Wikipedia is al 25 jaar up-to-date
Tiel - Dit jaar bestaat Wikipedia, de wereldwijde gratis encyclopedie, 25 jaar. Zo’n 250.000 vrijwilligers verzamelen informatie, schrijven artikelen en controleren elkaars bijdragen voor dit online platform. Toos Groen uit Tiel is één van deze zogeheten ‘Wikipedianen’. “Ik kies zelf onderwerpen maar mijn mening daarover is niet relevant. Het gaat om feiten.”
Groen, inmiddels gepensioneerd, is min of meer per toeval bij Wikipedia betrokken geraakt. In 2009 ontdekt ze een fout in een tekst over een onderwerp waar ze veel vanaf weet. Via Wikipedia meldt ze dat aan de schrijver van het stuk en krijgt een enthousiaste reactie terug.
Zo begint het balletje voor haar te rollen. “Die schrijver stimuleerde me om zelf ook actief te gaan bijdragen en heeft me daarbij nog een tijdje gecoacht. Iedereen die wil gaan schrijven voor Wikipedia kan vragen om begeleiding, maar dat is niet verplicht. Net zo min als het volgen van trainingen. Wikipedia is tenslotte een open platform, voor en door iedereen”, aldus Groen.
Honderden artikelen
Inmiddels heeft Groen meer dan vijfhonderd artikelen geschreven en vele andere herzien. Haar motivatie? “Ik schrijf graag en Wikipedia is een kwalitatief goed platform. Het is ook een mooie aanleiding om me te verdiepen in interessante onderwerpen.” Groen schrijft veel biografieën van kunstenaars, schrijvers, politici en activisten.
Ook erfgoed en de Tweede Wereldoorlog kunnen rekenen op haar aandacht. “Ik kies bij voorkeur onderwerpen die op Wikipedia nog onderbelicht zijn. Denk bijvoorbeeld aan de rol van vrouwen in de geschiedenis. Veruit de meeste Wikipedianen zijn mannen en dat zie je terug in het aanbod van artikelen. Daarom ben ik ook lid geworden van een interne werkgroep die iets aan die onbalans wil doen door meer ‘vrouwelijke’ thema’s aan te bieden.
Maar ik pak ook andere, actuele onderwerpen op, zoals een biografie van tv-presentator Israel van Dorsten.”
Schrijven en schrappen
‘Mijn mening is niet relevant’
Het proces begint steevast met onderzoek: het verzamelen van informatie uit allerlei bronnen. Daarna is het schrijven, schrappen en overleggen. “Veel Wikipedia-artikelen hebben meerdere auteurs, maar ik doe het meeste zelf. Ook de fotografie, al kun je daar gespecialiseerde vrijwilligers voor benaderen”, vertelt ze.
Zodra een bijdrage op Wikipedia verschijnt, kan iedereen de tekst bewerken of erop reageren. Bij elk artikel zit een link naar een overlegpagina, waar aanvullingen en wijzigingsvoorstellen met anderen worden gedeeld. “Fouten worden over het algemeen heel snel gesignaleerd. Ook wordt kritisch gekeken naar de bronvermeldingen: die moeten kloppen en betrouwbaar zijn
Echt klaar is een artikel nooit, want het proces van reviseren en actualiseren blijft doorlopen, zelfs als ik er niet meer bij betrokken ben”, aldus Groen.
Discussie
‘Mijn mening is niet relevant’
Wie denkt via Wikipedia reclame te kunnen maken of het gebruikt om politieke meningen te ventileren, wordt in dit systeem ook snel tot de orde geroepen door de internationale gemeenschap. “Bij controversiële onderwerpen zoals de oorlog tussen Israël en de Palestijnen kan soms een stevige discussie ontstaan, bijvoorbeeld over de woordkeuze. Discussie is goed, maar als het nodig is, grijpt een moderator in en hakt knopen door.”
Persoonlijke gegevens van de vrijwilligers zijn niet openbaar: schrijvers blijven anoniem of gebruiken een pseudoniem. Je hoeft zelfs geen account aan te maken als je dat niet wil. Dat gebeurt niet alleen voor de veiligheid, maar ook omdat de inhoud van artikelen belangrijker is dan de makers.
Impact
Alhoewel Groen zelf bepaalt hoe vaak en hoe lang ze actief is voor Wikipedia, zijn er ook onderwerpen die meer tijd blijken te vragen dan verwacht, zoals de inventarisatie van Stolpersteine in Nederland. “Een relevant onderwerp, maar ik was daardoor een tijdje meer dan twintig uur per week bezig voor Wikipedia. Inmiddels hou ik het bij zo’n twee uur per dag.”
Anoniem
Alhoewel de makers anoniem blijven, is het wel dankbaar werk. Bijna achteloos vertelt Groen dat haar artikel over Israel van Dorsten ongeveer 50.000 keer is gelezen en een stuk over auteur Roxane van Iperen al meer dan 250.000 keer. Aantallen waar een dagbladjournalist meestal alleen van kan dromen.
Wereldwijd wordt Wikipedia elke maand meer dan 15 miljard keer gratis geraadpleegd, waarmee het tot de top 10 van best bezochte websites ter wereld behoort.
De onafhankelijke, democratisch samengestelde informatie op het kennisplatform voorziet blijkbaar in een grote behoefte.
Dat Wikipedia dankzij donateurs gratis en anoniem kan worden geraadpleegd, draagt ook bij aan die populariteit.
Enige uit Tiel
Wikipedia kent 300 verschillende taalversies. Groen werkt mee aan de Nederlandstalige versie en is, voor zover ze weet, op dit moment de enige actieve bijdrager in Tiel. “Er was ooit een groepje dat regelmatig bij elkaar kwam in het WikiCafé in de Tielse bibliotheek, maar dat is helaas in coronatijd ter ziele gegaan. Jammer, want dit werk is leuk én relevant. Ik ontmoet andere vrijwilligers nu vooral op de maandelijkse Wiki-zaterdag op het kantoor in Utrecht. Ook dat is niet verplicht. In Utrecht zit ook de kleine Nederlandse staf van betaalde medewerkers.
Die schrijven zelf niet mee, maar ondersteunen de organisatie” legt ze uit.
Meer weten
Wil je meer weten over Wikipedia of overweeg je om zelf ook te gaan bijdragen?
Kijk dan op nl.wikipedia.org.
Wie niet graag schrijft, kan zich ook alleen op onderzoek of fotografie richten.
En reageren op artikelen kan altijd.