Beloftes voor 900 tot 1.100 nieuwe woningen: luchtkasteel of realiteit?
Geurt Mouthaan
Molenlanden - Nieuwe woningen in Molenlanden: in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen bieden vijf van de zes politieke partijen veelbelovende vergezichten. Zij gaan uit van een toename van 900 tot 1.100 huizen in de komende vier jaar. Het zou betekenen dat het gemiddelde van de jaarlijkse Molenlandse groei van de woningvoorraad (fors) omhoog gaat. Maar zijn die vergezichten gebouwd op vaste rots of op onbetrouwbare zandgrond?
In de strijd om de gunst van de kiezer schuwen Doe mee! (900 nieuwe woningen), SGP (1.100 nieuwe woningen), VVD (1.000 nieuwe woningen), ChristenUnie (1.000 nieuwe woningen) en Progressief Molenlanden (1.000 nieuwe woningen) de grote getallen niet. Op basis van hun verkiezingsprogramma’s zal het lied van de heipalen veelvuldig weerklinken in Molenlanden.
Belofte 800 woningen
Vier jaar geleden was de belofte van de coalitie Doe mee!, SGP en VVD om 800 woningen toe te voegen aan de woningbouwvoorraad. Inclusief tijdelijke onderkomens als tiny houses en mantelzorgwoningen en zorgappartementen is die belofte ingelost. Maar de partijen leggen de lat nu dus nog hoger.
Op zoek naar het fundament onder deze ambitieuze plannen komen als eerste meerdere nieuwbouwprojecten in Molenlanden in beeld, die vaak na ettelijke jaren voorbereiding de komende jaren hun voltooiing naderen.
De Overtuin
Zo staat de eerste fase van De Overtuin, Het Park, garant voor bijna zestig woningen op het terrein van Betondak. De verkoop is gestart.
Navraag bij projectontwikkelaar Synchroon leert dat het daarbij niet blijft. “Met ingang van 2027 is het de bedoeling om ieder jaar dertig woningen toe te voegen”, laat een woordvoerder weten. Dat biedt uitzicht op in ieder geval 150 woningen op deze locatie in de komende raadsperiode.
Locatie Mourik
In Groot-Ammers verrijzen aan de Bernhardstraat, de locatie Zaal Mourik, vijftig appartementen en 26 zorgwoningen. ‘Wanneer er geen bezwaarprocedure komt kan de bouw volgens planning eind dit jaar starten’, stelt initiatiefnemer Lek en Waard Wonen.
Achter de Wetering
Het nieuwbouwproject Achter de Wetering in Giessenburg bestaat uit totaal 102 woningen met een brede variatie aan woningtypes. De voorbereidingen zijn in een vergevorderd stadium en de start van de verkoop van de eerste fase staat gepland voor dit voorjaar.
Gemeentehuis
Hoornaar dan. Het voormalige gemeentehuis aan de Groeneweg is al gesloopt. Hier verrijzen de komende tijd 41 nieuwe huizen.
De laatste fase van Langerak Zuid gaat enkele tientallen huizen opleveren, net als in Streefkerk de locaties van de timmerfabriek (elf appartementen en vier twee-onder-een-kapwoningen, oplevering verwacht in 2027) en het Kooikerserf (34 woningen). Naar verwachting is de start van de bouw bij dit laatste project eind 2027. Opgeteld kom je zo al op bijna 500 woningen.
Dit deel van het fundament onder de verkiezingsbeloftes is behoorlijk stabiel. Maar kijk je naar andere projecten die partijen op navraag van deze krant noemen, dan verschuift de ondergrond van rots naar zand.
Nieuw-Lekkerland Oost
Zo is Nieuw-Lekkerland Oost, op papier goed voor 200 woningen, in de afgelopen jaren geen stap dichterbij gekomen. De geplande start van de bouw zou in 2025 zijn. Maar afgelopen jaar werd juist bekend dat gemeente en projectontwikkelaar teruggaan naar de tekentafel.
Vóór medio dit jaar moet duidelijk zijn of een nieuw plan überhaupt financieel haalbaar is. Gezien de lange periode van verdere voorbereidingen en de benodigde tijd om te bouwen is het uiterst onzeker dat de 200 woningen er daadwerkelijk in het eerste kwartaal van 2030 staan.
De Boomgaard
Een ander voorbeeld: de zestig woningen van De Boomgaard in Groot-Ammers dan. Op de website van dit nieuwbouwproject staat bij start bouw 2027 en bij oplevering van de woningen 2030. Om deze al mee te tellen, is een gok.
Of neem Oud-Alblas Zuid. Meerdere partijen rekenen met 84 woningen, terwijl burgemeester en wethouders in februari bekend maakten dat er nog maar 39 woningen in het nieuwste schetsontwerp staan.
En het is een plan dat zich nog in een zeer vroege fase bevindt. Waarbij eveneens het uitgangspunt dat daar daadwerkelijk nieuwe bewoners de sleutel gaan krijgen voorafgaand aan het tweede kwartaal van 2030 wel een erg positieve inschatting is.
Bij nieuwbouwproject Bleskensgraaf West (ruim tachtig woningen) is juist weer wel een belangrijke stap gezet, doordat de gemeente een akkoord wist te sluiten met twee van de drie grondeigenaren.
Wat ontbreekt in dit overzicht zijn meerdere kleinere nieuwbouwprojecten. Daarnaast zullen evenals in de voorgaande raadsperiode ook woningsplitsing en de toevoegingen van tiny houses, mantelzorgwoningen en zorgappartementen weer een bijdrage gaan leveren. Een goed voorbeeld van een mogelijke bijdrage in die laatste categorie zijn de plannen om 31 zorgwoningen te realiseren op het grasveld bij Plein 983 in Arkel.
Doe mee!: veiligheidsmarge
Terug naar de verkiezingsprogramma’s. “Tot 2030 schatten wij in dat er zo'n 900 woningen zijn gerealiseerd”, stelt mede-lijsttrekker Bob Brokking namens Doe mee!. “Met dat aantal blijven we aan de veilige kant.” De grootste partij van Molenlanden bouwt daarbij op twee vlakken een veiligheidsmarge in.
Ten eerste komt de teller als je alle door Doe mee! opgesomde nieuwbouwprojecten bij elkaar optelt op 1.143 huizen. Daarnaast is de toename van het aantal woningen zeker niet alleen afhankelijk van nieuwbouw. Onder meer woningsplitsing leverde in de afgelopen jaren een niet onaanzienlijke bijdrage.
Ook staan er diverse kleinere woningbouwprojecten in onder meer Bleskensgraaf, Goudriaan en Giessen-Oudekerk op de planning. Doe mee! neemt dit alles nog niet mee in de rekensom om op 900 te komen.
Onterecht is die nu al ingebouwde veiligheidsmarge niet. Nieuwbouwprojecten als Nieuw-Lekkerland Oost slepen zich jaar na jaar voort. Alles moet vanaf nu meezitten om de huizen op de locatie in het eerste kwartaal van 2030 op te leveren.
SGP: jaarlijks 275 woningen
De SGP neemt het onderdeel van woningsplitsing juist wel mee. Namens deze partij stelt raadslid Bas de Groot dat hun verkiezingsbelofte mede gebaseerd is op juist woningsplitsing. De Groot wijst op een nieuwe wet die beroepsprocedures gaat verkorten en woningsplitsing veel makkelijker moet maken. “Die ligt nu bij de Eerste Kamer”, licht hij toe.
Het zorgt er mede voor dat de op één na grootste partij in Molenlanden zich het meest ambitieus durft te tonen in het verkiezingsprogramma. De SGP heeft er vertrouwen in dat er voor het tweede kwartaal van 2030 maar liefst 1.100 nieuwe woningen bijkomen. “Wij willen niet alleen de bestaande plannen verder ontwikkelen, maar willen ook dat de gemeente een Masterplan Wonen opstelt. Hierin denken wij in mogelijkheden en kijken wij ook naar de periode 2030 tot 2040 met het ontwikkelen van 2.000 nieuwbouwwoningen en nemen hierin nieuwe woonvormen mee.”
Sleutels in handen
De woningsplitsing en andere methodes om het aantal woningen omhoog te krijgen, zal dus een behoorlijke duw in de rug moeten geven om de genoemde plus van 1.100 woningen te halen. Zeker omdat de SGP er net als Doe mee! van uitgaat dat bij plannen als Nieuw-Lekkerland Oost, Oud-Alblas Zuid, Bleskensgraaf West en Molenaarsgraaf Zuid nieuwe bewoners binnen nu en vier jaar daadwerkelijk de sleutels in handen zullen krijgen.
Maar De Groot halveert wel veiligheidshalve de ‘opbrengst’ van al deze nieuwbouwplannen. Veel positiever is hij over de kansen om bij met name de kleine kernen een ‘straatje erbij’ te bouwen en inbreilocaties te realiseren. Giessen-Oudekerk, Brandwijk, Wijngaarden, Hoogblokland en Schelluinen noemt hij als voorbeeld. “En zelfs voor Kinderdijk zien wij ruimte voor vijf nieuwe woningen.”
VVD: ‘Lastig, maar niet onmogelijk’
“Ambitieus zijn en streven naar 1.000 woningen toevoegen voor de komende periode is misschien lastig, maar echt niet onmogelijk.” Aan het woord is Arno van den Hof, die namens de VVD toelicht waarom de liberalen de lat zo hoog durven te leggen in hun verkiezingsprogramma.
Zij gaan ervan uit dat het haalbaar is om via die 1.000 huizen er ruwweg tweederde komen via nieuwbouw. “Daarnaast zien wij ook mogelijkheden om woningen te realiseren door herbestemming (van bijvoorbeeld bedrijfs- of agrarische bebouwing naar wonen) en woningsplitsing. We hebben veel grote boerderijen in ons gebied waarbij dit mogelijk is. En wij willen ook in de komende periode kijken hoe we beperkende regels en obstakels om dat te realiseren kunnen wegnemen.”
Progressief: ‘Actieve houding’
Bij Progressief Molenlanden staat eveneens het getal van 1.000 nieuwe woningen in het verkiezingsprogramma. De progressieve partij laat bij monde van fractievoorzitter Ferry van der Koelen weten vooral in te steken op een actieve houding van de gemeente zelf. “Er is de afgelopen periodes veel te veel aan de markt overgelaten. De markt bouwt alleen als er iets aan verdiend kan worden. Maar wonen is geen markt. De gemeente moet het stuur weer in handen nemen.”
Progressief Molenlanden wil dat doen door bijvoorbeeld corporaties te ondersteunen en actief grondbeleid te voeren, zoals bij grond die boeren achterlaten als zij stoppen. “Ons doel is om zo snel mogelijk de bouw van meer woningen in de planning te krijgen, bovenop wat nu al gepland staat”, vult Van der Koelen. “Dat kan als de gemeente zelf meer regie neemt en innovatief durft te denken.”
ChristenUnie: meer regie
De handtekening van de ChristenUnie staat onder een toename van 1.000 woningen. De actieve houding van Progressief Molenlanden weerklinkt ook bij deze christelijke partij. Lijsttrekker Pieter van Bruggen: “Wij zien een grote rol voor actief grondbeleid. Dit zorgt ook voor snellere besluitvorming en minder afhankelijkheid. De gemeente heeft dan veel meer regie. Onder andere over de planning en het tempo. De gemeente bepaalt dan wanneer de ontwikkeling start, welk woningbouwprogramma wordt uitgevoerd en hoe de fasering eruit ziet. Dit voorkomt vertraging, doordat private grondeigenaren vaak wachten op betere marktomstandigheden of hogere grondprijzen.”
Woningsplitsing
Net als de SGP noemt de ChristenUnie de kansen die de nieuwe wetgeving voor woningsplitsing gaat bieden. “De regels over woningsplitsing in Molenlanden zijn streng. Wij zijn voor een versoepeling. In onze gemeente, zeker in het buitengebied, staan veel grote woningen die prima gesplitst kunnen worden. Veel tijd gaat nu zitten in de langlopende vergunnings-, bezwaar- en beroepsprocedures. De Wet Versterking regie volkshuisvesting (landelijke regelgeving) gaat ons helpen bij het verminderen van onder meer bezwaar- en beroepsmogelijkheden.”
CDA: ‘Liever 700 betaalbare huizen’
Het CDA is de enige partij die zich niet vastpint op een vast aantal nieuwe woningen. ‘We bouwen liever 700 betaalbare woningen verspreid over heel Molenlanden dan 1.100 woningen op grote schaal bij enkele kernen’, stellen de christen-democraten in hun verkiezingsprogramma.
De partij breekt een lans voor actief grondbeleid: ‘Verwerf als gemeente grondposities, zodat je niet afhankelijk bent van speculanten en projectontwikkelaars.’ En: splitsen moet gemakkelijker. ‘Ook in het buitengebied waar nu de eis nog geldt dat de woning cultuurhistorische waarde heeft. Tot op heden stelt het college een ruimer beleid steeds maar uit.’