Saskia is medewerker bloedafname: ‘Je wilt iemand niet als dartschijf gebruiken’

Dussen – Vier ochtenden per week zit ze twee uur lang op de prikpost in Nieuwendijk of Gorinchem. Op aanvraag van de eerstelijnszorg komen mensen voor onderzoek bloed bij haar laten afnemen. Het werk van Saskia Leeggangers (47) uit Dussen omvat echter veel meer dan het aanprikken van een ader en het laten vol lopen van een buisje. “Iedereen kan prikken leren, maar alles wat er omheen zit is een ander verhaal.”

Op een prikpost wordt niet alleen bloed afgenomen, maar ook urine en ontlasting ingeleverd en wattenstaafjes met materiaal van alle mogelijke plekken van het menselijk lichaam.

Alle materiaal krijgt een eigen sticker, wordt verwerkt in een app en kruisjesformulieren worden ingescand. Samen met het centrifugeren van het afgenomen bloed zorgt Saskia zo voor de eerste verwerking voor het lab.

Dat kan het lab van haar werkgever Star-shl zijn, maar ook een lab van een ziekenhuis, afhankelijk van de aanvrager van het onderzoek. Net als haar collega’s in de regio brengt Saskia alle potjes en buisjes van een ochtend naar de verzamelplek Almkerk, waar een koerier het tweemaal per dag naar de beoogde labs brengt.

Thuiscliënten

Voordat Saskia aan een werkdag begint, zoekt ze in het systeem van Star-shl op welke cliënten ze thuis moet prikken. Ze beoordeelt of de bedachte route logisch is.

Ze kent haar vaste cliënten en weet waar ze bij een nuchtere cliënt om zeven uur voor een dichte deur zal staan. Rondom haar werk op de prikpost doet ze soms tot meer dan twaalf thuiscliënten aan. Meestal in Nieuwendijk, Sleeuwijk en Werkendam.

Prikken

Het prikken is bij iedereen anders. In een gunstig geval wordt er in de elleboogholte een mooi vat gevonden onder een onbeschadigde huid. Dat vat is niet per se te zien, het moet vooral gevoeld worden.

Saskia: “Een gestuwd vat voelt als een soort trampoline. Het moet ook niet te dun zijn en niet wegrollen. Ik wil negentig procent zeker zijn voor ik prik. Je wilt iemand niet als dartschijf gebruiken.

Als ik het in de elleboog niet vind, ga ik zoeken op de handen en voor de trombosedienst prikken we ook wel in de vinger. Het is moeilijk als je helemaal geen vat kunt vinden. Ik heb weleens bij iemand een vat in het been moeten aanprikken.”

Tijdens het aanprikken let Saskia altijd goed op wat er met de persoon gebeurt. Als iemand out gaat, wordt de bloedafname direct gestaakt, gaat de stoel naar achteren en gaan de benen omhoog. Soms moet iemand met het hoofd tussen de benen gaan zitten.

Gekleurde buizen

Voordat Saskia gaat zoeken naar een bloedvat, bepaalt ze eerst welke buizen nodig zijn. De buisjes met een blauwe, gele, paarse en grijze dop worden het meest gebruikt, maar er zijn nog meer kleuren. Die zijn voor bloedonderzoek dat niet zo vaak voorkomt.

Saskia: “Ieder buisje is gevuld met een vloeistof met een andere samenstelling. Moeten er meerdere buisjes bloed afgenomen worden, dan is ook de volgorde van de buizen belangrijk.

De samenstelling van het ene buisje kan dat in het volgende buisje verontreinigen. Zelfs de stickers op de buisjes moet ik in een bepaalde volgorde plakken. ‘Dit leer ik nooit’, heb ik in het begin wel gedacht.”

Omscholing

Dat begin is voor Saskia vier jaar geleden. Aanvankelijk werkte ze als verzorgende IG in een verzorgingshuis. Een bedrijfsongeval maakte dat ze niet meer kon tillen en moest uitzien naar iets anders.

Met haar diploma’s was Saskia al deels bevoegd voor een baan als medewerker bloedafname. Ze moest nog wel een interne opleiding volgen die voor haar na ruim een maand leidde tot een examen. Na een periode samenwerken met een collega werd ze alleen ingedeeld.

Saskia: “Je kunt altijd iemand bellen als je niet weet welke buis je nodig hebt. Ook kun je doorverwijzen naar een collega als je er niet uitkomt. Zo stuurde ik in het begin alle kinderen door naar de kinderprikkers die eens per week in Almkerk zitten. Ik was niet zeker genoeg en wilde een kind geen trauma bezorgen. Nu prik ik kinderen vanaf drie jaar.”

Sinds de interne opleiding volgt Saskia jaarlijks de verplichte scholingen en e-learnings en legt ze met succes keer op keer het theorie-examen met dertig vragen af.

Van betekenis zijn

Het is een andere manier van zorgen, maar Saskia is heel blij dat ze als medewerker bloedafname toch nog steeds iets voor mensen kan betekenen: “Ik sta aan het begin en aan het einde van de keten van ziekte en gezondheid. Ik zie een heel proces.

Sommige mensen zie ik één keer, anderen zie ik wekelijks. Je leert mensen kennen en bouwt een band op. En wat ideaal is aan deze baan in de zorg: ik hoef geen weekenden, avonden en feestdagen te werken.”