Aanleg van derde haven in Werkendam blijkt goedkoper dan gedacht
Werkendam - De aanleg van een derde haven in Werkendam is een haalbare kaart. Dat blijkt uit een onderzoek dat de gemeente Altena samen met het Rijksregiebureau Maritieme Maakindustrie uitvoerde. De verwachte kosten liggen met circa 68 miljoen euro fors lager dan eerdere schattingen van rond de 100 miljoen euro.
Het verhaal is bekend. De haven in Werkendam speelt een belangrijke rol in de binnenvaart en de maritieme maakindustrie. Met de Beatrixhaven en de Biesboschhaven functioneert Werkendam al als een ‘one-stop-shop’ voor nieuwbouw, afbouw, ombouw en onderhoud van schepen.
De sector draagt bij aan innovatie en verduurzaming van de scheepvaart, maar zorgt ook voor een aanzienlijk deel van de werkgelegenheid in Altena.
Het maritieme cluster biedt meer dan 2.000 directe banen en 400 tot 600 indirecte banen; goed voor 11 procent van de totale werkgelegenheid binnen de gemeente.
Er is echter ook al lange tijd een groot tekort aan ruimte in de Werkendamse haven.
Wens voor derde haven
“Vanuit de ondernemers komt de nadrukkelijke wens voor meer kadelengte en extra watergebonden bedrijventerrein”, legt wethouder Wendy van Ooijen tijdens de presentatie van de onderzoeksuitkomsten nog eens uit.
“Zonder uitbreiding kunnen zij niet groeien en hun ambities realiseren. In het slechtste geval vertrekken bedrijven uit Werkendam en verliest de gemeente haar unieke positie in deze strategische markt.”
Drie sporen
En dus werkt de gemeente op dit moment langs drie sporen aan de ontwikkeling van de haven. Allereerst wordt gewerkt aan de realisatie van een insteekhaven, waarvoor de voorbereidingen al zijn gestart. Daarnaast liggen er een havenstrategie en programmakaders bij de gemeenteraad ter vaststelling.
Het derde spoor is de verkenning van een mogelijke derde haven.
“Het afgelopen jaar is gebruikt om de haalbaarheid van een derde haven te onderzoeken”, vertelt wethouder Hans Tanis. “De conclusie van het onderzoek: de aanleg van een derde haven is economisch en milieutechnisch mogelijk, maar er zijn nog wel vervolgstappen nodig.”
Verschillende varianten
Het onderzoek keek naar verschillende varianten: een kleine, een middelgrote en een grote variant.
Het college geeft de voorkeur aan de middelgrote variant, met ongeveer 4,3 hectare extra haventerrein en circa 1.340 meter extra kadelengte. De nieuwe haven wordt gepland aan de rand van het industrieterrein Bandijk.
Meer vraag
De middelgrote variant is niet groot genoeg om helemaal aan de huidige vraag van de maritieme bedrijven te voldoen, die ongeveer 6,5 hectare en 1.500 tot 2.600 meter kadelengte extra nodig hebben. Toch is het een aanzienlijke stap om meer ruimte voor het cluster te creëren.
Een grotere variant is voor het college geen optie, omdat daarvoor te veel bestaande bedrijven zouden moeten wijken en de gevolgen voor de omgeving te groot zouden zijn.
68 miljoen euro
De kosten voor de middelgrote variant bedragen naar schatting circa 68 miljoen euro. Ongeveer de helft daarvan kan terugverdiend worden via de verkoop van grond. De rest kan worden betaald met inkomsten uit havengelden of bijdragen van bedrijven. Er wordt ook gekeken naar subsidies van de landelijke overheid en Europa om de nieuwe haven te financieren. Daarbij gaat het vooral om gelden uit programma’s voor de scheepsbouw en Defensie, die ook belang hebben bij een sterke maritieme sector, zeker gezien de huidige geopolitieke situatie. Het onderzoek laat zien dat de plannen op deze manier betaalbaar zijn.
In het geschatte bedrag is ook de aanleg van een nieuwe ontsluitingsweg opgenomen, voor circa 9 miljoen euro, omdat het gebied beter bereikbaar moet worden gemaakt. De huidige weg over de Biesboschsluis volstaat niet.
Weinig grote obstakels verwacht
Volgens de gemeente zijn er verder weinig grote obstakels voor de aanleg van de derde haven. Er worden bijvoorbeeld geen grote stikstofproblemen verwacht.
Ook is samen met Rijkswaterstaat gekeken of de haven de rivier de Merwede beïnvloedt. Daaruit blijkt dat de uitbreiding geen problemen geeft voor de doorstroming of de scheepvaart. Omdat de nieuwe haven dicht bij Natura 2000-gebieden ligt, moet er wel voorzichtig worden omgegaan met natuur en waterveiligheid.
De gemeente zegt dat daarvoor passende maatregelen worden genomen. Ook maakt watercompensatie deel uit van het plan.
Langetermijn
Hoewel de haalbaarheid is aangetoond, rekent men niet op een snelle realisatie. “Het is utopie om te denken dat de haven binnen vijf jaar klaar is”, zegt Harry Cornet, voorzitter van Werkendam Maritime Industries (WMI), dat 52 bedrijven vertegenwoordigt.
Tanis haakt aan: “Er moet nog veel gebeuren. Bij grote woningbouwprojecten rekenen we vaak op zeven jaar tot realisatie. Bij de aanleg van een haven kun je eerder aan minimaal tien jaar denken.” In een samenvatting van alle onderzoeken gaat men zelfs uit van 2039.
Schouders eronder
Toch zijn Cornet en Marco Hoogendoorn, die als WMI-bestuurslid ook bij de toelichting van het onderzoek aanwezig was, tevreden met de stappen die al zijn gezet: “Samen met de gemeente zetten wij onze schouders eronder en dragen we bij aan de ontwikkeling en uitbreiding van de haven.”
Nieuwe raad aan zet
Het haalbaarheidsonderzoek geeft genoeg informatie om de volgende stap te zetten richting de bouw van de derde haven. De gemeenteraad moet binnenkort beslissen of Altena doorgaat met de plannen. Dit zal uiteraard pas na de installatie van de nieuwe raad zijn.
Het college werkt, mede op basis van het nieuwe bestuursakkoord, een plan uit met duidelijke fases en momenten waarop wordt beoordeeld of het project doorgaat of stopt. Daarna bepaalt de gemeenteraad wat er verder gebeurt.
‘Succes samen opgebouwd’
Tanis concludeert: “Het succes van onze haven is altijd iets geweest dat we samen hebben opgebouwd: ondernemers, bewoners én de gemeente. Met deze stappen zetten we koers naar een derde haven.
We blijven volop in gesprek met de betrokken partijen, want alleen samen kunnen wij dit tot een succes maken. Niet alleen Werkendam rekent op ons, maar de hele Nederlandse maakindustrie heeft ons hard nodig.”