Van walmeisje tot schippersvrouw
Wat begint als een ontmoeting in Krimpen aan den IJssel, groeit uit tot een leven op het water vol ervaringen, veranderingen en doorzettingsvermogen. In haar boek ‘Wrijfhout’ beschrijft Marije van Schaik (53) haar leven als jonge vrouw en moeder in de binnenvaart en geeft ze zo een inkijk in het dynamische leven van een schippersgezin rond de eeuwwisseling.
Krimpen a/d IJssel - Als 17-jarig meisje had Marije van Schaik haar toekomst nog helder voor ogen: ze volgde een opleiding tot secretaresse in Rotterdam en leidde een leven aan wal in haar geboortedorp Krimpen. Tot ze daar een schipperszoon ontmoette. “Hij zei eigenlijk meteen: als je met mij verder wilt, moet je ook willen varen”, vertelt ze. Die keuze maakte ze. Op haar negentiende trouwde ze en verruilde ze een huis voor een schip. “Wij kochten geen woning, maar een schip. En daar begon ons leven samen.”
Dat leven op het water was wennen. In een tijd zonder mobiele telefoons of internet betekende varen ook: afstand van familie en vrienden. “Je laat je vertrouwde leven achter en stapt in een totaal andere wereld,” zegt Marije. Toch voelde het al snel als haar plek. “Ik heb er geen moment spijt van gehad.”
Samen met haar man bouwde ze een bestaan op in de binnenvaart, een sector die ze omschrijft als dynamisch en soms onvoorspelbaar. Het stel kreeg vier kinderen, twee zoons en twee dochters, die deels opgroeiden aan boord en deels doordeweeks op een internaat verbleven. “Dat was soms lastig”, erkent Marije. “Je bent moeder, maar ook ondernemer. Het schip en het werk vragen veel. Dan voel je je wel eens schuldig of je je kinderen genoeg kunt geven.”
Het leven in de binnenvaart kende verschillende fases, met pieken en dalen. Zo volgde er later ook een scheiding, die een nieuwe wending gaf aan haar leven. Marije ging weer in Krimpen aan den IJssel wonen, maar werkt nog altijd in de binnenvaart als aflosschipper, waarbij ze op tijdelijke basis schepen bestuurt. “Ervaring heb ik genoeg.”
De balans tussen gezin en werk vormt een leidraad in Wrijfhout. De titel verwijst naar een houten balk langs de zijkant van een schip die bescherming biedt tegen stoten van buitenaf. “Zo heb ik ook geprobeerd mijn kinderen te beschermen,” legt Marije uit. “Tegen de gevaren van het leven op het water, maar ook tegen teleurstellingen.”
Het gezin maakte in de loop der jaren veel mee: uitdagingen, maar ook tegenslagen. Zo was er een brand aan boord en zonk één van hun schepen op het IJsselmeer na een onverwachte golfslag. “Dan merk je hoe kwetsbaar je bent,” zegt ze. “Maar we zijn er altijd weer bovenop gekomen.”
Het idee om haar verhaal op papier te zetten ontstond toen ze oma werd. “Mijn kinderen weten hoe het was, maar mijn kleinkinderen niet. Ik wilde vastleggen waar wij vandaan komen.” Aan de hand van dagboeken die ze jarenlang bijhield, tekende ze haar schippersleven op. “Ik heb een tijdlijn gemaakt van 1990 tot 2020 en ben alles gaan teruglezen. Dan komt alles vanzelf weer boven.” Aanvankelijk was het boek alleen bedoeld voor haar familie. Gaandeweg besefte ze dat haar verhaal ook voor anderen interessant kon zijn, zeker in een streek waar veel mensen affiniteit hebben met de binnenvaart. “Ik hoor om me heen dat mensen nieuwsgierig zijn naar dat leven.”
Wrijfhout is geen technisch boek over schepen, maar een persoonlijk relaas. Achterin is een verklarende woordenlijst opgenomen voor lezers die minder bekend zijn met de vaktermen uit de binnenvaart. “Het leest vlot en neemt je mee in mijn wereld.”
‘Je laat je vertrouwde leven achter en stapt in een totaal andere wereld, met het leven aan boord als nieuw thuis’
Hoewel ze openhartig schrijft, heeft ze bewust niet alles gedeeld. “Je wilt je gezin ook beschermen. Het is mijn verhaal, maar zij komen er wel in voor.” Haar kinderen, de oudste inmiddels 33 en de jongste 25, stonden er verschillend tegenover. “Ze vinden het spannend, maar ze weten dat ik respectvol met hun verhaal ben omgegaan.” De eerste reacties zijn positief. “Iemand zei dat ze niet kon stoppen met lezen. Dat is het mooiste compliment dat je kunt krijgen.” Voor Marije voelt het boek als een afgeronde periode, maar niet als een slot. Ze is nog altijd actief in de binnenvaart en sluit niet uit dat er ooit een vervolg komt. “Er zijn nog genoeg verhalen over”, zegt ze met een glimlach.
Wrijfhout is verkrijgbaar bij boekhandel Brugzicht in Krimpen aan den IJssel en tevens te bestellen via wrijfhout@yahoo.com.