David heeft alle handelingen bij de aanschaf van een bril in eigen hand
Wijk en Aalburg – “Iemand die bij een opticien binnenstapt, heeft een probleem dat opgelost moet worden. Maar mensen willen vaak helemaal geen bril, weten dat het tijd kost om eraan te wennen en het kost nog flink geld ook. Al deze negatieve dingen moet ik zien om te buigen naar iets positiefs: naar een goede kijkervaring. Dat moet zorgvuldig gebeuren.” Aan het woord is David van Helden (44) uit Drongelen. Hij vertelt graag over zijn werk als opticien.
Het eerste contact met een klant is bijna altijd een oogmeting. De techniek daarvoor is de afgelopen jaren sterk gemoderniseerd, waardoor het makkelijker en sneller gaat.
Met een zogeheten autorefractor wordt al 80 procent van de sterkte bepaald zonder dat de klant iets hoeft te doen. Daarna gaat David met een phoropter finetunen.
Vroeger werden daarvoor pasbrillen met losse glaasjes gebruikt, tegenwoordig kan dit volledig digitaal en hoeft de opticien niet meer met zijn neus op de klant te zitten. De klant geeft bij iedere stap aan of er verbetering of verslechtering is.
Opleiding optiek
David: “Voor de oogmeting wordt een vaste lijn gevolgd, die vervolgens tig uitzonderingen heeft. Er komt veel natuurkunde aan te pas. De kennis over het oog en het opmeten heb ik opgedaan in een vierjarige mbo-opleiding optiek.
‘Er komt bij de meting veel natuur-kunde aan te pas’
Dat was heel pittig, misschien ook omdat er geen hbo-opleiding in deze richting bestaat. Van de zesendertig mensen die aan de start stonden, deden er slechts zes examen.”
Montuur
Na de oogmeting kan de klant een montuur uitzoeken. De klant kijkt naar wat mooi is en wat lekker zit. Als opticien kijkt David verder: past de bril echt goed? Zitten er geen materialen in waar de klant allergisch voor is? Worden de glazen niet te groot? Bij min-glazen lijken ogen kleiner en bij plus-glazen juist groter. Bij een groot montuur valt dat meer op.
Ook kan een bril te zwaar worden en afzakken. Dat speelt vooral bij grotere oogafwijkingen, omdat er dan dikkere glazen nodig zijn. David: “Een oogmeting kan dan nog zo goed zijn, bij het uitzoeken van een bril kan het weer misgaan en uiteindelijk zorgen voor een negatieve kijkervaring.”
Vanuit eigen ervaring weet David dat dit in grote optiekketens regelmatig het geval is: “De oogmeting en het uitzoeken van een bril gebeurt vaak door verschillende medewerkers, waardoor belangrijke informatie gemist wordt.”
Glazen kiezen
In zijn eenmanszaak – Kroon Optiek in Wijk en Aalburg – doorloopt David zelf alle stappen bij de aanschaf van een bril. Dat geldt dus ook voor het uitzoeken van de glazen. Hoe dunner het glas dat gekozen wordt, hoe hoger de prijs. Maar de bril wordt er wel lichter door en het aanzicht mooier. Het bestellen van de gekozen glazen is vervolgens een nauwkeurig werkje waarbij de juiste opties aangevinkt moeten worden.
Enkele dagen later komen de bestelde glazen als ronde schijven binnen. Op iedere schijf staan verschillende merktekentjes, waaronder de plek waar de pupil van de klant zich bevindt.
Met een speciaal apparaat maakt David mallen van het montuur. Deze worden gebruikt om de juiste vorm uit de ronde schijven te slijpen. Een nauwkeurig werkje dat David alleen doet voor openingstijd van zijn winkel en als er geen afspraken zijn met klanten.
Ketens
David: “Grote ketens besteden dit werk vaak uit aan een inslijpatelier, omdat het eigen personeel het niet goed genoeg kan. Doordat de opleiding tot opticien moeilijk is, zijn er onvoldoende opticiens. Grote ketens lossen dit op door intern cursussen te geven, oftewel door kunstjes aan te leren.
Beperkt opgeleide mensen en het opknippen van de verschillende werkzaamheden zorgen ervoor dat gemiddeld 30 procent van de brillen opnieuw gemaakt moet worden. Toen ik bij een keten werkte, had ik dus veel ontevreden klanten aan de balie. Regelmatig leidt dit tot vertrek van volledig opgeleide opticiens.”
Klantcontact en concentratie
Als de glazen in het montuur zitten, kan de bril worden opgehaald. David: “Oogmetingen en het uitzoeken van brillen gaan op afspraak. Ik doe er vijf op een dag. Dit directe werken met mensen vind ik het leukste. Bestellen en slijpen gebeurt als de winkel nog dicht is, omdat dit concentratie vraagt. Mensen die een bril op komen halen, stappen onverwachts binnen. Voor mij is dat altijd rommelig en daardoor het minst leuke onderdeel. Als het montuur al goed paste bij het uitzoeken, hoeft er ook weinig meer afgesteld te worden.”
Hoewel er een tekort is aan volledig opgeleide opticiens, verwacht David dat zijn vak de langste tijd heeft gehad: “De optiekbranche draait op vergrijzing. Die piekt in 2030, daarna is er een afname. Daarnaast verbetert de techniek van de inplantlenzen. Er komt een moment dat je zo’n nieuwe lens kunt afstellen op de behoefte van de klant.”