Nieuw: werkgroep oude instrumenten
Marjon de Lange
Tiel - Toen Toine Bäcker in 2019 met pensioen ging is hij uit beeld verdwenen. Hij was 47 jaar technisch onderwijsassistent op het Tielse Lingecollege en zorgde er in die tijd onder andere voor dat vele duizenden leerlingen hun practica zoals voor natuur- en scheikunde konden doen.
Het Tielse Lingecollege heeft een lange geschiedenis. Het ontstond uit de vroegere MMS, HBS en het Tielse Gymnasium. Het beschikte daardoor over een grote en unieke collectie historische apparaten die voor natuurkunde en scheikunde gebruikt werden. Door de samenvoeging soms zelf dubbele, met echte stukken antiek in de collectie.
Na het afscheid van Toine van ‘zijn school’ werd de school verbouwd, gemoderniseerd. De complete collectie instrumenten werd ingepakt om, tot Toine’s grote spijt, niet meer uitgepakt te worden. De antieke apparaten dreigden zelfs afgedankt te worden. Ze dienden ooit voor het bewijzen van een natuurkundige of scheikundige reactie in de klas, ruim voor de komst van de computer en zonder dat er beeldmateriaal bestond.
80 dozen instrumenten
Toine was gelukkig actief lid van de Tielse Oudheidkamer die ook een werkgroep voor archeologen heeft (de BATO Beoefenaars Archeologie Tiel en Omstreken) en zij ontfermden zich over de grote verzameling en de school heeft er officieel afstand van gedaan. Het waren maar liefst 80 dozen vol! Toine kwam op het goede idee om een aantal van de instrumenten te presenteren op een avond van Natuurkundig Gezelschap Physica, één van de oudste verenigingen van Tiel. Onder de aanwezigen waren onder andere Peter van der Donk en Jan Boogaardt en zij wilden graag gezamenlijk aan de slag gaan met de collectie.
Profielwerkstuk
Het idee werd geopperd om de collectie in kaart te brengen. De samenwerking tussen de Oudheidkamer/BATO en Physica kreeg hulp uit onverwachte hoek toen twee leerlingen van vwo-5 eind 2023 op zoek waren naar een onderwerp voor hun Profielwerkstuk (PWS). Zij werkten ruim een jaar aan het behoud van de museale collectie natuurkundige voorwerpen en hebben er een bestemming voor gezocht, zodat deze bijzondere artikelen bewaard bleven en er bovendien iets mee gedaan werd. Ze ontwierpen een logo en richten een website in, die thans nog altijd de database is voor wat uitgroeide tot een aparte werkgroep binnen de oudheidkamer.
Nieuwe werkgroep
De werkgroep kreeg de naam: NITO dat staat voor Natuurkundige Instrumenten Tiel en Omstreken (met een knipoog naar de BATO, wiens onderkomen zij ook mogen gebruiken). De leden van de NITO zijn nog altijd bezig met het in kaart brengen van alle stukken. Ze worden bestudeerd, gerepareerd, gedocumenteerd en artikel voor artikel in de database gezet, uiteraard met een foto.
Ontbrekende gegevens worden gezocht op internet, maar ze halen ook een schat aan informatie uit naslagwerken zoals catalogi die de school bewaard heeft, de oudste stamt zelfs uit 1866.
Wie dat wil kan thuis de collectie bekijken, via de website van de Tielse Oudheidkamer(https://www.oudheidkamer-tiel.nl/nito.php).
De werkgroep komt iedere dinsdagavond bijeen vanaf 19:30 uur aan de Buitenbulkweg in Tiel; persoonlijk de bijzondere instrumenten bewonderen of meehelpen kan altijd.