Hoek en De Heer nemen afscheid van FNsteel, met pijn en opluchting

Anne Marie Hoekstra

Alblasserdam – Voor Arie Hoek (61) en Wim de Heer (64) uit Alblasserdam komt er eind dit jaar, na respectievelijk bijna 40 en ruim 47 jaar, een einde aan hun tijd bij FNsteel. Ze horen bij de ruim 200 mensen die de fabrieksdeuren dan voorgoed achter zich horen dichtvallen.

Wie het terrein van FNsteel betreedt, stapt in een andere wereld. Na controle van het identiteitsbewijs en registratie van het nummerbord, gaan de slagbomen voor de bezoeker open. Het terrein dat FNsteel van de gemeente huurt, is ongeveer 145.000 vierkante meter. Een flinke oppervlakte, maar toch nog slechts een deel van het voormalige Nedstaal-terrein, dat ooit ruim 36 hectare groot was. De weg vanaf de slagbomen buigt tussen oude fabriekshallen door naar de rivier. Hier en daar staan werknemers te praten en liggen enorme rollen staaldraad op afnemers te wachten. Aan een deel van de gebouwen is te zien dat het bedrijf betere tijden heeft gekend. Aan het einde van het interview zal Hoek zeggen: “Als we langs het terrein rijden, zeg ik tegen mijn vrouw: ‘Kijk maar de andere kant op’.”

Boos en emotioneel

Arie Hoek en Wim de Heer hoorden afgelopen zomer al dat de Chinese eigenaar Jingye het bedrijf in de verkoop had gezet en dat de directie voornemens was de walserij te sluiten. In zijn molen in het Werelderfgoed Kinderdijk vertelt Hoek: “Er waren collega’s die boos werden, anderen werden heel emotioneel. Gezien de malaise in de staalindustrie is het besluit weinig verrassend. De koudbewerking gaat met ongeveer 100 man verder.”

Nachtdiensten

“De laatste jaren waren stressvol”, zegt Hoek. “We deden het werk met steeds minder mensen, je kreeg steeds meer taken in je pakket. Er valt een last van mijn schouders als ik straks kan stoppen. Ik merk aan mijn lichaam dat de leeftijd gaat klimmen. Met name de nachtdiensten begonnen erin te hakken. Tot 3 uur ‘s nachts gaat het, daarna komt de man met de hamer.”

Geen jubileum

De staalbewerker heeft bijna zijn hele werkzame leven, tot afgelopen april, nachtdiensten gedaan. ”Dat heeft zijn sporen nagelaten. In de grootmetaal kan je tot je 67ste nachtdiensten draaien. Er heeft altijd een goede beloning tegenover gestaan, maar het werk heeft ook wel wat van me gevraagd. De impact van ploegendiensten is door een hoop mensen verschrikkelijk onderschat.” Met een berustende glimlach: “Ik haal op 7 weken en 3 dagen na mijn 40-jarig jubileum niet.”

Deur open

Op die dag van de onheilstijding, in juni dit jaar, liep Hoek de donkere bedrijfshal uit. Juist die dag stond de grote deur van de hal open, wat zelden gebeurt. “Het licht stroomde naar binnen. Ik dacht: ook voor mij zal God wel weer een deur openen.”

‘Ik heb drama’s gezien op mijn werk, van mensen die het totaal niet verwachtten dat ze ontslagen zouden worden’

Enorme veranderingen

Hoeks collega De Heer vond het aanvankelijk ‘heel erg’ dat zijn dienstverband op komend jaar eindigt. “Ik heb drama’s gezien op mijn werk, van mensen die het totaal niet verwachtten dat ze ontslagen zouden worden, mensen met een gezin. Ik ben gaan zeggen: ik red me wel, zodat iemand anders met een gezin kan blijven. De laatste jaren zag ik enorme veranderingen in het bedrijf; er kwamen veel nieuwe mensen, veel kennis ging weg, de druk op ervaren mensen werd steeds groter. Mijn motivatie verminderde en ik kwam vermoeider thuis.”

Sociaal plan

Als voorbereiding op zijn pensioen was De Heer al bezig om zijn kennis over te dragen. “Dus ik heb twee mensen bij me gehad om op te leiden. Toen kwam de reorganisatie eraan. Ik was al van plan om een dag minder te gaan werken maar ik wist ook: het gaat niet goed met het bedrijf, dus dat moet ik nog even niet doen.” Hij maakt zich geen zorgen. “Normaal ga je twee jaar de WW in, maar ik heb via de cao een extra verzekering voor 3 jaar. En ik ben lid van de vakbond. Heel belangrijk is: wat voor sociaal plan komt er? Kun je je daarmee redden tot je pensioen?”

Heel raar

De Heer vindt het ‘een heel vreemde gewaarwording’ om te weten dat hij binnenkort vertrekt en toch nog volop aan het werk te zijn. “Ik ben er aan de ene kant nog niet mee bezig dat ik straks thuis zit, omdat ik nog volop in het proces zit. Recent is er een nieuw keuringssysteem gekomen, daar ben ik continu mee bezig. Meedenken, plannen maken, mezelf druk maken. We krijgen nu walsdraad van concurrenten, dat zijn we aan het testen. Dat is heel hectisch.” Hij zet zich nog altijd voor meer dan 100 procent in. “Dat komt door mijn betrokkenheid. Ik moet proberen dingen nu aan anderen te laten. Dat is heel raar.”

Harde werker

Hoek begon in maart 1986 bij de grote Alblasserdamse producent van op maat gemaakte lange staalproducten. “Het bedrijf heette toen nog Nedstaal en er werkte 1400 man. Ik begon op de koudbewerking, in de trekkerij. Daar stond ik aan een bank en moest ik een bos draad door een rond gat naar een bepaalde diameter trekken. Het moest binnen een bepaalde tijd klaar zijn. Dat was aanpoten, maar ik vond het wel leuk. Ik kreeg onlangs mijn dossier, dus ik kan nu zien wat mijn meerderen over mij schreven. Ik stond te boek als een harde werker.”

‘Er wordt gewalst bij 1000 graden, dus als het buiten 30 graden is, ben je in 20 seconden compleet doorweekt’

Compleet doorweekt

Na twee jaar in de trekkerij ‘verhuisde’ Hoek naar de walserij. “Daar ben ik heel goed terechtgekomen. Ik kreeg veel kansen van de assistent-manager. Via de bedrijfsschool en de streekschool Rijnmond Noord heb ik cursussen gevolgd en me opgewerkt tot frezer.” Hij legt uit: “Aan de hand van een werktekening brengen we als verspanende onderhoudsafdeling, ten behoeve voor de walserij, een scala aan producten naar bepaalde vormen. Meestal gaat het om staal, maar het kan ook kunststof zijn, of aluminium, gietijzer of constructiestaal. Het was vaak zwaar, vooral als we een storing hadden, dan kwam ik afgedraaid thuis. Als er bijvoorbeeld een wals brak, moest je zo snel mogelijk zorgen voor een reservewals. Want de productie moet draaien, anders kost het klauwen met geld. Ook op hete zomerdagen was het zwoegen. Er wordt gewalst bij 1000 graden, dus als het buiten 30 graden is, ben je in 20 seconden compleet doorweekt.”

Nooit saai

Ondanks alles deed Hoek zijn werk meestal met plezier. Het samenwerken met verschillende nationaliteiten lag hem wel. “Het maakte niet uit of je Turk, Spanjaard, Nederlander of Antilliaan was. Als er een storing was, stond er gewoon een zooitje mannen te buffelen. Dat heb ik altijd leuk gevonden. Met de vaste hap kun je lezen en schrijven. Die jongens lopen er ook allemaal al jaren, dat ga ik best missen. Het is nooit saai geweest. Er is een hoop gevloekt, maar ook een hoop gelachen. Het heeft me nooit verveeld.”

Krokettenavond

Onlangs sprak Hoek ‘de meiden van personeelszaken’. “Ze zeiden dat ze het zo’n leuke sfeer vonden in de walserij.” Lachend: “Collega’s belden soms: we hebben vanavond Turkse pizza’s, kom je ook? Of ze hielden een krokettenavond. En wat de organisatie betreft: ik heb nooit ergens achteraan hoeven trekken: salariëring, vakantiedagen, overuren. Ik ben altijd keurig betaald.”

Heel netjes

Ook in deze laatste weken is hij erg te spreken over de manier waarop het bedrijf hem behandelt. “Ik werk nog 2 dagen in de week, maar krijg nog gewoon mijn volledige salaris, ploegentoeslag, alles. Dat vind ik heel netjes.”

‘Ik ging flink uit en wilde geld verdienen, dus ik dacht: werk is werk’

Leerschool bankwerkers

Collega De Heer kwam in 1978 via zijn zwager Jos van Leest bij de Nederlandse Kabelfabriek (NKF) terecht. “De NKF was de voorloper van Nedstaal, er werkten toen zo’n 1400 mensen. Ik kwam van de mavo en wist niet wat ik wilde.” Met een lach: “Ik ging flink uit en wilde geld verdienen, dus ik dacht: werk is werk. Mijn zwager vertelde dat de NKF een leerschool ging beginnen voor startende bankwerkers. Ik had nog 2 dagen leerplicht en werd voor 5 dagen betaald.”

Keuringslaboratorium

Hoewel hij meer geïnteresseerd was in archeologie en in besturen van sportclubs zat, ging hij toch aan de slag in de wereld van staal en machines. “Eerlijk gezegd was het mijn ding niet. Binnen twee jaar mocht ik naar de afdeling expeditie. In mijn dossier staat: ‘We weten niet of hij wel zo’n goed technisch inzicht heeft’. Ze vonden wel dat ik gemotiveerd was en wilden me een kans geven. Bij de expeditie hield ik me onder andere bezig met het interne transport van het materiaal. Dat lag me beter.”

Laboratorium

Later kwam De Heer in het keuringslaboratorium terecht. “Ik ging cursussen volgen over de eigenschappen van staal. Ze zagen dat er iets meer in mij zat dan alleen proeven doen. Toen ging ik naar de product-vrijgave, waar alle metingen van de testen worden geanalyseerd. Heel leuk. Ik vond het een uitdaging dingen te onderscheppen die anderen niet zagen, bijvoorbeeld als er twee kwaliteiten door elkaar waren gegooid. Dat kan in auto’s grote schadelijke gevolgen hebben.”

Detective

Als een detective moesten De Heer en zijn collega’s af en toe op zoek naar de weg die verwisseld staal had afgelegd. “Soms moesten we producten terughalen. Ik ben eindverantwoordelijk, als ik zeg: het kan naar de klant, dan kunnen ze verzenden. Overigens zijn we later minder gaan testen; er kwam een overgang naar meer controle op de processen. Dat vond ik de mooiste periode. Ik ging me met risicoanalyse bezighouden; waarom ging er iets fout, hoe kunnen we dat een volgende keer voorkomen? We kregen producten van hoge kwaliteit.”

Personeelswinkel

Mooie herinneringen bewaart De Heer aan de personeelswinkel van Nedstaal. “Die was er van 1972 tot begin jaren ‘80. Er kwam niet alleen personeel, medewerkers namen familie en vrienden mee; heel Alblasserdam ging erheen. Het was een Philipswinkel, je kon er kopen tegen gereduceerde prijs. De grote kleuren-tv’s vlogen over de toonbank. Mijn zwager Jos van Leest beheerde de winkel, ik ging graag bij hem langs. Omdat ik graag muziek luisterde en hij ook lp’s verkocht, kwam ik er regelmatig."

‘De zware industrie is gedoemd te verdwijnen uit Nederland. Maar of dat zo wenselijk is…’

Coronajaren

Een andere bijzondere fase in de geschiedenis van het bedrijf waren de coronajaren. “Je moest ineens thuis gaan werken, vergaderen via Teams. Er was in die tijd een kwaliteitsissue waarvoor we heel veel moesten uitzoeken, turven en checken. We moesten het snel oplossen en hadden hulp nodig. Mijn vrouw ging mij helpen om dingen te regelen, een vrouw van een collega ook. Na afloop kregen onze vrouwen bloemen van het bedrijf.”

Zware industrie verdwijnt

Kijkend naar de toekomst fronsen beide mannen hun wenkbrauwen. Hoek: “De zware industrie is gedoemd te verdwijnen uit Nederland. Maar of dat zo wenselijk is… Waar ik me boos over maakte: de landelijke politiek die over allerlei onzinzaken zat te neuzelen. Maar we zullen toch allemaal een boterham moeten eten. Ik denk dat de koudbewerking nog wel even draait, die hebben ze niet voor niks uit de reorganisatie gehouden.”

Hoop

De Heer: “De laatste 15 jaar was er een groot verloop aan deskundigheid bij FNsteel, ook bij de directie. Maar ik geloof wel dat het bedrijf blijft bestaan. Europa moet de belangrijkste eigen industrieën overeind houden. De hoop is dat het bedrijf wordt overgenomen door een bedrijf dat een eigen walserij heeft.”

Sollicitatieplicht

De mannen hebben nog sollicitatieplicht. Fronsend zegt Hoek: “Je begrijpt wel dat ik geen zin meer heb om ergens onder tijdsdruk te gaan staan zwoegen.” Hij steekt zijn pols vooruit en tikt op een denkbeeldig horloge: “Ik wil geen mannetje naast me dat zegt dat ik moet opschieten.”

Kinderdijk

Ook als ze niet meer terugkeren in het arbeidsproces, zullen ze zich niet vervelen. Hoek kreeg al te horen dat hij in het molengebied van Kinderdijk wel excursies kan gaan verzorgen. “En ik zit in de besturen van Stichting Molen De Regt en van de Regionale Gemalenstichting. Verder ben ik vrijwillig molenaar, zit ik in het bewoners-molenaarsoverleg van de Stichting Werelderfgoed Kinderdijk en ik doe wat vrijwilligerswerk voor de kerk."

Molenaarsgeslacht

Als telg uit een oud molenaarsgeslacht wil Hoek nog veel uitzoeken over zijn voorouders. “Dat kan nu, de kinderen zijn heet huis uit. Er is ooit een molenaar Hoek oneervol ontslagen door het Waterschap. We zitten hier als familie praktisch vanaf de bouw van de molens in de achttiende eeuw. Ik wil achterhalen waarom die ene voorvader oneervol ontslag kreeg.”

Cursus doen

Ook De Heer heeft diverse plannen. “Vermoedelijk ga ik nog wel een cursus doen. Misschien wel op belastingtechnisch gebied. In ieder geval niet meer op staalgebied, die tijd is geweest. Hobby’s heb ik ook meer dan voldoende: wandelen, foto -filmbewerking en muziek luisteren. Ik krijg zeker meer tijd voor ontspanning.”

Berichten over de historie en toekomst van FNsteel vind je deze week (week 51 van 2025) in de papieren edities van Het Kontakt in de regio Alblasserwaard.