Spaak in het wiel van seksueel misbruik: eerste lotgenotenbijeenkomst in Alblasserwaard
Nieuws
Alblasserwaard – ‘Vrouwen die God zoeken en elkaar vinden’ houdt vrijdag 11 september voor de eerste keer een lotgenotenbijeenkomst in de Alblasserwaard voor vrouwelijke overlevers van seksueel misbruik en (seksueel) geweld in relaties en vrouwelijke partners van mannelijke overlevers. Een interview met de vrouwen achter dit nieuwe initiatief.
Seksueel misbruik en seksueel geweld. Weinig onderwerpen zijn zo moeilijk in de openheid te brengen. Familierelaties, schaamte en de neiging van geloofsgemeenschappen om de vuile was niet buiten te hangen, het zijn stuk voor stuk hoge drempels. Zelfs drie van de vier vrouwen die al open zijn over wat er met hen is gebeurd, kiezen ervoor om niet met hun volledige naam en woonplaats in dit artikel genoemd te worden. “Maar we willen er toch over vertellen, om een podium te geven aan de lotgenotenbijeenkomsten. Als er maar één slachtoffer hierdoor naar buiten durft te komen, zou dat al voldoende zijn.”
Aan tafel zitten Annelies van Rijswijk uit Hendrik-Ido-Ambacht, Adriana uit de gemeente Altena, Eveline uit de gemeente Vijfheerenlanden en Mirjam uit de gemeente Molenlanden. Samen met Ellen uit de gemeente Krimpenerwaard zijn zij de kartrekkers van de eerste lotgenotenbijeenkomst van ‘Vrouwen die God zoeken en elkaar vinden’. Eveline gaf de eerste aanzet. “Mijn man vertelde twee jaar geleden voor het eerst dat hij slachtoffer was van seksueel misbruik. Al veel langer worstelde hij met trauma, maar toen kwam het geheim er opeens uit. Dat was heel pittig.”
In de achtbaan van emoties die dit opleverde ging ze op zoek naar informatie om haar te helpen. Dat bleek, ondanks de overvloedige inhoud van het wereldwijde web, niet gemakkelijk. “Graven, graven, maar ik vond weinig. Op een lotgenotenbijeenkomst elders in het land hoorde ik dat veel meer vrouwen daar tegenaan liepen. Daarom ben ik afgelopen jaar gestart met de community Verbinding doet Leven om informatie te bundelen voor lotgenoten, naastbetrokkenen en omstanders. Daaruit kwam weer de vraag om bijeenkomsten op te zetten. Ik moest eerlijk gezegd wel een drempel over.”
Kerken, scholen, huisartsen, Eveline schreef ze aan om te vragen of ze er folders van Reformatorisch Meldpunt mocht achterlaten. Naast positieve reacties bleef het soms ook stil of was er weerstand. De andere drie vrouwen herkennen dat volledig. Openheid over seksueel misbruik en seksueel geweld, het ligt heel gevoelig. Annelies: “Ook binnen mijn eigen familie kan het als zeer ongemakkelijk worden ervaren als het ter sprake komt.”
Letterlijk valt de zinsnede: uitgekotst worden door je omgeving. Dat loopt uiteen van rigoureus verbroken contacten met naaste gezinsleden tot aan een kerkenraad die er niet altijd mee om weet te gaan. Vrouwen in hun kwetsbaarheid lopen nogal eens tegen muren in een pastorale wereld van alleen mannen. Adriana: “Waarom die weerstand er is? Als je tot je door laat dringen dat dit veelvuldig gebeurt, dan kan het ook met jou of met je kinderen gebeuren. Dan is de wereld geen veilige plek meer. Mensen uit de omgeving van slachtoffers kiezen er vaak liever voor om hun kop in het zand te steken.”
Ze zijn ervan overtuigd: hun verhalen zijn slechts het topje van de ijsberg. “Onderzoek heeft uitgewezen dat in iedere schoolklas twee kinderen met seksueel misbruik of seksueel geweld te maken hebben”, licht Mirjam toe. “Veel daders maken daarnaast meerdere slachtoffers. Als je weet dat het regelmatig voorkomt dat daders zelf ook slachtoffer zijn van misbruik, is het zó belangrijk om de dynamiek te doorbreken, om een spaak in dat wiel te steken. Openheid is daarbij de eerste stap.”
Maar waar moet je naar toe om die eerste stap te zetten? Een vertrouwenspersoon, bijvoorbeeld in een kerk, is een optie. “Tegelijkertijd is dat vaak iemand uit je eigen gemeente, wat de drempel weer hoger maakt”, plaatst Annelies een kanttekening. “Daarom is het goed dat kerken hierin samenwerken, zodat je naar een voor jou anonieme vertrouwenspersoon kunt gaan. Maar kerken zouden er nog beter aan doen om lotgenoten te betrekken. Naar iemand die zelf misbruikt is of die partner is van een overlever, zodat een slachtoffer eerder de stap zet om naar buiten te komen.”
Het belang van contact tussen lotgenoten, een veilige omgeving waarbij je kunt luisteren of je verhaal kunt doen; het kan wat betreft Eveline, Annelies, Mirjam en Adriana dan ook niet overschat worden. “In de eerste plaats willen we tijdens onze bijeenkomsten veiligheid bieden. Er worden geen vragen gesteld. We bidden, we zingen, lezen uit de Bijbel, er is gelegenheid om alleen te luisteren. De sfeer is ontspannen. We drinken koffie en thee, er is ruimte om samen te lachen, voor gezelligheid. Maar ook voor andere emoties, boosheid, verdriet. Als lotgenoten spreek je dezelfde taal. Je herkent jezelf in de ander, hoort dat zij tegen dezelfde zaken als jij aanloopt.”
‘Vrouwen die God zoeken en elkaar vinden’ kan ook benaderd worden door kerkenraden die aan de slag willen gaan met dit thema. “Bijvoorbeeld door advies te geven over het creëren van veiligheid in de gemeente, waardoor slachtoffers hun geheim durven te delen. Maar we kunnen ook meedenken bij de organisatie van een gemeenteavond of daar een bijdrage aan leveren.”
Nee, openheid betekent geen einde aan het lijden dat seksueel misbruik en seksueel geweld met zich meebrengt. “De weg naar heling is lang en zwaar”, bevestigen de vier vrouwen. Tegelijkertijd zijn zij ieder op hun eigen manier een voorbeeld dat het mogelijk is ondanks de littekens een leven te hebben met geluk, met liefde, dat de cyclus van dader naar slachtoffer naar dader onderbroken kan worden. De lotgenotenbijeenkomsten kunnen daar volgens deze vrouwen bij helpen. “Het is een plek waar je niet bang hoeft te zijn, waar je begrepen wordt. Het is een soort van thuiskomen.”
Aanmelden voor de lotgenotenbijeenkomst: verbindingdoetleven@gmail.com. Het adres van de locatie krijgen vrouwen na aanmelding. De volgende bijeenkomst is op vrijdag 13 november. Meer informatie over christelijke herstelbijeenkomsten is verkrijgbaar bij Stichting Kom in het Licht (www.kominhetlicht.nl). Anoniem een verhaal delen en voor hulp of steun: Reformatorisch Meldpunt (www.ikmeldhet.nl). Lid worden van community Verbinding doet Leven: (https://link.socie.nl/r/soc/i/3637JD).
