Een terugblik op de demonstratie tegen de asielzoekersopvang in Haaften

HAAFTEN • Enkele honderden mensen hadden zich maandagavond 28 oktober bij de Burcht van Haeften verzameld om hun verzet tegen de komst van een mogelijk asielzoekersopvang te tonen. Er komen mogelijk asielzoekersopvang plekken in Haaften en Geldermalsen maar het definitieve besluit hierover is uitgesteld tot januari 2025.

Maandagavond had de gemeente direct omwonenden uitgenodigd in de Burcht van Haeften om hen te informeren over de mogelijke nieuwe opvanglocatie in Tuil voor asielzoekers. Toch stond de burgemeester samen met Jan de Geus, wethouder zorg, op een geïmproviseerd podium voor de Burcht van Haeften voor enkele honderden Haaftenaren en Tuilenaren. In totaal waren er zo’n driehonderd mensen.

Ook in Geldermalsen

Op donderdagavond 24 oktober was er een avond voor directe omwonenden in Geldermalsen geweest. “Deze avond verliep rustig”, laat burgemeester Stoop weten. “Hier waren zo’n veertig mensen bij aanwezig. Omwonenden stelde vragen zoals: ‘Hoe zorgen jullie ervoor dat er dagbesteding is en de asielzoekers niet gaan rondhangen’ en ‘Hoe gaan jullie het regelen met het verkeer nu die weg drukker gaat worden?’. Al deze vragen konden wij beantwoorden en achteraf bleven we nog wat langer om met mensen in gesprek te kunnen en nog meer vragen te beantwoorden.

Een filmpje op X

Maandagmorgen leek het erop dat de bijeenkomst in Haaften qua opzet gelijk zou zijn aan de bijeenkomst in Geldermalsen. “Totdat we een filmpje van Thiery Baudet op X zagen”, vertelt Jan de Geus. Inmiddels is dit filmpje meer dan 31.000 keer bekeken. Baudet riep mensen op om naar de Burcht van Haeften te komen en verzet te tonen. Hij stelde: “Laat van je horen, dit gaat niet alleen de direct omwonenden aan, dit gaat de hele omgeving aan, dit gaat heel Nederland aan.”

“Wij hadden in eerste instantie alleen de direct omwonenden uitgenodigd, omdat er de komende tijd op het terrein van zowel Tuil/Haaften als Geldermalsen medewerkers van het COA zullen komen. De medewerkers komen op het terrein om verder onderzoek te doen naar de haalbaarheid van de locatie”, vertelt de burgemeester. “We hebben alleen bewoners uitgenodigd die direct op de locatie kijken en die mensen op en rond het terrein zouden kunnen zien lopen. Daarmee wilden wij voorkomen dat men zou denken dat er nu al werkzaamheden zouden plaatsvinden. Werkzaamheden zijn namelijk niet aan de orde.”

“Het idee was en is nog steeds”, vervolgt wethouder Jan de Geus. “Dat we iedereen informeren, maar in fases. Eerst de direct omwonenden daarna de cirkel eromheen en de informatie op deze manier verspreiden.”

Voorbereiding

Voordat de locaties Tuil/Haaften en Geldermalsen gekozen werden heeft de gemeente in april een online enquête verspreidt. Vervolgens zijn er zes dialoogsessies gehouden met inwoners die deze enquête ingevuld hebben.

Toch blijkt vanuit Haaftenaren dat ze niet tevreden zijn over de communicatie en de participatie. Zo heeft Dingeman Rijken een enquête huis-aan-huis in Haaften en Tuil rondgebracht. “In totaal hebben we de enquête bij 1300 huishoudens door de brievenbus gedaan. Ik pak op wat de gemeente heeft laten liggen.” In deze enquête worden maar drie vragen gesteld. Wat is uw mening over de voorgenomen locatie in Haaften? Hoeveel asielzoekers vindt u acceptabel om in Haaften op te vangen? (Hierbij kan men kiezen uit 0, 50, 100, 150, 200, 250, 300 en 350). En: Heeft u verder nog opmerkingen? “Mensen reageren verschillend. 70 % geeft aan helemaal geen asielzoekers in Haaften te willen, terwijl 20 % zegt een opvang prima te vinden als het een opvang is voor 20 tot 50 asielzoekers. 10 % geeft aan dat een opvang van 150 mensen prima is en dat meer ook hartelijk welkom zijn.”

“Ook geven mensen aan dat deze enquête het eerste is wat ze over de asielzoekersopvang horen en niet tevreden zijn over de communicatie die er is geweest tussen de gemeente en de inwoners. In Haaften kregen wij huis-aan-huis een brief over een nieuw lichtplan en in Tuil kregen bewoners een persoonlijke online melding over nieuwe elektriciteitshuisjes, maar over de asielzoekersopvang kregen wij geen persoonlijke mededelingen.”

De gemeente geeft aan juist zo transparant mogelijk te willen zijn. “Toen wij in de enquête fase en de dialoogsessie fase zaten, hadden wij nog geen idee waar de locaties zouden komen. De enquête ging ook niet over het bepalen van een locatie. Die verantwoordelijkheid heeft het college. De enquête hebben wij destijds online verspreidt. Iedereen in West Betuwe kon meedoen”, geeft burgemeester Stoop aan.

Tijdens de demonstratie in Haaften was er boosheid, angst en onvrede te merken. “Wij blijven communiceren met mensen”, geeft wethouder De Geus aan. “Ook na de raadsvergadering van dinsdag 29 oktober kwamen verschillende inwoners naar mij toe met vragen over de asielzoekersopvang. Ik kan niet alle boosheid en angst wegnemen, maar mensen krijgen wel meer begrip.” Naast het direct communiceren met bewoners werken wij ook continue aan de ‘vragen & antwoorden’ over de Spreidingswet op de website van de gemeente.

Eerder zou de gemeente op 1 november een definitief besluit nemen over de plekken van de opvanglocaties voor asielzoekers. Dit besluit zou voor 1 november aan de provincie worden doorgegeven. Omwonenden en raadsleden lieten weten dat dit te kort dag was. Hierop heeft het college op 23 oktober besloten deze beslissingen uit te stellen tot halverwege januari 2025. “Let wel: als de Spreidingswet er nog is”, benadrukte burgemeester Servaas Stoop. Dus als de Spreidingswet niet meer geldig is, stopt het college direct met de voorbereidingen van deze wet. Baudet gaf dinsdagmorgen 29 oktober aan dat dankzij de massale demonstratie het definitieve besluit was uitgesteld. Dit klopt dus niet, want op 23 oktober was deze beslissing al uitgesteld.

De Spreidingswet

De Spreidingswet is een Nederlandse wet die ervoor zorgt dat asielzoekers beter over het land worden verdeeld. Elke gemeente krijgt verplicht een bepaald aantal asielzoekers toegewezen, afhankelijk van hun grootte en mogelijkheden. West Betuwe moet voor 331 opvangplekken voor asielzoekers zorgen.

De vorige regering voerde de Spreidingswet in elke gemeente krijgt op basis van gegevens over welvaart, opleiding en arbeidsmarktdeelname van de gemeente een X aantal asielzoekers toegewezen. Zo heeft West Betuwe er 331 toebedeeld, Culemborg 176, Tiel 212, Buren 174 en Neder-Betuwe 145.

Op dit moment geldt de Spreidingswet, maar het nieuwe kabinet wil deze wet intrekken. Om de wet in te trekken moet de wet nog langs de Tweede Kamer en langs de Eerste Kamer. Eind dit jaar komt hier naar alle waarschijnlijkheid meer duidelijkheid over en weet ook gemeente West Betuwe of ze aan deze wet moeten blijven voldoen. Tot die tijd neemt West Betuwe geen onomkeerbare beslissingen. Als de wet wel door gaat moeten de locaties 1 juli 2025 beschikbaar zijn. Toch heeft het COA aan gemeente West Betuwe aangegeven dat het minimaal 1 tot 1,5 jaar duurt voordat er een voorziening zou kunnen staan.

Als de Spreidingswet wordt ingetrokken stopt ook de gemeente met de Spreidingswet.