsbare burgers, vaak niet meer haalbaar. In plaats daarvan worden indicaties nu vaak telefonisch afgehandeld - een werkwijze die in Nederland vrijwel uniek is.’

Onafhankelijk extern onderzoek

De briefschrijvers roepen de gemeenteraden op om een onafhankelijk extern onderzoek in te stellen naar de cultuur, het personeelsbeleid en de bestuurlijke leiding van de Sociale Dienst Drechtsteden. Ook willen zij dat het personeelsverloop in de afgelopen twaalf maanden tegen het licht worden gehouden. 

‘De onterecht ontslagen medewerkers moeten worden hersteld in hun functie. (..) De situatie binnen de SDD vraagt om onmiddellijke en gedegen actie.’

‘Wij betreuren dat met deze signalen mogelijk negatieve beeldvorming ontstaat’

Algemeen directeur David van Maanen legt als gevolg van de zware kritiek op het functioneren van het management van de Sociale Dienst Drechtsteden zijn functie tijdelijk neer. Dat meldt Chris van Benschop, voorzitter van het dagelijks bestuur GR Sociaal.

Van Benschop reageert richting de gemeenteraden op de brief van de verontruste medewerkers van de SDD. ‘Wij betreuren dat met deze signalen mogelijk negatieve beeldvorming ontstaat rondom de organisatie.’

Onderzoek door onderzoeksbureau
De GR Sociaal neemt de kritiek ‘zeer serieus’. Op korte termijn komt er een onderzoek door een extern onafhankelijk onderzoeksbureau. Een inhoudelijke reactie op de kritiek blijft daarom nog uit. ‘Het is van groot belang dat wij niet vooruitlopen op de resultaten van dit onderzoek.’

David van Maanen neemt in de tussentijd afstand van de SDD. ‘Hij heeft besloten ruimte te bieden aan dit onderzoek door verlof op te nemen gedurende de looptijd van het onderzoek, om de schijn van beïnvloeding van het onderzoek te voorkomen.’