Dick en Jan Pieter reden 8000 kilometer door zand en stof: ‘De Dakar is een uitputtingsslag’

Hank/Werkendam - Wie aan de start van de Dakar verschijnt, weet één ding zeker: niets verloopt zoals gepland. Dat ondervonden ook Jan Pieter van der Stelt (42) uit Werkendam en Dick van Culenborg (60) uit Hank. Voor Team Rebellion Spierings trokken zij de Saoedische woestijn in, waar elke kilometer telt en elke beslissing gevolgen heeft.

Dick van Culenborg en Jan Pieter van der Stelt schuiven aan bij de koffiebar op de zaak van eerstgenoemde. Ze zijn pas een paar dagen terug in Nederland. Dick verwerkt de opgedane indrukken nog volop, vertelt hij aan Jan Pieter. “Het spookt ’s nachts door mijn hoofd. In mijn dromen maak ik van alles mee, zo erg dat ik er wakker van word”, zegt hij lachend.

Op de proef gesteld

Het Dakar-avontuur is dan ook niet niks, zeker niet voor de inwoner van Hank die als debutant startte. In totaal legden ze 8000 kilometer af in dertien etappes, waarbij rijvaardigheid, navigatie en vooral veerkracht voortdurend op de proef werden gesteld.

Daar komt bij dat de deelnemers kamperen in trucks en af en toe onder een tentzeil. Weliswaar met enige luxe, maar midden in de woestijn. Diezelfde woestijn brengt extra uitdagingen met zich mee. Overdag is de temperatuur in deze tijd van het jaar nog goed te doen, maar ’s nachts koelt het sterk af en moet je jezelf wapenen tegen de kou.

Uitputtingsslag

Daarnaast benemen tijdens de races de stofwolken, die als kleine zandstormen voortdurend in je gezicht waaien, je bij tijd en wijle het zicht. Niet voor niets staat de Dakar bekend als de zwaarste rally ter wereld. “Een uitputtingsslag voor mens en machine”, noemen Dick en Jan Pieter het treffend.

Toch hebben beiden enorm genoten. Jan Pieter is al langer vertrouwd met de omstandigheden van de Dakar; dit jaar nam hij voor de vijfde keer deel als navigator van Paul Spierings één van de mannen die voor het podium rijdt. Voor Dick was het anders. Hij begon als rookie aan het avontuur, samen met navigator Mark Klinkhamer, eveneens een debutant.

Niet onbekend met rally’s

Voor zowel Jan Pieter als Dick begon hun Dakar-avontuur vanuit hun liefde voor motorrijden. Dick reed jarenlang motorcrosswedstrijden, maar stopte na een motorongeluk van vriend Edwin Straver in 2020. Sindsdien heeft de Hankenaar nooit meer aan een motorwedstrijd deelgenomen.

De liefde voor racen verdween echter niet, en dus maakte hij in 2022 de overstap naar de buggy. “Daarmee rijd ik meerdere rally’s per jaar, vaak de kleinere rally’s van een week”, vertelt hij.

Voor mij was het now or never

Dit zijn doorgaans wedstrijden over kortere afstanden. “Marokko, Tunesië, Griekenland, Roemenië en Hongarije”, somt Dick enkele landen op waar hij gereden heeft. Dankzij Paul Spierings kreeg hij bij Team Rebellion Spierings de kans om mee te doen aan de Dakar Rally, in de challenger klasse. “Voor mij was het now or never.”

Jan Pieter maakte jaren geleden ook de overstap van de motor naar de buggy, maar om een heel andere reden. Hij sponsorde Spierings tijdens diens eerste Dakar-avonturen op de motor. Toen Spierings overstapte naar de buggy, vroeg hij de Werkendammer om naast hem plaats te nemen als navigator. Dat beviel zo goed dat het duo nog altijd samenwerkt.

Doel

En dat doen ze redelijk succesvol, al werd het vooraf gestelde doel – een podiumplaats – dit jaar niet gehaald. Wel wonnen ze de proloog en schreven ze twee etappeoverwinningen op hun naam. Uiteindelijk leverde dit een negende plaats in het eindklassement op.

“Daar baalden we wel van”, erkent Jan Pieter. “We zijn echt volop voor de podiumplaatsen gegaan, maar helaas gooide mechanische pech roet in het eten.”

Auto in puin

Dick behaalde zijn doel wel: de Dakar uitrijden. Al was dat nog even spannend. In de derde etappe sloeg zijn buggy meerdere keren over de kop nadat hij onverwachts een hobbeltje raakte in de duinen. Toen hij uitstapte, lag de auto in puin: de wielen lagen eraf en de onderdelen waren verspreid over het zand.

Pas aan het begin van de nacht arriveerde hij en navigator Mark met de zwaar gehavende buggy in het bivak. De monteurs van het team werkten vervolgens de hele nacht door om alles te repareren.

We hebben op het podium wel even een traantje gelaten

Met succes, want uiteindelijk kwamen de Dakar-debutanten na 8000 kilometer ‘gewoon’ over de streep. “We hebben op het podium wel even een traantje gelaten”, erkent Dick. Zo eenvoudig is deze prestatie namelijk niet. Ongeveer de helft van alle deelnemers kan de rally niet uitrijden. “Het is dus echt een teamprestatie geweest. De samenwerking ging fantastisch.”

Voorbereiding

De Dakar begint lang voordat de eerste kilometer wordt gereden. Voorbereiding is cruciaal; fysiek fit zijn is een vereiste. Dit betekent veel sporten, maar ook zorgen dat je goed uitgerust bent. “Je moet scherp blijven, anders kan er onderweg van alles fout gaan”, zegt Jan Pieter.

Ook het technische aspect kreeg veel aandacht. De buggy’s werden getest en het sleutelen geoefend. Met zijn ervaring gaf Jan Pieter persoonlijke instructies aan Dick over het rijden, wat er onderweg kan gebeuren en hoe een dag is opgebouwd.

“Je krijgt een enorme berg informatie van de organisatie, soms raak je daarin de weg kwijt”, lacht Dick. “Dan is het fijn om gebruik te kunnen maken van de ervaring in het team.”

Een dag in de Dakar

Elke dag volgt hetzelfde strakke ritme: vroeg opstaan, rijden, finish halen en de auto’s overdragen aan het team van monteurs. Die werken vaak tot diep in de nacht om alles weer raceklaar te maken.

“Wij hebben ons avontuur tijdens de race, maar de monteurs werken non-stop. Soms komen we pas laat terug en zijn zij daarna nog uren bezig met sleutelen”, zegt Dick.

De monteurs werken non-stop

“De volgende ochtend zijn zij ook weer verantwoordelijk voor het verplaatsen van het complete bivak naar de finishlocatie van die dag. Daar krijgen wij in de buggy niks van mee. Als we arriveren is alles alweer opgebouwd.”

Voor de rijders en navigators is er echter ook weinig tijd voor ontspanning na het rijden: douchen, eten, de volgende etappe voorbereiden en proberen te slapen voordat de wekker weer gaat.

“Wat dat betreft leef je tijdens de Dakar een beetje in een waas”, stelt de Hankenaar. “Daarom vind ik het wel leuk om nu alle uitzendingen terug te zien. De helft van wat we hebben meegemaakt weet ik namelijk al niet meer.”

Genieten te midden van de spanning

Ondanks alle intensiteit werd er volop genoten tijdens de rally. De uitzichten, uitgestrekte valleien en sterrenhemel in het donker maakten diepe indruk op Dick. “Het is zo groot en prachtig. Je rijdt ergens een vallei in en denkt: wauw, hier ben ik echt.”

Jan Pieter heeft tijdens de rally minder tijd om te genieten. “Wij rijden de rally op een andere manier. We zijn constant aan het pushen om de kans op winst te vergroten”, legt de Werkendamse navigator uit.

Daarbij nemen ze steeds ‘ingecalculeerde risico’s’, waarbij een opperste staat van concentratie niet optioneel is. “De kans op ongelukken is natuurlijk groter.”

Nog een keer?

Nu de mannen Saoedi-Arabië weer hebben ingeruild voor Nederland, kan de blik vooruit. Jan Pieter ziet een volgende deelname wel weer zitten, maar Dick is terughoudender.

Je gooit in korte tijd heel veel vakantiegeld over de balk

“Ik zeg niet expliciet ‘nee’, maar het zal afhangen van de opties die zich voordoen. Het kost enorm veel geld om mee te doen. Als je een keer over de kop gaat, praat je over tienduizenden euro’s schade”, zegt hij. “Je gooit dus in korte tijd heel veel vakantiegeld over de balk.”

Beiden zijn het erover eens dat het de moeite waard was. De Dakar combineert adrenaline, uithoudingsvermogen, techniek en avontuur op een manier die geen andere rally kan bieden. “Het was een prachtig avontuur.”