Waarom schrijver Jo Ooms dankzij stichting nog springlevend is

BLESKENSGRAAF • Johannes Willem (Jo) Ooms stierf vijftig jaar geleden. Toch komt er deze maand een nieuw boek van hem uit.

Rob de Wit uit Ameide kwam vorig jaar al bladerend in het archief van de J.W. Ooms Stichting een manuscript tegen, getypt op licht vergeelde velletjes en nooit gepubliceerd. Het gaat over een schippersknecht die verliefd is op een jonge vrouw uit Ameide. Haar ouders vinden de knecht geen goede partij voor hun dochter, maar het verhaal heeft een happy end, zoals altijd bij Ooms.

Leendert van Weezel
Het manuscript was niet meer overal goed leesbaar. Wim van Leussen, voorzitter van de stichting: “We hebben schrijver Leendert van Weezel gevraagd om het verhaal compleet te maken. Het boek draagt de titel: ‘Arie van de Wisselwind’. Van Weezel is ook oud-bestuurslid van onze stichting. De vondst is een mooie opsteker voor het jubileumjaar. In 2024 valt niet alleen de 50ste sterfdag van Ooms, maar ook zijn 110de geboortedag.”

‘Er is nog steeds een categorie die zijn boeken verslindt’

Niet aangepast
Waarom zagen uitgevers destijds geen brood in het verhaal? Bestuurslid Jan Boele: “Dat weten we niet. Er is veel correspondentie bewaard gebleven, ook met uitgevers, maar hierover vonden we niets. Hij moet het eind jaren vijftig hebben geschreven. Van Weezel heeft het bewust niet aangepast aan de huidige tijd.”

• Alblasserwaarder Jan Boele schreef een biografie die nog steeds verkrijgbaar is.
 Foto: Anne Marie Hoekstra

Ooms-kenners
Zitten lezers te wachten op een gedateerd verhaal van een auteur die al een halve eeuw in zijn graf ligt? “Er is nog steeds een categorie die zijn boeken verslindt”, aldus Boele. Bestuurslid Paul Eikelenboom: “Er worden zelfs nog steeds groot-letterboeken van zijn verhalen gemaakt.” Van Leussen: “We ontvangen nog altijd royalties over de verkoop van de boeken van Ooms. Bij Ooms-kenners zal er belangstelling zijn voor dit nieuwe boek, verwachten wij.”

‘Een dromer’
Ooms nam het in zijn verhalen vaak op voor de zwakkeren in de samenleving. In zijn boeken loopt het met hen soms zo goed af dat critici Ooms al tijdens zijn leven ‘een dromer’ of ‘een fantast’ noemden. Boele: "Ooms overlaadde zijn boeken met een christelijk sausje, er zit altijd een moraal in en het komt altijd goed. Ook bevat elk boek een bekering en gaan ze vrijwel allemaal over de streekgeschiedenis.”

Boerenknecht
Boele geeft een voorbeeld van een ongeloofwaardige ontwikkeling. “Het boek ‘Dijkleger’ gaat over een boerenknecht die dijkgraaf wordt. Dat was onbestaanbaar. Een dijkgraaf kon niet uit een daggeldersfamilie komen.” Van Leussen: “Ooms nam het altijd voor boerenarbeiders op, de boer had het vrijwel altijd gedaan. Hij was in zijn tijd in de streek niet populair. Mensen in de Alblasserwaard vonden hem denk ik te kritisch, zeker de boeren.”

Man van aanzien
Dat Ooms de Alblasserwaardse verhalen naar zijn hand zette, begrepen streekgenoten niet. “Neem zijn boek ‘De Korevaars’. In ‘t Hoge Huis in Brandwijk heeft nooit een familie Korevaar gewoond, dus dat klopte niet, vond men”, vertelt Boele. “Elders in het land wisten lezers dat natuurlijk niet, voor hen was het gewoon een mooi verhaal. Toen ik in Soest kwam, waar Ooms jaren gewoond heeft, bleek dat hij daar een man van aanzien was. Hij was daar actief in de gemeenteraad, heeft in Soest mede de gereformeerde-bondskerk opgericht en was onder andere redactielid bij de Soester Courant."

Humor
Ooms was veelzijdig. Hij maakte meer dan 1400 aquarellen, was kampioen dammer, zat in het verzet en was lid van een geitenfokvereniging. Een literair talent was hij echter niet. Toch houden de bestuursleden van de auteur. Eikelenboom: “Je ziet voor je wat hij beschrijft omdat je de streek kent.” Boele: “Hij was de eerste streekschrijver die de Alblasserwaard beschreef. Als je door het oubollige taalgebruik heen leest, zie je prachtige humor in zijn verhalen.”

• De schrijver Jo Ooms stierf op zestigjarige leeftijd. Deze foto is van kort voor zijn dood. - Foto: Aangeleverd

Presentatie, lezing en aanmelden
De presentatie van ‘Arie van de Wisselwind’ vindt plaats op zaterdag 23 maart. De middag is vrij toegankelijk, voor het ochtendprogramma met lunch (vanaf 10.00 uur in museum ‘Het Voorhuis in Boerderij Gijbeland) is aanmelden noodzakelijk. Dat kan tot maandag 18 maart via: info@jwooms.nl. In Het Voorhuis is ook de Oomskamer te zien, met meubels en gebruiksvoorwerpen die ooit van de schrijver waren. Ook is er een boekenmarkt waar bezoekers kunnen verkopen en ruilen. Het middagprogramma begint om 14.00 uur en vindt plaats in Kaasboerderij De Graafstroom in Bleskensgraaf. Jan Boele verzorgt een lezing over leven en werk van J.W. Ooms.

Collectie op zolder
De J.W. Ooms Stichting beheert manuscripten, correspondentie, drieduizend boeken en honderden tekeningen van Ooms. Een groot deel wordt bewaard op de zolder van het oude gemeentehuis in Arkel. Nog altijd krijgt de stichting af en toe een aquarel, tekening of boek voor de collectie. Tot vreugde van het bestuur. Naast Ooms-gerelateerde spullen zijn ook nieuwe bestuursleden welkom.

De website van de J.W. Ooms Stichting toont onder andere een overzicht van alle boeken van Ooms.