Eerst CDA, maar uiteindelijk toch weer SGP
Molenlanden - De VVD valt af, de ChristenUnie sluit aan en de balans tussen SGP en CDA viel bij Doe mee! uiteindelijk uit in het voordeel van de SGP. De combinatie Doe mee! Molenlanden, SGP en ChristenUnie vormt volgens informateur Willem Gradisen. de meest kansrijke basis voor een nieuwe coalitie.
In zijn verslag komt naar voren dat dit zeker geen vanzelfsprekendheid was. Doe mee!, dat wederom als grootste partij uit de verkiezingen kwam, had eerst een voorkeur voor een coalitie met ChristenUnie en VVD. Het CDA was nog een ‘reële optie om de meerderheid te versterken’.
Bij het eerste gesprek met de informateur sloot Doe mee! de SGP niet uit. Wel was het op dit moment de ‘minst passende partner, mede op basis van verschillen in politiek-bestuurlijke stijl, wijze van werken en maatschappelijke opvattingen.’
Teleurstelling bij de SGP
Opmerkelijk, want de twee partijen vormden de afgelopen vier jaar samen met de VVD de coalitie. ‘Doe mee! erkende dat dit geen gemakkelijke stap is om te zetten en dat dit tot teleurstelling kan leiden bij de SGP, vanwege de samenwerking die zakelijk goed ging’, stelt Gradisen in zijn verslag van de gesprekken. Het roer bij de lokale partij ging echter om. Donderdag 9 april kreeg Gradisen te horen dat een meerderheid van de fractie van Doe mee! niet kon instemmen met een coalitie waarvan het CDA onderdeel uitmaakt. ‘Op basis van deze uitkomst is de voorkeur van Doe mee! verschoven naar een coalitie bestaande uit Doe mee!, de SGP en de ChristenUnie.’
Inschattingsfout van Doe mee!-onderhandelaars
Deze mededeling maakte het voor formateur Gradisen noodzakelijk om een derde gespreksronde te voeren. ‘De Doe Mee!-onderhandelaars hebben aangegeven dat het een inschattingsfout is geweest ten aanzien van de haalbaarheid van de voorkeursvariant met het CDA’, schrijft Gradisen.
De combinatie Doe mee! Molenlanden, de SGP en de ChristenUnie werd door de SGP in het eerste gesprek beschreven als een vanzelfsprekende, passende en constructieve coalitie.
Gradisen: ‘Daarbij merken zij op dat de ChristenUnie een mogelijke brugfunctie kan vervullen tussen Doe mee! Molenlanden en de SGP, zowel inhoudelijk als in bestuurlijke stijl.’
Bij de SGP leidde de (mogelijke) keuze van Doe mee! voor een combinatie van Doe mee! met de ChristenUnie en het CDA (al dan niet verbreed met de VVD Molenlanden) tot onbegrip en teleurstelling, mede omdat volgens de informateur niet eerder is aangegeven dat spanningen uit recente complexe dossiers samenwerking in de weg zouden staan. ‘Doe mee! Molenlanden zal bij de keuze voor die optie het nodige moeten kunnen uitleggen aan de samenleving, aldus de onderhandelaars van de SGP.’ Op 13 april vond een gesprek tussen Doe mee! en SGP plaats, waarna beide partijen concludeerden dat er voldoende vertrouwen was om het formatieproces verder in te gaan.
Reflectiemoment voor het CDA
Het CDA toonde zich tegenover de informateur teleurgesteld over de voor hen onverwachte uitkomst van het fractieberaad van Doe mee!, waarbij hen de deur werd gewezen. De partij kijkt daarnaast in de spiegel. ‘Het CDA concludeert dat dit proces voor hen ook een reflectiemoment is in hoe tegen samenwerking met het CDA wordt aangekeken.’
Teleurstelling is er ook bij de VVD. De partij zat de afgelopen vier jaar in de coalitie, maar valt nu dus af. ‘De partij plaatst vraagtekens bij de solidariteit van de Doe mee!-fractie’, schrijft Gradisen. ‘De VVD Molenlanden noemt daarbij het belang van vertrouwen, mandaat en zorgvuldige afstemming.’