Afscheid van dirigent Gonny gaat iets uit de maat
Astrid Pel
Tiel- Het Passieconcert van zondag 22 maart door het Tiels Madrigaal Koor breekt ongewild dit jaar met verschillende tradities. Het is in Buren, niet in Tiel en vindt ook een week eerder plaats dan gebruikelijk. Dan blijkt dit ook nog eens het afscheidsconcert van de gewaardeerde dirigent Gonny van der Maten te zijn.
Het koor moest al vaker uitwijken vanwege de restauratiewerkzaamheden aan de St. Maartenskerk in Tiel. Het decor van de Lambertuskerk in Buren als Passieconcert is natuurlijk wel schitterend. “Ik heb er nog nooit een concert gegeven en dat dit dan meteen mijn afscheid is, dat is wel apart”, zegt Gonny.
Gonny van der Maten is een grote naam in de wereld van de orgel- en koormuziek. Zij werd geboren in Amsterdam, waar zij ook haar opleiding aan het Sweelinck Conservatorium volgde, met als orgel-hoofdvakdocent Albert de Klerk. In 1984 behaalde zij cum laude het Diploma Uitvoerend Musicus en in 1985 het Diploma Kerkmuziek.
Ridder
Daarna is zij lange tijd werkzaam geweest als concertorganist, kerkmusicus, dirigent en orgeldocent. Deze muzikale duizendpoot heeft een uitgebreide concertpraktijk, zowel solo als in combinatie met ensembles. In 2022 is zij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
In september 2018 begon zij als dirigent van het Tiels Madrigaal Koor (TMK). “Ik heb gesolliciteerd en werd aangenomen. Toen had ik nog niet veel ervaring met een dergelijk koor, maar had ik wel al veel kerkkoren geleid en allerlei andere koren begeleid op het orgel. Van huis uit ben ik organist.”
Voor degenen die niet zo thuis zijn in de muziek van een paar eeuwen geleden: Een madrigaal is een kort meerstemmig lied voor een groep zangers. Deze muziekvorm was vooral populair in de Renaissance en doorgaans niet-religieus van aard waardoor het vaak ook wordt uitgevoerd als kamermuziek.
Het koor uit Tiel, dat al in 1966 werd opgericht, zet deze traditionele muziekstijl voort en vond in Gonny een bezielende en kundige leider. “Ik vind dit erg leuk om te doen. Het verrijkt ook mijn hele muziekleven.”
Zij vervolgt: “Tot 2018 had ik eigenlijk alleen maar als organist koren begeleid. Het is toch heel anders als je zelf een koor dirigeert dan wanneer je van achter je orgel doet wat een andere dirigent aangeeft. Ik heb zelf ideeën over hoe de muziek moet klinken en hoe die geïnterpreteerd kan worden en dat kun je als dirigent beter tot uitvoering brengen.”
A capella
Het koor dat een vaste groep van zo’n dertig leden heeft, zingt ook vaak a capella, dus zonder instrumenten erbij. Elk jaar is het TMK betrokken bij de concerten in de Goede Week voor Pasen. Evenals bij de jaarlijkse plechtigheid tijdens Dodenherdenking in de St. Maartenskerk.
De afgelopen jaren was Gonny vaste dirigent van vier koren. Nu zijn het er nog drie en na dit afscheidsconcert in Buren nog maar twee, in Nijmegen en Amersfoort. Begin september wordt zij 67 jaar en met alles wat zij er nog omheen doet, heeft zij besloten om haar koorwerk langzaamaan af te bouwen.
Bij het Tiels Madrigaal Koor zijn de vrouwen in de meerderheid vertelt zij: “We hebben 4 tenoren, 5 bassen, 10 sopranen en 10 alten. We kunnen nog wel wat mannenstemmen gebruiken.”
Breed spectrum
Wat de dirigente vooral gaat missen is de gevarieerdheid in het programma. “Met dit koor kun je een heel spectrum van muziek ten gehore brengen. Dat is mooi. De begeleiding op het orgel van Jonathan Kooman in de St. Maartenskerk is ook altijd geweldig. Hij is er ook bij als organist in Buren de 22e.”
Naast een muzikale band is er ook op persoonlijk vlak iets moois gegroeid tussen de dirigent en het koor. Zij geeft aan dat er is altijd een intense samenwerking geweest is met veel respect over en weer. “We hebben veel gelachen en ook verdrietige momenten samen beleefd zoals wanneer koorleden of mensen daar omheen overleden. Ook de coronatijd hebben we samen meegemaakt en hoe vervelend dat ook was, het schept wel een band. Ik ga ze zeker missen.”
‘Zie de mens!’
Het bijzondere concert heeft de titel ‘Zie de Mens!’ gekregen en laat passiemuziek in de vorm van motetten van Jan Dismas Zelenka horen.
Zelenka, was van oorsprong een Tsjech en een tijdgenoot van Bach (18e eeuw) en werd door hem zeer bewonderd. Er zijn ook koralen uit Bachs Matthäus Passion toegevoegd aan het programma.
Een koraal is een kort, van oorsprong eenstemmig, protestants gezang.
De melodie ligt gemakkelijk in het oor.
Vaak bestaat een koraal uit drie delen: een openingszin, een herhaling daarvan en een slotzin.
Gonny van Maten besluit: “Het orgel en de kerk in Buren zijn een mooie vervanger voor dit concert, maar ik hoop dat mijn opvolgster niet al te lang meer hoeft te wachten totdat zij met het koor weer in de St. Maartenskerk terecht kan.”
Het concert begint om 15:00 uur in de St. Lambertuskerk in Buren.
Kaarten zijn te koop via www.tielsmadrigaalkoor.nl.