Sociale gevolgen van ruilverkaveling
Jos Witjes
West Betuwe - Na de oorlog kwam de ruilverkaveling in de Betuwe pas echt op gang. Dat had landschappelijke gevolgen maar ook sociale.
Het landschap in West Betuwe veranderde flink door de ruilverkaveling. Kleine landjes verdwenen ten gunste van grote lappen grond die gemakkelijker met machines bewerkt konden worden. Sloten en greppels verdwenen en nieuwe werden gegraven. De wegen die werden aangelegd waren recht en de nieuwe huizen werden onder een gemeenschappelijke architectuur gebouwd. Kenmerkend zijn ook de betonnen bruggen met de groene leuningen over sloten en vaarten.
De grootste verandering was wel dat bestaande hagen en afscheidingen werden gekapt en nieuwe werden ingeplant. Dat gaf de eerste jaren een bijzonder kaal beeld waar veel commentaar op was. Deze ontwikkelingen deden zich vooral voor ten zuiden van de Linge. Vanaf 1962, toen het gebied ten noorden van de rivier aan de beurt was, was het besef gegroeid dat recreatie, natuur en sportvoorzieningen onderdeel moesten zijn van de ruilverkaveling. Hier is te zien dat er minder eenheid van architectuur, erfinrichting en beplanting van wegen is.
De ruilverkaveling had ook grote sociale gevolgen. Doordat er nieuwe boerderijen werden gebouwd hoefden ouderen en jongeren niet meer bij elkaar te wonen. Ook de sanitaire voorzieningen verbeterden. Er kwamen douches in de nieuwe boerderijen. Sommige boeren hadden overigens wel moeite met het omgaan met deze nieuwe voorzieningen. Er zijn gevallen bekend van agrariërs die zich aan de pomp bleven wassen en de douchecabine gebruikten als opslagruimte voor de aardappelen. Voor jonge boeren werden cursussen georganiseerd in verbeterde bedrijfsvoering.
Voor de boerenvrouwen waren de veranderingen het meest ingrijpend. Ruilverkavelingscommissies gaven financiële cursussen voor deze doelgroep. De vrouwen werd geleerd twee geldpotjes te maken: een voor het voorhuis en een voor het achterhuis. Zo kon het huishoudgeld en het bedrijfsgeld gescheiden worden.
Verenigingen voor plattelandsvrouwen sloten zich bij deze volksontwikkeling aan. Organiseerden zij voor de ruilverkaveling vooral cursussen over huishouden en moederschap, erna ging het over moderne onderwerpen als opvoeding, woninginrichting en maatschappelijke onderwerpen. Er trad een enorme groei op van het aantal afdelingen van vereniging van plattelandsvrouwen. De cursussen waren zo’n succes dat in elk kern een dorpshuis werd opgericht. Op deze manier heeft de ruilverkaveling in grote mate bijgedragen aan de emancipatie van de (boeren) vrouw.
Dit artikel is aangeboden door de Historische Kring West-Betuwe.